یک هنرمند یزدی درصدد است با ساخت و راه اندازی دستگاه های جدید بافت پارچه سنتی که افزایش سرعت بافت و پایین آوردن قیمت را به دنبال دارد، تحولی دراین زمینه ایجاد کند
جای هند را می گیریم
مادربزرگ صندوقچه قدیمی‌اش را که باز می‌کرد، بقچه ترمه‌دوزی شده‌اش را که از بین بقچه‌های دیگر بیرون می‌آورد، انگار خاطره‌هایش با نقره‌دوزی‌های چهارگوش و گل‌های مرواریدی و بته‌جقه و گل‌های شاه‌عباسی ترمه‌ها زنده شده و جلوی چشمانش رژه می‌رفتند؛ خاطراتی که قدیمی‌ترینش برمی‌گشت به روزی که پدربزرگ ترمه گرانقدری را به‌عنوان هدیه عروسی به او بخشیده بود. ترمه دستباف زری‌دوزی شده، سال‌هاست میان خانواده‌های سنتی ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ میراثی که گل سرسبد جهیزیه دختران قدیم یعنی مادران ما بوده است. دوره شاه‌عباس صفوی را اوج و شکوفایی صنعت ترمه‌بافی می‌دانند اما گذر ایام، این هنر دستی را مانند برخی دیگر از هنرها کم‌وبیش منسوخ کرده است. اصالت ترمه دستباف ایرانی مربوط به هنرمندان یزدی تبار است که از عهد صفویه این هنر را به یادگار حفظ کرده‌اند. از میان پیشکسوتان و استادان هنر ترمه‌دوزی، وحید ابوالحسنیان این هنر را با دل و جان ادامه می‌دهد. او که در ۳۵سالگی صاحب یک رکورد جهانی شده، تنها تولیدکننده پارچه ترمه در جهان در‌حال‌حاضر و در این سن و سال بوده و یکی از معدود بافندگان این پارچه در یزد است. البته او به دلیل بی‌رونقی و کسادی ترمه‌بافی در دیار خودش، چندی است به تهران آمده تا هنرش را در شهری عرضه کند که خریدار بیشتری داشته باشد. مهم‌تر از هنر ترمه‌بافی او، ایده‌ای است که در سر داشته و آن را به اجرا درآورده است. ایده‌ای در جهت به‌روزرسانی دستگاه‌های قدیمی بافت پارچه سنتی و دستباف که علاوه بر افزایش سرعت پارچه‌بافی و پایین آوردن قیمت، می‌تواند به اشتغال خانگی و درآمدزایی خانوارهای ایرانی کمک بسیاری کند.
از هنر و فعالیت خودتان برایمان بگویید. شنیده‌ایم هم ترمه‌بافی را دنبال می‌کنید و هم ایده‌های نویی دراین خصوص در سر دارید که در حال اجرایی کردن آنها هستید.
من از معدود تولیدکنندگان پارچه دستباف ترمه در شهر یزد هستم. متأسفانه دیگر هیچ‌کدام از استادان و پیشکسوتان این هنر در قید حیات نیستند اما عشق به ترمه و بته‌جقه و تاروپود ابریشم، مرا به این رشته و هنر پایبند کرده است. این هنر و تولید پارچه‌های نفیس داخلی تقریبا به فراموشی سپرده‌شده و فقط چند کارگاه در کشور باقی‌مانده است. تولید پارچه‌های ترمه به دلیل صرف زمان زیاد و نبود و کمبود مواد اولیه در حال حاضر کار سختی است، به همین دلیل خودم درصدد طراحی و ساخت دستگاه‌های ترمه دستباف هستم تا با ورود این دستگاه‌ها هم سرعت بافت افزایش پیدا کند و هم قیمت پارچه‌های دستباف پایین بیاید، طوری که بتوانیم همانند اجدادمان در گذشته یعنی دوره صفویه ـــ که بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده منسوجات دستباف در دنیا بود ـــ تبدیل شویم.
