گزارشی از اعتراض و تحصن 2 هفتهای بیش از 1700نفر از کارگران شاغل در معادن خصوصی زغالسنگ شمال استان کرمان
با حقوق 4میلیون در عمق زمین دفن شدهایم!
تعدادشان به بیش از 100نفر میرسد. درست وقتی آخرین پیچ نرسیده به تقاطع مسجد ابوالفضل(ع) در جاده زرند به سمت کوهبنان را که رد میکنی جمعیت آنها را میبینی که در گوشهای از جاده همراه زن و بچههایشان تجمع کردهاند. با صورتهایی با پوست تیره، چشمان گودافتاده و گرد زغالسنگی که در بین مژههای چشمهایشان، زیر ناخن انگشتان و حتی ریههایشان خانه کرده است. تعدادی از آنها با دستهایی که پوست آنها بر اثر لمس زغالهایی از نوع سنگ زمخت و تاولزده شده پلاکاردهایی را بالا گرفتهاند و با صدای بلند، خواهان حمایت رئیسجمهور از آنها هستند. تعدادی از زنها نیز یک بنر را که خواستههای همسرانشان روی آن نوشته شده حمل میکنند؛ بنری که در انتهای متن نوشتهشده روی آن آمده است: «با حقوق 4میلیون در عمق زمین دفن شدهایم!»
صحبت از اعتراض و تحصن دو هفتهای بیش از 1700نفر از کارگران شاغل در معادن خصوصی زغالسنگ شمال استان کرمان است که خواهان همسانسازی حقوق و مزایا، پرداخت حق بیمه کارگری و اجرای طرح طبقهبندی مشاغل مطابق با کارگران شاغل در بخش دولتی شرکت معادن زغالسنگ کرمان هستند و نسبت به مشکلاتی ازجمله نداشتن سرویس برای رفتن به محل کار، قراردادهای یک ماهه و... معترضاند و به همین منظور چند صد نفر از کارگران طی دو هفته گذشته با تعطیلکردن معادن زغالسنگ همراه اعضای خانوادهشان تجمعکرده و خواهان رسیدگی مسوولان به خواستههای آنها بودند. این کارگران مدعی هستند که هم تولیدشان بیشتر از معادن دولتی است و هم زغال استخراجشده توسط آنها مرغوبتر است اما تفاوت حقوقشان با کارگران معادن دولتی ۴تا۵میلیون است.
کارگرانی که نانی سر سفره ندارند
کارگران مظلوم و زحمتکشی که وقتی پای درددل آنها مینشینی قصه زندگی هرکدامشان یک مثنوی پر از درد و مشکل است. رضا زعیمباشی که یکی از این کارگران و نماینده کارگران معدن زغالسنگ سراپرده است در گفتوگو با جامجم با بیان اینکه خواسته اصلی ما همسانسازی حقوق دریافتیمان است، میگوید: من با 19سال سابقهکار در معدن خصوصی زغالسنگ و 3فرزند ماهانه 4میلیون و 200هزار تومان حقوق دریافت میکنم که با توجه به سختی کار در اعماق معادن زغالسنگ بسیار کم است زیرا از این مبلغ حقوق بیش از 3میلیون تومان پرداخت اقساط وام و هزینههای دیگر میشود و فقط با کمک یارانه دریافتی به سختی زندگیمان را میگذرانم.
وی با اشاره به اینکه تا چند سال قبل کارفرما حق بیمه ما را کامل پرداخت نمیکرد و درحالحاضر چند سال است که براساس حقوق دریافتی حق بیمه ما رد میشود، میافزاید: ما 180کارگر شاغل در معدن زغالسنگ سراپرده همراه کارگران معادن زغالسنگ خصوصی دیگر همچون گلهتوت، چشمهپودنه، هشونی، تونل6 و... همراه زن و بچههایمان در کنار مسجد ابوالفضل(ع) واقع در جاده زرند به کوهبنان تجمع کردهایم تا به خواسته قانونی ما رسیدگی شود. وی در حالی که بغض گلویش را گرفته میافزاید: شاید باورش برایتان سخت باشد اما بسیاری از این کارگران چیزی در خانه برای خوردن ندارند، مانند من که سه فرزندم را همراهم به اینجا آوردهام تا از غذای نذری که خیرین برای ما کارگران متحصن میآورند خورده و گرسنه نمانند. وی به گفته کارفرما معدن زغالسنگ اشاره میکند که مدعی است طبق قانون ادارهکار به آنها حقوق پرداخت میکند؛ حقوقی که به گفته رضا زعیمباشی در قبال کارکردن در عمق 700متری زمین بسیار ناچیز است.
