آشنایی با کتاب فرهنگنامه سورههای قرآن
پنجرهای رو به آسمان
گستره وسیع ادبیات کودک و نوجوان، باعث شده است که شاعران و نویسندگان در حوزههای مختلف دراین رشته طبعآزمایی کنند و آثاری را متناسب با یک یا چند نیاز و ویژگی کودک و نوجوان ارائه دهند. عدهای با تاکید بر نیاز لذتجویی و هنری، خالق شعر و داستان میشوند و گروهی برای آموزش مفاهیم مورد نیاز کودک و نوجوان، از موسیقی، خیال و قدرت روایت استفاده میکنند، در کنار کودک مینشینند و به سؤالهای ذهنی او و نیازهای عاطفی و هنریاش پاسخ میدهند. در کنار این گونههای ادبی که اصطلاحا به آنها ادبیات داستانی کودک گفته میشود، نوع دیگری از ادبیات وجود دارد که هدفش نه آموزش غیرمستقیم و نه ارضای نیازهای هنری کودک است.
ادبیات غیرداستانی یا nonfiction در گستره وسیعی میکوشد کودک و نوجوان را با دنیای اطراف بهصورت علمی و در چارچوب علوم عقلی، نقلی و تجربی آشنا کند. از مهمترین کتابهایی که در این حوزه و با این نگاه تدوین میشوند، فرهنگها و دایرهالمعارفها هستند. امروزه فرهنگهای موضوعی متعددی در بازار کتاب در دسترس علاقهمندان به دانستنیهای علمی قرار دارد.
کودک و نوجوان با کمک این کتابها که به زبانی ساده و با واژگانی متناسب با نیاز آنان نوشته و بهطور عمده، همراه با تصاویر و نقاشیهای همسو با دنیای آنان مزین شدهاند، به جستوجوی پاسخ علمی پرسشهای خود میگردند.
قرآن کریم در فرهنگ ایرانی، بهعنوان اصلیترین کتاب آموزش زیست صحیح انسانی، همواره موردتوجه خانوادهها بوده است. زبان عربی این کتاب، ترجمه تاویلپذیر یا دشوار زبانی و مفاهیم عمیق آن که در بعضی از ترجمهها بهدرستی منعکس نمیشود، باعث شده که کودکان و نوجوانان بهراحتی نتوانند از معارف این کتاب ارزشمند آنچنان که شایسته است، بهرهمند شوند. در این میان عدهای از دغدغهمندان کوشیدهاند با ترجمههای کودکانهتر یا گاهی تحتاللفظی، محاوره و ساده، امکان استفاده از این کتاب را برای کودکان و نوجونان میسر کنند؛ با این حال این نوع ترجمهها هم خالی از اشکال نیستند و گاهی آنچنان که باید، مفهوم قرآنی را منتقل نمیکنند یا سادهانگارانه به آن میپردازند.
فرهنگنامههای قرآنی که به شیوههای مختلف و براساس موضوعهای گوناگون تدوین شدهاند از کتابهایی هستند که در دسترس کودکان و نوجوانانند و میتوانند در عرصه انتقال مفاهیم قرآنی به مخاطب نقشآفرین باشند. فرهنگ اسمها، زوجها، داستانها، شخصیتها، خوراکیها و... از نمونههای منتشر شده در این زمینهاند.
یکی از فرهنگهای قرآنی منتشر شده که میتواند به بسیاری از سؤالهای کودکان و نوجوانان و حتی خانوادهای آنان پاسخ دهد،«فرهنگنامه سورههای قرآن» است. غلامرضا حیدریابهری از نویسندگان پرکار ادبیات دینی کودک و نوجوان، در این کتاب کوشیده است تصویری مختصر از سورههای مختلف قرآن ارائه دهد. حیدریابهری در این کتاب که به شیوه قرآن کریم که 114 سوره دارد، از 114 بخش تدوین یافته، یکدوره معارف قرآن را بهطور فشرده ارائه داده است. تنوع موضوعی این کتاب که متناسب با تنوع قرآن کریم است، به مخاطب کمک میکند که تصویری جامع از قرآن بهدست بیاورد. در این فرهنگنامه، در مسائل تفسیری مورد اختلاف مذاهب، از دیدگاه اهل بیت علیهمالسلام استفاده شده و منابع اصلی تفاسیر، دو کتاب مهم تفسیر المیزان و تفسیر نمونه بوده است. نویسنده در جایجای کتاب، به حسب نیاز و احساس ضرورت یا امکان بیان مواردی خاص، ار احادیث و بیانات پیامبر و امامان بهره برده است تا خواننده، علاوه بر آشنایی با قرآن کریم، از معارف اهل بیت نیز بینصیب نماند. در هر بخش از این کتاب که متعلق به یک سوره از قرآن است، زیرعنوانهای سوره در یک نگاه، درباره نام سوره، مطالب کلی سوره و فرازهایی از سوره قرار دارد. در انتهای کتاب نیز نمایه الفبایی موضوعهای مورد بحث در بخش فرازهایی از سوره آمده است که سرعت جستوجوی موضوعی در میان آیات قرآن را برای مخاطب بالا میبرد. حمیدرضا بیدقی این کتاب را تصویرگری و نشر قدیانی آن را منتشر کرده است.
