غم و شادی توامان
«یک احساس غم‌انگیز همراه با شادی به اشیا، اشخاص و موقعیت‌های گذشته است. آرزومندی عاطفی و احساس گرمی نسبت به موقعیتی در گذشته که از جنبه‌های اصلی آن دلتنگی برای زادگاه است.» این تعریفی است که مقابل کلمه فرانسوی «نوستالژی» قرار دارد. مخلص کلام حکیمان و عالمان و سخنوران گذشته در این باره را که جمع کنیم به این می‌رسیم همه با هم گفته‌اند نباید غصه گذشته را خورد. حالا می‌خواهد غصه خالی باشد که اسم «حسرت» می‌گذارند رویش. یا این که می‌خواهد غور کردن در خاطراتی باشد که به قول فرانسوی‌ها یک غم همراه با شادی را در آدم برانگیخته می‌کند و حالا به آن می‌گویند «نوستالژی». پیش از این، هرگونه از این فکر کردن‌ها به گذشته نهی می‌شد اما حالا تحقیقات علوم نوین نتایج دیگری داشته و حرف دیگری می‌زند. دانشمندان امروز، برخلاف دیروزی‌ها که زیاد فکر کردن به گذشته را نوعی بیماری تلقی می‌کردند، می‌گویند این احساس نتایج بسیار مثبتی در روان فرد دارد و همزمان هیجان و وقار را افزایش می‌دهد و به بالا رفتن عزت نفس کمک می‌کند.
به همین دلیل است دیگر فکر کردن به گذشته به نوعی سرگرمی تبدیل شده و محتواهایی با برچسب «نوستالژی» هر جایی سر و کله‌شان پیدا می‌شود. در محتواهای تصویری و صوتی شبکه‌های اجتماعی، در نقل خاطرات و اجراهای فردی و حتی در فیلم‌های سینمایی و سریال‌ها. به حدی که این روزها یک فیلم یا سریال فارغ از داستان و کارگردانی و مباحث فنی، تمام توانش را می‌گذارد روی تداعی‌کردن گذشته و ایجاد حس نوستالژی و نکته جالب این است که همین هم باعث دیده شدنش می‌شود. حس دوست‌داشتنی نوستالژی از این هم در زندگی ما فراتر رفته و کسب و کارهای تجاری را نیز بر آن داشته با همان قاعده فیلم و سریالی که فقط روی این حس سرمایه‌گذاری می‌کنند، آنها هم با برانگیخته‌کردن این حس در مشتری‌هایشان بتوانند محصول یا خدمات‌شان را بفروشند. از اقامت‌های بومگردی که با ایجاد یک فضا با ظاهر دو دهه گذشته هیچ امکانات خاصی به مشتری‌شان نمی‌دهند و مشتری هم از این بی‌امکاناتی که حس نوستالژی‌اش را برانگیخته کرده لذت می‌برد! تا ساندویچی‌هایی که به جای نان نرم و مدرن و استفاده از مواد غذایی جدید و با کیفیت، از نان بولکی و کوکوها و سوسیس‌های قدیمی استفاده می‌کند و بابت این هزینه کمتر، پول بیشتری از مشتری می‌گیرد. یا حتی چیپس‌هایی که این همه پیشرفت در صنعت چیپس‌سازی و ساخت چیپس‌های ترد را زیر پا می‌گذارند و به بهانه احساس نوستالژی، چیپس‌های زمخت دو دهه پیش را با قیمت بیشتر دست مشتری می‌دهند و البته مشتری هم راضی است حتی اگر خوردن این چیپس علاوه بر پول بیشتر به قیمت زخم شدن دهانش تمام شود!
یک عکاس خبری در گزارش تصویری‌اش دوربین دیجیتال را زمین گذاشته و با دوربین آنالوگ از مکان‌های نوستالژیک تهران عکاسی کرده‌است. چاپ عکس‌ها روی نگاتیو، رنگی را به آنها می‌دهد که خود آن رنگ و جنس عکس، در برانگیختن این احساس، کار خودش را می‌کند. کیفیت آنالوگ و چاپ نگاتیو چیزی است شبیه همان نان بولکی، وگرنه همین قاب‌ها با کیفیت دیجیتال و رنگ مناسب روی آن گوشه از روان مخاطب انگشت نمی‌گذارند.
به همین دلیل است دیگر فکر کردن به گذشته به نوعی سرگرمی تبدیل شده و محتواهایی با برچسب «نوستالژی» هر جایی سر و کله‌شان پیدا می‌شود. در محتواهای تصویری و صوتی شبکه‌های اجتماعی، در نقل خاطرات و اجراهای فردی و حتی در فیلم‌های سینمایی و سریال‌ها. به حدی که این روزها یک فیلم یا سریال فارغ از داستان و کارگردانی و مباحث فنی، تمام توانش را می‌گذارد روی تداعی‌کردن گذشته و ایجاد حس نوستالژی و نکته جالب این است که همین هم باعث دیده شدنش می‌شود. حس دوست‌داشتنی نوستالژی از این هم در زندگی ما فراتر رفته و کسب و کارهای تجاری را نیز بر آن داشته با همان قاعده فیلم و سریالی که فقط روی این حس سرمایه‌گذاری می‌کنند، آنها هم با برانگیخته‌کردن این حس در مشتری‌هایشان بتوانند محصول یا خدمات‌شان را بفروشند. از اقامت‌های بومگردی که با ایجاد یک فضا با ظاهر دو دهه گذشته هیچ امکانات خاصی به مشتری‌شان نمی‌دهند و مشتری هم از این بی‌امکاناتی که حس نوستالژی‌اش را برانگیخته کرده لذت می‌برد! تا ساندویچی‌هایی که به جای نان نرم و مدرن و استفاده از مواد غذایی جدید و با کیفیت، از نان بولکی و کوکوها و سوسیس‌های قدیمی استفاده می‌کند و بابت این هزینه کمتر، پول بیشتری از مشتری می‌گیرد. یا حتی چیپس‌هایی که این همه پیشرفت در صنعت چیپس‌سازی و ساخت چیپس‌های ترد را زیر پا می‌گذارند و به بهانه احساس نوستالژی، چیپس‌های زمخت دو دهه پیش را با قیمت بیشتر دست مشتری می‌دهند و البته مشتری هم راضی است حتی اگر خوردن این چیپس علاوه بر پول بیشتر به قیمت زخم شدن دهانش تمام شود!
یک عکاس خبری در گزارش تصویری‌اش دوربین دیجیتال را زمین گذاشته و با دوربین آنالوگ از مکان‌های نوستالژیک تهران عکاسی کرده‌است. چاپ عکس‌ها روی نگاتیو، رنگی را به آنها می‌دهد که خود آن رنگ و جنس عکس، در برانگیختن این احساس، کار خودش را می‌کند. کیفیت آنالوگ و چاپ نگاتیو چیزی است شبیه همان نان بولکی، وگرنه همین قاب‌ها با کیفیت دیجیتال و رنگ مناسب روی آن گوشه از روان مخاطب انگشت نمی‌گذارند.