کارگرانی که بیپولی
آینده فرزندانشان را تباه میکند
این کارگر معدن زغالسنگ به آسیبهای جسمی خود و دیگر معدنچیان اشاره میکند؛ به اینکه ریههایش بر اثر گرد زغالسنگ خرابشده، گوشهایش به دلیل صدای پیکور هنگام استخراج زغالسنگ آسیبدیده و به سختی میشنود وحتی برای صحبت با تلفن همراه مجبور است آن را روی بلندگو بگذارد. رضا زعیم باشی،از اینکه مسؤولان مشکلات آنها را میدانند و رسیدگی نمیکنند، گلایه میکند.از پسر بزرگش میگوید که باید بهزودی به خدمت سربازی برود و در میان درددلهایش خدا را شکر میکند که دختر ندارد. آن هم به این علت که اگر دختر داشت به دلیل نداشتن پول خرید جهیزیه مجبور بود مانند چندنفر از همکارانش که بهخاطر بیپولی و نداشتن جهیزیه،دخترشان را به عقد افراد پولدار مسن درآورده بودند او نیز تن به این کار دهد. رضا حتی بیان این جمله برایش سخت است اما این یک حقیقت تلخ است و حتی یکی از نزدیکانش به علت بیپولی چند ماه است نمیتواند برای دختر عقد کردهاش جهیزیه تهیه کند و آن را به خانه بخت بفرستد.در جمع کارگران زغالسنگ که اعتصاب کردهاند، برخورداری، نماینده کارگران معدن گله توت است که در گفتوگو با ما از سختی کار و حقوق پایین 250کارگر و کارکنان این معدن زغالسنگ میگوید که بین سه میلیون و 600هزار تا پنجمیلیون تومان دریافت میکنند و بیشترین میزان این حقوق پرداختی به کارگران بالای 20 سال سابقه کار است. وی که همانند تعداد دیگری از کارگران به همراه زن و بچه هایش تحصن کرده است،میگوید: وقتی چیزی برای خوردن در خانه ما کارگران یافت نمیشود، اعضای خانواده مجبورند باما تحصن کنند تا صدایمان به گوش مسؤولان برسد.
وقتی پس از 16ساعت کار هنوز شرمنده زن و بچه ات هستی
درمسیر جاده زرند به کوهبنان که از میان معادن زغالسنگ میگذرد کارگران در چند نقطه تحصن کردهاند. همانند سجاد ملکی،نماینده 270کارگر معادن زغالسنگ شماره 12و 14 که در گفتوگو با جامجم از مشکلات زیادی که او و دیگر همکارانش دارند میگوید. وی با اشاره به اینکه در حال حاضر بیمه کارگران معادن خصوصی زغالسنگ ضریب ندارد، میگوید: مشکل ما پیمانکاری معادن و سختیهایی که برای کار در اعماق معادن تحمل میکنیم است. ما روزانه 16ساعت در اعماق معادن زغالسنگ کار میکنیم و در ساعات استراحت که به خانه برمیگردیم آنقدر بدنمان درد میکند که حتی برای خرید نان هم نمیتوانیم به نانوایی برویم. ویادامه میدهد: متأسفانه 13روز است در چهار نقطه تحصن کردهایم و هیچ مسؤولی جوابگوی ما نبوده و فقط به ما توهین کرده یا تهدید شده ایم. وی میافزاید: کارفرما در حالی میگوید شما نباید اعتصاب کنید و نگران تعطیلی شرکت است که من کارگر بدبخت با داشتن زن و بچه با حقوق دریافتی ماهانه چهار میلیون تومان باید جلوی زن و بچهام شرمنده باشم.ما امنیت شغلی نداریم. اغتشاشگر نیستیم و فقط میخواهیم از حقمان دفاع کنیم.