معصومه مرادی | نویسنده و استاد دانشگاهکودک و نوجوان با کمک این کتابها که به زبانی ساده و با واژگانی متناسب با نیاز آنان نوشته و بهطور عمده، همراه با تصاویر و نقاشیهای همسو با دنیای آنان مزین شدهاند، به جستوجوی پاسخ علمی پرسشهای خود میگردند.
قرآن کریم در فرهنگ ایرانی، بهعنوان اصلیترین کتاب آموزش زیست صحیح انسانی، همواره موردتوجه خانوادهها بوده است. زبان عربی این کتاب، ترجمه تاویلپذیر یا دشوار زبانی و مفاهیم عمیق آن که در بعضی از ترجمهها بهدرستی منعکس نمیشود، باعث شده که کودکان و نوجوانان بهراحتی نتوانند از معارف این کتاب ارزشمند آنچنان که شایسته است، بهرهمند شوند. در این میان عدهای از دغدغهمندان کوشیدهاند با ترجمههای کودکانهتر یا گاهی تحتاللفظی، محاوره و ساده، امکان استفاده از این کتاب را برای کودکان و نوجونان میسر کنند؛ با این حال این نوع ترجمهها هم خالی از اشکال نیستند و گاهی آنچنان که باید، مفهوم قرآنی را منتقل نمیکنند یا سادهانگارانه به آن میپردازند.
فرهنگنامههای قرآنی که به شیوههای مختلف و براساس موضوعهای گوناگون تدوین شدهاند از کتابهایی هستند که در دسترس کودکان و نوجوانانند و میتوانند در عرصه انتقال مفاهیم قرآنی به مخاطب نقشآفرین باشند. فرهنگ اسمها، زوجها، داستانها، شخصیتها، خوراکیها و... از نمونههای منتشر شده در این زمینهاند.
یکی از فرهنگهای قرآنی منتشر شده که میتواند به بسیاری از سؤالهای کودکان و نوجوانان و حتی خانوادهای آنان پاسخ دهد،«فرهنگنامه سورههای قرآن» است. غلامرضا حیدریابهری از نویسندگان پرکار ادبیات دینی کودک و نوجوان، در این کتاب کوشیده است تصویری مختصر از سورههای مختلف قرآن ارائه دهد. حیدریابهری در این کتاب که به شیوه قرآن کریم که 114 سوره دارد، از 114 بخش تدوین یافته، یکدوره معارف قرآن را بهطور فشرده ارائه داده است. تنوع موضوعی این کتاب که متناسب با تنوع قرآن کریم است، به مخاطب کمک میکند که تصویری جامع از قرآن بهدست بیاورد. در این فرهنگنامه، در مسائل تفسیری مورد اختلاف مذاهب، از دیدگاه اهل بیت علیهمالسلام استفاده شده و منابع اصلی تفاسیر، دو کتاب مهم تفسیر المیزان و تفسیر نمونه بوده است. نویسنده در جایجای کتاب، به حسب نیاز و احساس ضرورت یا امکان بیان مواردی خاص، ار احادیث و بیانات پیامبر و امامان بهره برده است تا خواننده، علاوه بر آشنایی با قرآن کریم، از معارف اهل بیت نیز بینصیب نماند. در هر بخش از این کتاب که متعلق به یک سوره از قرآن است، زیرعنوانهای سوره در یک نگاه، درباره نام سوره، مطالب کلی سوره و فرازهایی از سوره قرار دارد. در انتهای کتاب نیز نمایه الفبایی موضوعهای مورد بحث در بخش فرازهایی از سوره آمده است که سرعت جستوجوی موضوعی در میان آیات قرآن را برای مخاطب بالا میبرد. حمیدرضا بیدقی این کتاب را تصویرگری و نشر قدیانی آن را منتشر کرده است.
