فرامتن مذاكرات ایران و 1+4 در وین چه می‌گوید
از بازگشت اموال مسدودشده تا پیام كشورهای عربی برای سرمایه‌گذاری
از روز پنجشنبه ۱۸ آذر كه وین دوباره میزبان دور هشتم مذاكرات شد، اتفاقات زیادی در عرصه دیپلماسی در جریان است و بازیگران میز مذاكره در بیرون از اتاق مذاكرات در حال رایزنی، تصویرسازی و ایجاد حلقه‌ها و جریانات موثر خود هستند، هتل كوبورگ اتریش این روزها خودش هم خبرساز است، علی باقری درباره محل برگزاری مذاکرات گفته هزینه این محل توسط اتحادیه اروپا تأمین می‌شود و ایران در تامین هزینه‌های محل مذاكرات هیچ دخالتی ندارد.
اما مهم‌ترین فكت این روزها كه رسانه‌های غربی حسابی دارند روی آن موج‌سازی می‌كنند، خبر دروغ عقب‌نشینی ایران است، جنگ رسانه‌ای از اتاق مذاكره تا تحریریه رسانه‌های غربی و به‌ویژه رسانه‌های فارسی‌زبان خارجی در حال تولید محتواست؛ این رویكرد وارونه سبب شد علی باقری، مذاكره‌كننده ارشد كشورمان خودش به صحنه بیاید و هرگونه عقب‌نشینی ایران را رد كند و بگوید به حصول توافق خوشبین است، ولی ایران ساده‌اندیش نیست. درواقع این مذاكرات ادامه هفتمین دور گفت‌و‌گوهایی است كه از هشتم آذر شروع شده بود و بعد از ارائه دو سند پیشنهادی از سوی ایران، درخصوص رفع تحریم‌ها و اقدامات هسته‌ای، با وقفه‌ای شش‌روزه به درخواست اروپایی‌ها و برای مشورت با پایتخت‌هایشان، از سر گرفته شد.
حالا خود شش دور قبلی این مذاكرات هم محل چالش جدیدی شده، اما به گفته علی باقری آن شش دور یعنی گفت‌و‌گوهای فروردین تا خرداد، صرفا پیش‌نویس بوده نه توافق و موضوعات اختلافی قبلی در وین هنوز هم حل نشده و روی میز قرار دارد. این حرف یعنی مبنای ایران برای مذاكره فقط برجام 2015 است، نه خرده‌روایت‌های بعد از آن.
تا اینجا هم دور هشتم حاشیه‌های منحصر به فرد خود را داشته و سه كشور اروپایی یعنی فرانسه و انگلیس و آلمان یا همان تروئیكا، ساز خود را حسابی ناكوك تنظیم كرده‌اند و رسما تریبون آمریكای غایب در مذاكرات جدید هستند.
اولین واكنش از آلمان بود كه سخنگوی وزارت خارجه آلمان مدعی شد این كشور انتظار دارد ایران با پیشنهادهای واقع‌بینانه به میز مذاكرات در وین بازگردد، بعد از آن نوبت فرانسه بود كه لودریان وزیر خارجه فرانسه در اظهاراتی اعلام كرد كه شواهد درباره مذاكره با ایران دلگرم‌كننده نبوده و تصور می‌كند ایرانی‌ها به دنبال تعلل در گفت‌وگوها هستند. آخرین موضع‌گیری هم از سوی انگلیس مطرح شد؛ وزیر خارجه انگلیس هم مذاكرات در وین را آخرین شانس ایران برای بازگشت به برجام خواند. در همین اتمسفر منفی‌گرایانه، بایدن رئیس‌جمهور آمریكا هم در گفت‌وگویی با همتای روسیه‌ای خود ایران را به عدم آمادگی برای همكاری جهت حل و فصل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای متهم كرد.
مرور این مواضع نشان می‌دهد تروئیكا نمی‌خواهد و دوست ندارد حرف آخر را ایران بزند، وگرنه كیست كه نداند ایران زیاده‌خواهی نكرده و فقط تاكید دارد به كمتر از حق خود راضی نمی‌شود. حق ایران رفع همه تحریم‌ها طبق سند برجام است.