شما به‌سختی کار ترمه‌بافی اشاره کردید. در این زمینه توضیح می‌دهید؟
برای تولید پارچه دستباف ترمه فقط حدود شش ماه طول می‌کشد تا دستگاه آن راه‌اندازی شود، دستگاهی که ساخت و راه‌اندازی و سوار کردن قطعات آن‌هم هنر و دانش خاص خود را می‌خواهد که از عهده هرکسی برنمی‌آید. پارچه‌های دستبافی نظیر ترمه و زری‌دوزی بسیار خاص هستند که معمولا پروسه تولید طولانی دارند و به تخصص خاصی نیاز دارند. معمولا شش ماه پس از راه‌اندازی دستگاه به مرحله بافت می‌رسیم. بافت ترمه به‌صورت دار پارچه‌بافی است که در آن دوکاربر با این دستگاه کار می‌کنند. یکی بافنده و دیگری نقشه‌خوان یا «گوشواره کش» (کسی که فرمان بافت را می‌دهد). با کار مداوم این دونفر در هر ساعت دو سانتی‌متر بافت کامل به دست می‌آید که تقریبا برای یک متر 15روز زمان صرف می‌شود و ماهانه فقط سه متر پارچه توسط این دو کاربر بافته و تولید می‌شود. به همین دلیل قیمت این نوع پارچه‌ها بسیار بالاتر است. این زمان و پارچه تولیدشده نشان‌دهنده زحمت، صبر و مشقت زیاد برای به ثمر رسیدن این هنر است اما در بافت ماشینی این‌گونه نیست و تولید در چرخه آن روزانه به چند صد متر می‌رسد.
هر متر پارچه ترمه دستباف و ماشینی چقدر تفاوت قیمت دارد؟
ارزش و بهای پارچه‌های نفیس که ترمه جزوی از آن است به‌صورت گرمی است که از گرمی 60 هزار تومان شروع می‌شود. هر متر پارچه حدود 300گرم وزن دارد و حدود 18میلیون تومان درمی‌آید. ترمه نفیس دستباف از متری 18میلیون تومان شروع می‌شود اما ترمه مدرن و ماشینی که با استفاده از الیاف مصنوعی و دستگاه بافته می‌شود، متری 20تا300هزار تومان است. در واقع تفاوت در نوع ارزش هنری این‌گونه کارهاست به همین جهت خریدار ترمه دستباف و گران‌قیمت بیشتر کلکسیونرها و علاقه‌مندان به ترمه دستباف و در کل افرادی هستند که توانانی خرید دارند.
خب با این حساب تفاوت فاحشی بین بافت ترمه دستی و ماشینی وجود دارد. به نظرتان آیا مردم فرق این دو نوع بافت را متوجه می‌شوند؟
متأسفانه با ورود دستگاه‌های ماشینی، پارچه‌های دستباف رو به نابودی رفتند و خیلی از آنها منسوخ شدند، چراکه هنرمندان این عرصه به دلیل سرعت بافت و قیمت پایین پارچه‌ها نتوانستند رقابت کنند و این هنر دیرینه به دست فراموشی سپرده شد. با این‌که ترمه، پارچه سنتی کشور ماست اما هنوز مردم ایران آن را خوب نمی‌شناسند و بین ترمه دستباف و ماشینی نمی‌توانند تفاوت قائل شوند. بین ترمه دستباف و ماشینی تفاوت فاحشی وجود دارد. در واقع به‌دلیل همین تفاوت‌ها هم هست که کشورهای دیگر استقبال بیشتری از این پارچه می‌کنند. در بافت ترمه‌دستباف از الیاف و رنگ کاملا طبیعی استفاده می‌شود در حالی که برای بافت پارچه ترمه ماشینی این مسأله کاملا برعکس است. این درحالی است که کشورهای دیگر به سمت مواد طبیعی تمایل بیشتری نشان می‌دهند.
خب حال این سؤال مطرح می‌شود که با توجه به‌سختی و مرارت تولید ترمه دستباف، چه نیازی به تولید این پارچه است، آن هم وقتی با قیمت بسیار گران فروخته می‌شود؟ در حالی که می‌توان از ترمه‌های ماشینی که هم قیمت مناسب‌تر دارند و هم تنوع بالاتر، استفاده کرد.
بیشترین خریدار پارچه‌های دستباف در حوزه مد و دکوراسیون فعالیت می‌کنند و کسی از ترمه دستباف برای مصارف روزمره در خانه استفاده نمی‌کند. حتی خریداران و متقاضیان معدود این پارچه هم از آن در مصارف روزمره‌شان استفاده نمی‌کنند. در حال حاضر ترمه دستباف مانند بسیاری از صنایع‌دستی فقط در حوزه هنر تعریف می‌شود و به دلیل تولید کم و مصرف نشدن روزمره در هنر مجال حضور پیدا می‌کند. همین خاص بودن ترمه در دنیا، بازار ترمه دستباف را منحصر به فرد کرده و به همین دلیل این پارچه‌ها بیشتر صادر می‌شوند. به‌عنوان مثال، داشتن لباس خاص و لاکچری که جنس پارچه آن هر جایی پیدا نمی‌شود، طرفداران خاص خود را دارد یا داشتن تابلو پارچه‌ای بافته شده از ترمه دستباف در جهان، تک و انحصاری است. همین‌طور همیشه طراحان مد لاکچری در کشورهای اروپایی به دنبال پارچه‌های تک و خاص هستند که کم و به‌سختی عرضه شود تا محصولی تولید کنند که انحصاری باشد.
