در هفته سلامت زنان، با نیازهای زنان بهویژه زنان خانهدار بیشتر آشنا شویم
در هیچکسی حل نمیشوم!
هفته آخر مهر، هفته «سلامت زنان» نامگذاری شدهاست. زنان به ویژه زنان خانهدار با توجه به شرایط ویژهای که دارند همواره باید به نکاتی توجه کنند تا از نظر روانی، دچار احساسات ناخوشایند نشوند. زنان خانهدار با عامل محرک روانی دائمیای به نام بار ذهنی (Mental Load) روبهرو هستند. بار ذهنی یا انباشتگی ذهنی محرک عصبی ـ روانی خطرناک و بزرگی است که همواره روی دوش زنان خانهدار قرار دارد. بعضی از زنان این حس را با عبارت «کار نکرده» تعریف میکنند. به این معنی که گاهی هیچ کاری وجودندارد اما بهدلیل انباشتگی ذهنی مداوم، این حس در ذهن نهادینه شده که «کاری نکرده باقی ماندهاست.» گاهی هم فهرست بلندبالایی از خردهکارها تا کارهای بزرگ وجود دارد که زنان خانهدار باید بار انجام آنها را بهدوش بکشند. به بعضی از این کارها که شاید بسیار کوچک و حتی پیشپا افتاده به نظر برسند دقت کنید تا متوجه مفهوم انباشتگی ذهنی بشوید. شستن نمکدان، شکردان، تنگ آب، لباسها، تعویض ملحفهها، شستن کاهو، شستن میوه تا کارهایی مانند خرید بیرون از منزل، رسیدگی به فرزندان و...
انباشتگی، رنجآور است
انباشتگی روانی، فقط مختص فهرست کارهای نکرده نیست. آنچه فراتر از این ماجراست، هزینه روانی است که مادر-زن در منزل صرف میکند. این هزینه، وقت، انرژی و توان جسمی و روانیاست که شخص میتواند برای خودش استفاده کند ولی آن را برای دیگران- همسر و فرزندان- صرف میکند. این انباشتگی اثرهایی را به دنبال دارد.
استرس و اضطراب: اضطراب و استرس بهویژه وقتی به شکل مزمن درآید، میتواند سلامت روان و جسم را تهدید کند. اختلال در ترشح هورمونها، پرخوری یا بیاشتهایی، اختلال در نظم عادت ماهانه و خواب.
هراس پنهان: این عارضه معمولا در زنهایی که مرد، تسلط نامناسبی بر آنها و زندگی دارد، بیشتر دیده میشود. این زنان با هراس دائمی انجامندادن کامل و بهموقع کارها روبهرو هستند که استرس محرک بسیار خطرناکی است.
کاهش آستانه: انباشتگی روان باعث کاهش آستانه تحمل میشود. به همین دلیل ممکن است با رفتارهای و واکنشهای ناگهانی مانند عصبانیت نامتناسب با موضوع پیش آمده روبهرو شوید.
از دست دادن: بسیاری از زنان، به دلیل آنکه از نظر مالی (به ویژه زنان تحصیلکرده اما خانهدار)، ارتباط با همسر، با فرزندان و... شرایط مناسبی ندارند، احساس میکنند سلامت، عمر و زندگی خود را بیهوده از دست دادهاند.
آسیبهای جسمی و روانی: وقتی در زندگی مشترک به نیازها و خواستههای زنان بهویژه به لحاظ عاطفی پاسخ درستی داده نشود، دچار آسیب روانی و جسمی میشوند. بسیاری از بیماریهای جسمی ناشی از آسیب به روان است.
از انباشتگی خارج شوید
برای تغییر شرایط، مهمترین شخص، خود شما هستید. در ابتدا تغییرات دشوار است؛ به این دلیل که باید در مقابل تعجب، درخواست، پرسش، پرخاش، تنشهای روانی و در مواردی جسمی مقاومت کنید. بنابراین بار مضاعفی را تحمل خواهید کرد اما تغییر را قدم به قدم شروع کنید.