به هرحال مجموع این شرایط، باعث شد روز شنبه علاوه‌بر هماهنگی‌های داخلی هیأت‌ها و رایزنی‌ها درخصوص موضوعات هسته‌ای و تحریمی، دیداری هم در فضایی نسبتا رو به جلو میان نمایندگان سه كشور اروپایی و مذاكره‌كننده ارشد جمهوری اسلامی برگزار شود. این اتفاق نشان می‌دهد برخلاف برخی ادعاهای شبكه‌های فارسی‌زبان ضدانقلاب مبنی بر توقف گفت‌وگوها، مذاكرات بر روی متون ادامه دارد و این گفت‌وگوها دیروز یكشنبه هم ادامه داشت.
اما از سوی دیگر اختلاف نظر میان اتحادیه اروپا و تروئیكای اروپایی جدی است و چین، روسیه و اتحادیه اروپا در مذاكرات از رویه این سه كشور غربی ناراضی هستند، چون نوع موضع‌گیری آنها تا حدی موجب كندی روند گفت‌وگوها شده است؛ این مدل گارد گرفتن غربی‌ها در مذاكرات، باعث شده گروه 1+4 در جلسه‌ای داخلی بدون حضور ایران به رایزنی و هماهنگی میان اعضای خود بپردازند.
البته یك سر این كلاف علیه گفت‌وگو و تند كردن فضای مذاكرات، به مقام‌های آمریكایی و رژیم صهیونیستی می‌رسد كه بارها از احتمال گزینه نظامی علیه ایران صحبت كرده‌اند تا جایی كه سرریز خبرسازی‌های مربوط به تدارك برگزاری تمرین نظامی برای تعرض به تأسیسات هسته‌ای كشورمان به مذاكرات رسیده و در همین زمینه ظاهرا به طرف‌های مقابل هشدار داده‌شده كه ادامه رویكرد تهدید می‌تواند بر فضای مذاكرات تأثیر مخرب بگذارد و طرف‌های مقابل باید آمریكا را از ادامه این رویكرد بر حذر دارند.
درست است آمریكا به‌واسطه خروج خودسرانه از برجام، دیگر اجازه حضور مستقیم در این دور از مذاكرات را ندارد، اما به‌شدت به حصول نتیجه در وین محتاج است و شاید مهم‌ترین علت آن هم اجرای سیاست توجه به شرق و مشخصا تمركز روی چین از سوی آمریكا باشد، درواقع آمریكا می‌خواهد با پایان مناقشات خود در غرب آسیا و مشخصا ایران، راحت‌تر به سمت سیاست شرق برود. چراكه چین به عنوان رقیب اصلی اقتصادی آمریكا در حال حاضر برای ایالات متحده بسیار مهم‌تر از هر چیز دیگری است. در اینجا توجه به یك نكته دیگر هم ضروری است كه آمریكا نمی‌تواند از یكسو هر روز با مقامات رژیم صهیونیستی كه از هیچ اقدامی برای نابودی توافق 2015 دریغ نكرده‌اند، رایزنی و ایران را تهدید كند و از سوی دیگر داعیه تلاش برای احیای برجام داشته باشد. چنین رویكردی صرفا حساب بی‌اعتمادی به این كشور را سنگین و ایران را برای دریافت تضمین‌های محكم‌تر، مصمم‌تر می‌كند. البته آن‌طور كه در روزهای گذشته برخی رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند، تل‌آویو نگران است كه دولت بایدن بخواهد بازهم اسرائیل را دور بزند و به دور از فشارهای لابی‌های صهیونیستی، بازگشت به توافق سال 2015 را دنبال كند و از این طریق، پرونده غرب آسیا و داستان مذاكرات را برای همیشه ببندد و به سیاست شرق‌ورزی خود برسد. در حوالی كشورمان هم فرامتن مذاكرات سیگنال‌های خوبی داشته، در همین راستا با اثبات جدیت دولت سیزدهم در گسترش روابط با كشورهای همسایه و همچنین روشن شدن بی‌فایده بودن سیاست تنش‌آفرین در قبال جمهوری اسلامی، برخی همسایگان ما هم به این نتیجه رسیده‌اند كه لازم است در برخی سیاست‌های خود تجدید نظر كنند. پیام‌های مثبت برخی كشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس با محوریت گسترش روابط و همكاری‌های اقتصادی و حتی سرمایه‌گذاری مستقیم در ایران، فارغ از نتیجه گفت‌وگوها در وین دقیقا در همین چارچوب قابل تحلیل است.