ترمه دستباف در بازار داخلی چه جایگاهی دارد؟
به دلیل بالا بودن قیمت تمام شده، این پارچه بازار داخلی خوبی ندارد و فقط در بخش صادرات روزنه‌های امید هست اما درصورت ارزش‌گذاری‌دولت ، مسؤولان و برگزاری جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های مد و لباس، می‌تواند در داخل کشور هم جایگاه خوب و قدیمی‌اش را بازیابی کند.
در ابتدای صحبت گفتید درحال طراحی و ساخت دستگاه‌های بافت پارچه هستید. چه هدفی را از ساخت این دستگاه‌ها دنبال می‌کنید؟ اصلا با این دستگاه‌ها قرار است چه چیزی بافته شود؛ پارچه‌های سنتی دستباف یا ماشینی؟
ما اصلا به بافت ماشینی پارچه ورود نکرده‌ایم. حوزه فعالیت ما بافت پارچه سنتی و دستباف است و خواهد بود اما از آنجا که بافت پارچه دستباف بسیار زمانبر و گران‌قیمت است، با به‌روزرسانی دستگاه‌های قدیم، دستگاهی را طراحی و راه‌اندازی کرده‌ایم که سرعت بافت پارچه‌های دستباف را بالا می‌برد به این ترتیب درحالی که با دستگاه‌های قدیمی هر ماه فقط سه متر پارچه بافته می‌شود، با دستگاه‌های جدید می‌توان روزی یک متر پارچه تولید کرد، آن‌هم با همان مواد اولیه طبیعی و باکیفیت. وقتی سرعت تولید بالا برود، قیمت محصول کاهش پیدا می‌کند و این یعنی اقشار متوسط هم توانایی خرید آن را خواهند داشت و بازار فروش خوبی ایجاد خواهد شد.
دستگاه‌های شما مورد تایید وزارتخانه هم قرارگرفته است؟
معاونت صنایع‌دستی در جریان ساخت و راه‌اندازی این دستگاه‌ها قرار دارد. در حال انجام کارهای ثبت آن هم هستیم و قرار است در اولین نمایشگاه صنایع‌دستی از آنها رونمایی شود.
آیا قرار است دستگاه‌های‌تان فقط بافت ترمه را راحت کند؟
نه اتقاقا. ما در حال ساخت و راه‌اندازی دستگاه‌هایی هستیم که هر نوع پارچه سنتی اعم از گران‌قیمت‌ها همچون ترمه ، اطلس ، زری ، مخمل و پارچه‌های معمولی را ساده‌بافی کند که این کار می‌تواند در تولید پارچه‌های دستباف در کل دنیا، تحول بزرگی ایجاد کند.
هم اکنون چه کسی در دنیا و درزمینه بافت و فروش پارچه‌های دستباف حرف اول را می‌زند؟
در واقع تنها رقیب جدی ما هند است ولی ما می‌توانیم پس از به کارگیری این دستگاه‌ها با هند که هم‌اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده پارچه‌های دستباف دنیاست، رقابت کنیم.
طرح شما به اشتغال‌زایی هم کمک می‌کند؟
یکی از اهداف ما برای راه‌اندازی این دستگاه‌ها ایجاد اشتغال خانگی گسترده است، چراکه هر خانواده می‌تواند با خرید یک دستگاه به یک تولیدکننده تبدیل شود. ما خودمان به متقاضیان، نحوه کار با دستگاه و بافت پارچه را آموزش می‌دهیم و خودمان هم پارچه را از آنها تضمینی می‌خریم.
اگر قرار به تولید انبوه پارچه‌های دستباف در کشور باشد برای آنها بازار فروش دارید؟
بله. ما اکنون مشتری خارجی بسیار زیادی برای پارچه‌های دستباف از هر مدل داریم ولی پارچه نداریم.