از کوچک: تغییرات را آهسته شروع کنید. برای مثال اگر برای ناهار هر روز کاهو شسته و سالاد درست میکنید، از امروز این کار را کنار بگذارید.
تصمیم و اجرا: انعطافپذیری بیدلیل را از رفتار خود حذف کنید.
تقسیم: فهرستی از کارهایی که هر یک از اعضای خانواده میتوانند انجام دهند، بنویسید. برای مثال، شستن و آویزان کردن رختها، شستن ظرفها، گردگیری، جارو و... این کارها را بین خود، همسر و فرزندان تقسیم کنید. شاید با مقاومتهایی روبهرو شوید اما روند را تغییر ندهید.
مشارکت: در بعضی کارها همه افراد باید مشارکت کنند. بنابراین از قبل اعلام کنید برای مثال، بعد از همهگیری کرونا در فلان روز قرار است مهمان داشتهباشید. بنابراین همه باید در کارها مشارکت داشتهباشند. وظایف را تقسیمبندی کنید.
برای خودتان: احتمالا فراموش کردهاید گاهی با دوستانتان، همدورهایهای مدرسه یا دانشگاه ملاقات کنید. فراموش کردهاید برای خودتان لباس نو بخرید. ورزش کنید. خوراکی موردعلاقهتان را بخرید و... اگر فکر کنید خواهید دید مدتی است خودتان و علاقهمندیهایتان را فراموش کردهاید. آنها را احیا کنید.
کمک بگیرید: ممکن است در ابتدای تغییر سبک رفتار ـ زندگی به دلیل واکنشهای اطرافیان اعم از همسر، فرزندان، والدین خود یا همسرتان، احساس خستگی و ناامیدی کنید. در این شرایط از مشاور کمک بگیرید.
مطالعه کنید: منابع معتبر علمی مثل کتاب، صفحههای معتبر علمی در اینترنت، فیلمها و... میتوانند به شما یاد دهند مسیر درست کدام است و برای رسیدن به آرامش و عبور از انباشتگی باید چه رفتاری کنید.
لجبازی نیست: شاید اطرافیان بهویژه همسر، تصور کند شما به دلیلی لجبازی میکنید. با او صحبت کنید و درباره نگرانیها، دغدغهها، حس ناخوشایند از انجام بعضی کارها و مسؤولیتها دچار آسیب جسمی و روانی شدهاید. به او و همه افرادی که امکان دارد از تغییر سبک زندگی شما ایراد بگیرند، «توضیح دهید» این تغییرات مقطعی نبوده و از سر لجبازی نیست.
از ناخوشایندها بگویید
حتما جملهها، رفتارها، حرکتها، بودن یا نبودنها و... وجود داشته و دارند که باعث رنجش شما شدهاند. درباره این موارد صحبت کرده و توضیح بدهید. به این مثالها توجه کنید:
این جملهها را دوست ندارم: به همسرتان بگویید وقتی به شما میگوید «کاری هست انجام دهم» یا «اگر کمک خواستی بگو» باعث ناراحتی من میشود. کار منزل فقط وظیفه من نیست. همراه من در کار منزل مشارکت کن.
این رفتارها را دوست ندارم: به فرزندتان بگویید رهاکردن لباسها، وسایل بازی یا مدرسه و... توهین به من است. چون یعنی من موظف به جمعآوری این وسایل هستم.
دوستنداشتنیها را توضیح دهید: اگر انجام هرکاری از حالا خوشایند شما نیست، با دلیل علت آن را توضیح دهید. به این ترتیب میتوان راهکار جدیدی برای رفع مسأله پیدا کرد.
مسیرهای تازه: درباره تغییرات جدید در امور منزل (در روند اداره منزل با همسر) درباره تغییرات جدید درباره مسؤولیت بچهها، درباره اهداف تازه خود با همسر و فرزندان صحبت کنید.