همچنین گشایش در آزادسازی اموال مسدودشده و بازگشت درآمدهای ایران هم یكی دیگر از نتایج فرامتن مذاكره در وین است؛ با این‌كه هنوز مذاكرات در جریان است و چیزی نهایی نشده اما مدل گفتاری و رفتاری وزارت خارجه برای خنثی‌سازی تحریم‌ها و گسترش روابط اقتصادی با همسایگان موجب گشایش‌های قابل توجهی در زمینه تجارت خارجی و آزادسازی اموال بلوكه‌شده ایران شده، مثلا یكی از نمونه‌های آن همین انگلیس است كه اعلام كرده به‌زودی بدهی ۴۰۰ میلیون پوندی خود به ایران را پرداخت خواهد كرد.
اما مهم‌ترین فكت این روزها كه رسانه‌های غربی حسابی دارند روی آن موج‌سازی می‌كنند، خبر دروغ عقب‌نشینی ایران است، جنگ رسانه‌ای از اتاق مذاكره تا تحریریه رسانه‌های غربی و به‌ویژه رسانه‌های فارسی‌زبان خارجی در حال تولید محتواست؛ این رویكرد وارونه سبب شد علی باقری، مذاكره‌كننده ارشد كشورمان خودش به صحنه بیاید و هرگونه عقب‌نشینی ایران را رد كند و بگوید به حصول توافق خوشبین است، ولی ایران ساده‌اندیش نیست. درواقع این مذاكرات ادامه هفتمین دور گفت‌و‌گوهایی است كه از هشتم آذر شروع شده بود و بعد از ارائه دو سند پیشنهادی از سوی ایران، درخصوص رفع تحریم‌ها و اقدامات هسته‌ای، با وقفه‌ای شش‌روزه به درخواست اروپایی‌ها و برای مشورت با پایتخت‌هایشان، از سر گرفته شد.
حالا خود شش دور قبلی این مذاكرات هم محل چالش جدیدی شده، اما به گفته علی باقری آن شش دور یعنی گفت‌و‌گوهای فروردین تا خرداد، صرفا پیش‌نویس بوده نه توافق و موضوعات اختلافی قبلی در وین هنوز هم حل نشده و روی میز قرار دارد. این حرف یعنی مبنای ایران برای مذاكره فقط برجام 2015 است، نه خرده‌روایت‌های بعد از آن.
تا اینجا هم دور هشتم حاشیه‌های منحصر به فرد خود را داشته و سه كشور اروپایی یعنی فرانسه و انگلیس و آلمان یا همان تروئیكا، ساز خود را حسابی ناكوك تنظیم كرده‌اند و رسما تریبون آمریكای غایب در مذاكرات جدید هستند.
اولین واكنش از آلمان بود كه سخنگوی وزارت خارجه آلمان مدعی شد این كشور انتظار دارد ایران با پیشنهادهای واقع‌بینانه به میز مذاكرات در وین بازگردد، بعد از آن نوبت فرانسه بود كه لودریان وزیر خارجه فرانسه در اظهاراتی اعلام كرد كه شواهد درباره مذاكره با ایران دلگرم‌كننده نبوده و تصور می‌كند ایرانی‌ها به دنبال تعلل در گفت‌وگوها هستند. آخرین موضع‌گیری هم از سوی انگلیس مطرح شد؛ وزیر خارجه انگلیس هم مذاكرات در وین را آخرین شانس ایران برای بازگشت به برجام خواند. در همین اتمسفر منفی‌گرایانه، بایدن رئیس‌جمهور آمریكا هم در گفت‌وگویی با همتای روسیه‌ای خود ایران را به عدم آمادگی برای همكاری جهت حل و فصل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای متهم كرد.
مرور این مواضع نشان می‌دهد تروئیكا نمی‌خواهد و دوست ندارد حرف آخر را ایران بزند، وگرنه كیست كه نداند ایران زیاده‌خواهی نكرده و فقط تاكید دارد به كمتر از حق خود راضی نمی‌شود. حق ایران رفع همه تحریم‌ها طبق سند برجام است.
به هرحال مجموع این شرایط، باعث شد روز شنبه علاوه‌بر هماهنگی‌های داخلی هیأت‌ها و رایزنی‌ها درخصوص موضوعات هسته‌ای و تحریمی، دیداری هم در فضایی نسبتا رو به جلو میان نمایندگان سه كشور اروپایی و مذاكره‌كننده ارشد جمهوری اسلامی برگزار شود. این اتفاق نشان می‌دهد برخلاف برخی ادعاهای شبكه‌های فارسی‌زبان ضدانقلاب مبنی بر توقف گفت‌وگوها، مذاكرات بر روی متون ادامه دارد و این گفت‌وگوها دیروز یكشنبه هم ادامه داشت.