کارآفرین‌ها معمولا اهدافی بزرگ در سر دارند. هدف بزرگ شما چیست؟ چه برنامه‌هایی برای آینده این کار در ذهن دارید یا مشغول برنامه‌ریزی برای آن هستید؟
چه هدفی می‌تواند بزرگ‌تر از باشد که ایران را به جایگاه والای خود در منسوجات دستباف دنیا برسانیم. برنامه‌ها و اهداف من در راستای نیل به همین هدف والاست.
به‌عنوان یک کارآفرین چقدر از حمایت مسؤولان برخوردار شدید؟
متأسفانه هنوز مسؤولان به این باور نرسیده‌اند که می‌توان با پارچه‌های دستباف، فقر و بیکاری را ریشه‌کن کرد، همان‌گونه که گاندی کشور خود را با نساجی سنتی از استعمار انگلیس بیرون آورد. با وجود این، من با کمک معاونت صنایع‌دستی در وزارتخانه میراث فرهنگی از چند سال پیش با شرکت در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی ابتدا به دنبال فروش و جلب بازار داخلی و خارجی این محصول برآمدم تا هنگام تولید انبوه، مشکل بازار فروش نداشته باشیم.
آیا شما هم از کرونا لطمه خوردید و فعالیت‌تان متوقف شد؟
اتفاقا برعکس به نظرم کرونا بستر مناسبی برای مشاغل خانگی فراهم کرد که باید از آن برای ایجاد مشاغل خانگی نهایت استفاده را ببریم.
من از معدود تولیدکنندگان پارچه دستباف ترمه در شهر یزد هستم. متأسفانه دیگر هیچ‌کدام از استادان و پیشکسوتان این هنر در قید حیات نیستند اما عشق به ترمه و بته‌جقه و تاروپود ابریشم، مرا به این رشته و هنر پایبند کرده است. این هنر و تولید پارچه‌های نفیس داخلی تقریبا به فراموشی سپرده‌شده و فقط چند کارگاه در کشور باقی‌مانده است. تولید پارچه‌های ترمه به دلیل صرف زمان زیاد و نبود و کمبود مواد اولیه در حال حاضر کار سختی است، به همین دلیل خودم درصدد طراحی و ساخت دستگاه‌های ترمه دستباف هستم تا با ورود این دستگاه‌ها هم سرعت بافت افزایش پیدا کند و هم قیمت پارچه‌های دستباف پایین بیاید، طوری که بتوانیم همانند اجدادمان در گذشته یعنی دوره صفویه ـــ که بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده منسوجات دستباف در دنیا بود ـــ تبدیل شویم.
شما به‌سختی کار ترمه‌بافی اشاره کردید. در این زمینه توضیح می‌دهید؟
برای تولید پارچه دستباف ترمه فقط حدود شش ماه طول می‌کشد تا دستگاه آن راه‌اندازی شود، دستگاهی که ساخت و راه‌اندازی و سوار کردن قطعات آن‌هم هنر و دانش خاص خود را می‌خواهد که از عهده هرکسی برنمی‌آید. پارچه‌های دستبافی نظیر ترمه و زری‌دوزی بسیار خاص هستند که معمولا پروسه تولید طولانی دارند و به تخصص خاصی نیاز دارند. معمولا شش ماه پس از راه‌اندازی دستگاه به مرحله بافت می‌رسیم. بافت ترمه به‌صورت دار پارچه‌بافی است که در آن دوکاربر با این دستگاه کار می‌کنند. یکی بافنده و دیگری نقشه‌خوان یا «گوشواره کش» (کسی که فرمان بافت را می‌دهد). با کار مداوم این دونفر در هر ساعت دو سانتی‌متر بافت کامل به دست می‌آید که تقریبا برای یک متر 15روز زمان صرف می‌شود و ماهانه فقط سه متر پارچه توسط این دو کاربر بافته و تولید می‌شود. به همین دلیل قیمت این نوع پارچه‌ها بسیار بالاتر است. این زمان و پارچه تولیدشده نشان‌دهنده زحمت، صبر و مشقت زیاد برای به ثمر رسیدن این هنر است اما در بافت ماشینی این‌گونه نیست و تولید در چرخه آن روزانه به چند صد متر می‌رسد.