نبود امنیت شغلی و تهدید جان کارگران به دلیل ایمنی پایین
در کنار مشکلات کارگران بخش خصوصی معادن زغالسنگ در پرداخت حقوق، مزایا، حق بیمه و... طی تمام سالهایی که از خصوصیسازی معادن میگذرد گاهی بهدلیل عدم بهکارگیری وسایل و تجهیزات ایمنی مناسب توسط پیمانکار معدن برای صرفهجویی در هزینهها و گاهی سهلانگاری کارگران در رعایت نکردن نکات ایمنی، حوادث متعددی برای کارگران رقم خورده و جان دهها معدنچی زغالسنگ در استان کرمان گرفته شده است.ریزش تونلهای حفر شده در اعماق تاریک و نمور معادن زغالسنگ و مدفون شدن در زیر چند تن خاک و زغال، انتشار گاز متان از بین لایههای زغالسنگ و جرقهای و انفجاری بزرگ و شعلههای سوزانی که جسم و جان کارگران را به آتش میکشد، سقوط از ارتفاع در اعماق زمین، خفه شدن بر اثر گاز گرفتگی و قطع شدن دست، پا و انگشتان، اینها اتفاقاتی است که طی چند دهه اخیر در معادن زغالسنگ شمال استان کرمان شاهد وقوعش بودیم؛ اتفاقاتی که جان دهها کارگر را گرفته و تعدادی را نیز نقص عضو کردهاست. آنها که جان باختند سختی زندگی همسر و فرزندانشان دوچندان شد و آنها که دچار نقص عضو شدهاند، بیرحمی زندگی و روزگار را نوعی دیگر تجربه میکنند، آنگاه که برای احقاق حق و دریافت حقوق قانونی خود تلاش میکنند و در بسیاری موارد راه به جایی نمیبرند و این یعنی روزگار سیاه برای معدنچیانی که هیچ حامی و همراهی ندارند و گویا قرار نیست ورق بخت سیاهشان به سپیدی برگردد. سجاد ملکی،نماینده کارگران معادن زغالسنگ شماره12 و 14 ؛با بیان اینکه کارگران معادن زغالسنگ به سختی کار میکنند و نان حلال به دست میآورند، ولی حق آنها را نمیدهند میگوید: کارگری که 200میلیون تومان سود زغال به شرکت میرساند چرا باید چهارمیلیون تومان دریافت کند؟ این یک ظلم آشکار در حق کارگران است. وی نبود امنیت شغلی و ایمنی در معادن خصوصی زغالسنگ را از مشکلات بزرگ معدنچیان عنوان میکند و میافزاید: اگر من امروز به معدن رفتم و کار کردم پول دارم و اگر در معدن براثر سانحهای آسیب ببینم و دستوپایم شکسته شود دیگر باید خانهنشین شوم و پولی برای گذران زندگیام ندارم. ملکی با اشاره به اینکه به کارگران معدن باید هر ششماه یکبار لباسکار نو تحویل دهند، میگوید: کارفرما به ما هر دو تا سه سال یکبار لباسکار نو میدهد و حتی ما مجبوریم بدون ماسک استاندارد کار کنیم.