اما از سوی دیگر اختلاف نظر میان اتحادیه اروپا و تروئیكای اروپایی جدی است و چین، روسیه و اتحادیه اروپا در مذاكرات از رویه این سه كشور غربی ناراضی هستند، چون نوع موضع‌گیری آنها تا حدی موجب كندی روند گفت‌وگوها شده است؛ این مدل گارد گرفتن غربی‌ها در مذاكرات، باعث شده گروه 1+4 در جلسه‌ای داخلی بدون حضور ایران به رایزنی و هماهنگی میان اعضای خود بپردازند.
البته یك سر این كلاف علیه گفت‌وگو و تند كردن فضای مذاكرات، به مقام‌های آمریكایی و رژیم صهیونیستی می‌رسد كه بارها از احتمال گزینه نظامی علیه ایران صحبت كرده‌اند تا جایی كه سرریز خبرسازی‌های مربوط به تدارك برگزاری تمرین نظامی برای تعرض به تأسیسات هسته‌ای كشورمان به مذاكرات رسیده و در همین زمینه ظاهرا به طرف‌های مقابل هشدار داده‌شده كه ادامه رویكرد تهدید می‌تواند بر فضای مذاكرات تأثیر مخرب بگذارد و طرف‌های مقابل باید آمریكا را از ادامه این رویكرد بر حذر دارند.
درست است آمریكا به‌واسطه خروج خودسرانه از برجام، دیگر اجازه حضور مستقیم در این دور از مذاكرات را ندارد، اما به‌شدت به حصول نتیجه در وین محتاج است و شاید مهم‌ترین علت آن هم اجرای سیاست توجه به شرق و مشخصا تمركز روی چین از سوی آمریكا باشد، درواقع آمریكا می‌خواهد با پایان مناقشات خود در غرب آسیا و مشخصا ایران، راحت‌تر به سمت سیاست شرق برود. چراكه چین به عنوان رقیب اصلی اقتصادی آمریكا در حال حاضر برای ایالات متحده بسیار مهم‌تر از هر چیز دیگری است. در اینجا توجه به یك نكته دیگر هم ضروری است كه آمریكا نمی‌تواند از یكسو هر روز با مقامات رژیم صهیونیستی كه از هیچ اقدامی برای نابودی توافق 2015 دریغ نكرده‌اند، رایزنی و ایران را تهدید كند و از سوی دیگر داعیه تلاش برای احیای برجام داشته باشد. چنین رویكردی صرفا حساب بی‌اعتمادی به این كشور را سنگین و ایران را برای دریافت تضمین‌های محكم‌تر، مصمم‌تر می‌كند. البته آن‌طور كه در روزهای گذشته برخی رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند، تل‌آویو نگران است كه دولت بایدن بخواهد بازهم اسرائیل را دور بزند و به دور از فشارهای لابی‌های صهیونیستی، بازگشت به توافق سال 2015 را دنبال كند و از این طریق، پرونده غرب آسیا و داستان مذاكرات را برای همیشه ببندد و به سیاست شرق‌ورزی خود برسد. در حوالی كشورمان هم فرامتن مذاكرات سیگنال‌های خوبی داشته، در همین راستا با اثبات جدیت دولت سیزدهم در گسترش روابط با كشورهای همسایه و همچنین روشن شدن بی‌فایده بودن سیاست تنش‌آفرین در قبال جمهوری اسلامی، برخی همسایگان ما هم به این نتیجه رسیده‌اند كه لازم است در برخی سیاست‌های خود تجدید نظر كنند. پیام‌های مثبت برخی كشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس با محوریت گسترش روابط و همكاری‌های اقتصادی و حتی سرمایه‌گذاری مستقیم در ایران، فارغ از نتیجه گفت‌وگوها در وین دقیقا در همین چارچوب قابل تحلیل است.
همچنین گشایش در آزادسازی اموال مسدودشده و بازگشت درآمدهای ایران هم یكی دیگر از نتایج فرامتن مذاكره در وین است؛ با این‌كه هنوز مذاكرات در جریان است و چیزی نهایی نشده اما مدل گفتاری و رفتاری وزارت خارجه برای خنثی‌سازی تحریم‌ها و گسترش روابط اقتصادی با همسایگان موجب گشایش‌های قابل توجهی در زمینه تجارت خارجی و آزادسازی اموال بلوكه‌شده ایران شده، مثلا یكی از نمونه‌های آن همین انگلیس است كه اعلام كرده به‌زودی بدهی ۴۰۰ میلیون پوندی خود به ایران را پرداخت خواهد كرد.