هر متر پارچه ترمه دستباف و ماشینی چقدر تفاوت قیمت دارد؟
ارزش و بهای پارچه‌های نفیس که ترمه جزوی از آن است به‌صورت گرمی است که از گرمی 60 هزار تومان شروع می‌شود. هر متر پارچه حدود 300گرم وزن دارد و حدود 18میلیون تومان درمی‌آید. ترمه نفیس دستباف از متری 18میلیون تومان شروع می‌شود اما ترمه مدرن و ماشینی که با استفاده از الیاف مصنوعی و دستگاه بافته می‌شود، متری 20تا300هزار تومان است. در واقع تفاوت در نوع ارزش هنری این‌گونه کارهاست به همین جهت خریدار ترمه دستباف و گران‌قیمت بیشتر کلکسیونرها و علاقه‌مندان به ترمه دستباف و در کل افرادی هستند که توانانی خرید دارند.
خب با این حساب تفاوت فاحشی بین بافت ترمه دستی و ماشینی وجود دارد. به نظرتان آیا مردم فرق این دو نوع بافت را متوجه می‌شوند؟
متأسفانه با ورود دستگاه‌های ماشینی، پارچه‌های دستباف رو به نابودی رفتند و خیلی از آنها منسوخ شدند، چراکه هنرمندان این عرصه به دلیل سرعت بافت و قیمت پایین پارچه‌ها نتوانستند رقابت کنند و این هنر دیرینه به دست فراموشی سپرده شد. با این‌که ترمه، پارچه سنتی کشور ماست اما هنوز مردم ایران آن را خوب نمی‌شناسند و بین ترمه دستباف و ماشینی نمی‌توانند تفاوت قائل شوند. بین ترمه دستباف و ماشینی تفاوت فاحشی وجود دارد. در واقع به‌دلیل همین تفاوت‌ها هم هست که کشورهای دیگر استقبال بیشتری از این پارچه می‌کنند. در بافت ترمه‌دستباف از الیاف و رنگ کاملا طبیعی استفاده می‌شود در حالی که برای بافت پارچه ترمه ماشینی این مسأله کاملا برعکس است. این درحالی است که کشورهای دیگر به سمت مواد طبیعی تمایل بیشتری نشان می‌دهند.
خب حال این سؤال مطرح می‌شود که با توجه به‌سختی و مرارت تولید ترمه دستباف، چه نیازی به تولید این پارچه است، آن هم وقتی با قیمت بسیار گران فروخته می‌شود؟ در حالی که می‌توان از ترمه‌های ماشینی که هم قیمت مناسب‌تر دارند و هم تنوع بالاتر، استفاده کرد.
بیشترین خریدار پارچه‌های دستباف در حوزه مد و دکوراسیون فعالیت می‌کنند و کسی از ترمه دستباف برای مصارف روزمره در خانه استفاده نمی‌کند. حتی خریداران و متقاضیان معدود این پارچه هم از آن در مصارف روزمره‌شان استفاده نمی‌کنند. در حال حاضر ترمه دستباف مانند بسیاری از صنایع‌دستی فقط در حوزه هنر تعریف می‌شود و به دلیل تولید کم و مصرف نشدن روزمره در هنر مجال حضور پیدا می‌کند. همین خاص بودن ترمه در دنیا، بازار ترمه دستباف را منحصر به فرد کرده و به همین دلیل این پارچه‌ها بیشتر صادر می‌شوند. به‌عنوان مثال، داشتن لباس خاص و لاکچری که جنس پارچه آن هر جایی پیدا نمی‌شود، طرفداران خاص خود را دارد یا داشتن تابلو پارچه‌ای بافته شده از ترمه دستباف در جهان، تک و انحصاری است. همین‌طور همیشه طراحان مد لاکچری در کشورهای اروپایی به دنبال پارچه‌های تک و خاص هستند که کم و به‌سختی عرضه شود تا محصولی تولید کنند که انحصاری باشد.
ترمه دستباف در بازار داخلی چه جایگاهی دارد؟
به دلیل بالا بودن قیمت تمام شده، این پارچه بازار داخلی خوبی ندارد و فقط در بخش صادرات روزنه‌های امید هست اما درصورت ارزش‌گذاری‌دولت ، مسؤولان و برگزاری جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های مد و لباس، می‌تواند در داخل کشور هم جایگاه خوب و قدیمی‌اش را بازیابی کند.