کار با اعمال شاقه
سیداحمد هاشمی، نماینده کارگران معدن زغالسنگ هشونی غربی نیز با بیان اینکه در تمامی معادن خصوصی زغالسنگ منطقه شمال استان کرمان که تعداد آنها هفت معدن میباشد پایه حقوق پرداختی به کارگران سه تا چهارمیلیون تومان است، میگوید: در این معادن عین یک برده از ما کار میکشند و بر اساس میزان واگنهای استخراجی زغالسنگ حقوق دریافت میکنیم و هیچگونه حق اولاد، مسکن، عیدی و ... به ما پرداخت نمیشود. وی میافزاید: ما از بدبختیمان چند روز است توی سرما در جاده تحصن کردهایم تا به مشکلاتمان رسیدگی شود. این کارگر خواسته معترضان را همسانسازی حقوق و دستمزد میداند و میگوید: درست نیست برای کار یکسان در یک منطقه یکسان، دستمزدها متفاوت باشد. ما درخواست داریم حقوق و دستمزد کارگران پابدانا در تمام تونلها و کارگاهها یکسان باشد و تبعیض مزدی از میان برداشته شود.
توافق شبانه برای تحقق خواستههای کارگران معترض
سرانجام پس از حدود دو هفته اعتصاب و تجمع کارگران معادن خصوصی زغالسنگ در شمال استان کرمان و برگزاری جلسات متعدد مسؤولان ذیربط با نماینده کارگران، در جلسه چهارساعتهای که شامگاه یکشنبه 18مهرماه به ریاست فرمانداران شهرستانهای زرند و کوهبنان و با حضور مدیرکل امنیتی و انتظامی استانداری و مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان کرمان در محل فرمانداری کوهبنان برگزار شد پس از مذاکرات توافق اولیهای بین نماینده کارگران و کارفرمایان معادن صورت گرفت تا کارگران به بخشی از خواستههایشان رسیده و با پایان اعتصاب به معادن بازگردند. رئیس اداره کار، تعاون و رفاه اجتماعی شهرستان کوهبنان در گفتوگو با جامجم، با بیان اینکه کارگران متحصن 17 خواسته داشتند که از این تعداد 13 خواسته حق قانونی آنها بود که مصوب شد اجرا شود، میگوید: چهار خواسته کارگران همچون عوضکردن پیمانکار و خصوصی نبودن معادن خارج از حیطه قانونی بود که مورد قبول واقع نگردید. محسن سیفالهی میافزاید: کارگران همچنین یکسری خواستههای شخصی در رابطه با معادنی که در آنها کار میکنند داشتند که مقرر شد در جلسهای با حضور کارفرما آنها را مطرح و یک توافق و جمعبندی از خواستههایشان با کارفرما داشته باشند و برای ما ارسال کنند تا آنها را پیگیری کنیم. وی ادامه میدهد: افزایش حقوق با کف توافق یکمیلیون تومان و سقف پرداختی بر اساس توافق کارفرما و کارگر از توافقات این جلسه بود. وی درباره کمبود ایمنی معادن و الزام کارفرمایان به رعایت اصول ایمنی و در اختیار قرار دادن تجهیزات مورد نیاز کارگران زغالسنگ میافزاید: ما در بازرسی از معادن زغالسنگ به کارفرماها ابلاغ کردهایم که سالانه دو دست لباس کار باید در اختیار کارگران قرار دهند و اگر کارفرمایی این کار را انجام نداد به مراجع قضایی معرفی میشود. فرماندار شهرستان زرند نیز با بیان اینکه خوشبختانه توافق اولیه بین نمایندگان کارگری و کارفرمایان معادن زغالسنگ شمال استان کرمان صورت گرفته و مقرر گردید تجمع اعتراضی این جهادگران عرصه اقتصادی شهرستانهای زرند و کوهبنان پایان یابد تا راه برای ازسرگیری فعالیت معادن و استمرار تولید هموار شود، میگوید: مسؤولان شهرستانی پیگیری و رسیدگی به مطالبات قانونی و مسالمتآمیز کارگران برای مرتفعنمودن مشکلات و بهبود مسائل رفاهی و معیشتی ایشان را در دستورکار ویژه خود قرار دادهاند. صادق زاده با تاکید بر لزوم توجه به روابط تنگاتنگ و تعاملات سازنده و صمیمی کارگری و کارفرمایی قبل از وقوع هرگونه تنش میافزاید: پیگیریها و رسیدگی تا حصول نتیجه و احقاق حقوق قانونی کارگران معادن زغالسنگ بخش خصوصی شهرستان زرند ادامه مییابد.