در ابتدای صحبت گفتید درحال طراحی و ساخت دستگاه‌های بافت پارچه هستید. چه هدفی را از ساخت این دستگاه‌ها دنبال می‌کنید؟ اصلا با این دستگاه‌ها قرار است چه چیزی بافته شود؛ پارچه‌های سنتی دستباف یا ماشینی؟
ما اصلا به بافت ماشینی پارچه ورود نکرده‌ایم. حوزه فعالیت ما بافت پارچه سنتی و دستباف است و خواهد بود اما از آنجا که بافت پارچه دستباف بسیار زمانبر و گران‌قیمت است، با به‌روزرسانی دستگاه‌های قدیم، دستگاهی را طراحی و راه‌اندازی کرده‌ایم که سرعت بافت پارچه‌های دستباف را بالا می‌برد به این ترتیب درحالی که با دستگاه‌های قدیمی هر ماه فقط سه متر پارچه بافته می‌شود، با دستگاه‌های جدید می‌توان روزی یک متر پارچه تولید کرد، آن‌هم با همان مواد اولیه طبیعی و باکیفیت. وقتی سرعت تولید بالا برود، قیمت محصول کاهش پیدا می‌کند و این یعنی اقشار متوسط هم توانایی خرید آن را خواهند داشت و بازار فروش خوبی ایجاد خواهد شد.
دستگاه‌های شما مورد تایید وزارتخانه هم قرارگرفته است؟
معاونت صنایع‌دستی در جریان ساخت و راه‌اندازی این دستگاه‌ها قرار دارد. در حال انجام کارهای ثبت آن هم هستیم و قرار است در اولین نمایشگاه صنایع‌دستی از آنها رونمایی شود.
آیا قرار است دستگاه‌های‌تان فقط بافت ترمه را راحت کند؟
نه اتقاقا. ما در حال ساخت و راه‌اندازی دستگاه‌هایی هستیم که هر نوع پارچه سنتی اعم از گران‌قیمت‌ها همچون ترمه ، اطلس ، زری ، مخمل و پارچه‌های معمولی را ساده‌بافی کند که این کار می‌تواند در تولید پارچه‌های دستباف در کل دنیا، تحول بزرگی ایجاد کند.
هم اکنون چه کسی در دنیا و درزمینه بافت و فروش پارچه‌های دستباف حرف اول را می‌زند؟
در واقع تنها رقیب جدی ما هند است ولی ما می‌توانیم پس از به کارگیری این دستگاه‌ها با هند که هم‌اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده پارچه‌های دستباف دنیاست، رقابت کنیم.
طرح شما به اشتغال‌زایی هم کمک می‌کند؟
یکی از اهداف ما برای راه‌اندازی این دستگاه‌ها ایجاد اشتغال خانگی گسترده است، چراکه هر خانواده می‌تواند با خرید یک دستگاه به یک تولیدکننده تبدیل شود. ما خودمان به متقاضیان، نحوه کار با دستگاه و بافت پارچه را آموزش می‌دهیم و خودمان هم پارچه را از آنها تضمینی می‌خریم.
اگر قرار به تولید انبوه پارچه‌های دستباف در کشور باشد برای آنها بازار فروش دارید؟
بله. ما اکنون مشتری خارجی بسیار زیادی برای پارچه‌های دستباف از هر مدل داریم ولی پارچه نداریم.
کارآفرین‌ها معمولا اهدافی بزرگ در سر دارند. هدف بزرگ شما چیست؟ چه برنامه‌هایی برای آینده این کار در ذهن دارید یا مشغول برنامه‌ریزی برای آن هستید؟
چه هدفی می‌تواند بزرگ‌تر از باشد که ایران را به جایگاه والای خود در منسوجات دستباف دنیا برسانیم. برنامه‌ها و اهداف من در راستای نیل به همین هدف والاست.
به‌عنوان یک کارآفرین چقدر از حمایت مسؤولان برخوردار شدید؟
متأسفانه هنوز مسؤولان به این باور نرسیده‌اند که می‌توان با پارچه‌های دستباف، فقر و بیکاری را ریشه‌کن کرد، همان‌گونه که گاندی کشور خود را با نساجی سنتی از استعمار انگلیس بیرون آورد. با وجود این، من با کمک معاونت صنایع‌دستی در وزارتخانه میراث فرهنگی از چند سال پیش با شرکت در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی ابتدا به دنبال فروش و جلب بازار داخلی و خارجی این محصول برآمدم تا هنگام تولید انبوه، مشکل بازار فروش نداشته باشیم.
آیا شما هم از کرونا لطمه خوردید و فعالیت‌تان متوقف شد؟
اتفاقا برعکس به نظرم کرونا بستر مناسبی برای مشاغل خانگی فراهم کرد که باید از آن برای ایجاد مشاغل خانگی نهایت استفاده را ببریم.