گزارشی از سفر رئیس‌جمهور به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین در کاخ کرملین
تهران - مسکو؛ در مسیر جهش تجارت
روسیه، پرتکرارترین واژه این روزهای اخبار است؛ در دوره جدید که دولت هدفگذاری خود را توجه به پیرامون و ترمیم کردن مویرگ‌های آسیب‌دیده روابط با همسایگان قرار داده تا باری از شانه اقتصاد تحریم‌زده کشور بردارد، سفر سید‌ابراهیم رئیسی به روسیه بزرگ‌ترین همسایه شمالی ایران و دیدار با پوتین حسابی سر و صدا کرده و حجم زیادی از اخبار داخلی و رسانه‌های خارجی و حتی فارسی‌زبان را به نام خود کرده است.
دولتی‌ها می‌گویند می‌خواهیم رابطه با روسیه را اقتصادی کنیم و آن را از حالت رابطه سنتی نظامی و دفاعی‌محور تغییر بدهیم. عددها درباره روسیه اطلاعات جالبی به ما می‌دهند، مثلا به این عددها نگاه کنید و در عین حال وضعیت را بسنجید.
طبق برآورد بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی (GDP) روسیه ۱/۴۳۸ تریلیون دلار است. با استناد به فکت‌بوک اعلامی ازسوی CIA آمریکا، صادرات روسیه قریب به ۳۸۰ میلیارد دلار و واردات آن ۳۰۵ میلیارد دلار بود.
پنج حوزه «نفت»، «گاز طبیعی»، «زغال‌سنگ»، «گندم» و «آهن» عمده صادرات روسیه را تشکیل می‌دهند. عمده واردات این کشور نیز «قطعات خودرو»، «دارو»، «تجهیزات پخش»، «هواپیما»، «کامپيوتر» و «مواد غذایی» است. این آمار مربوط به سال ۲۰۲۰ است. مهم‌ترین بازارهای صادرات روسیه را چین (۱۴درصد)، هلند (10 درصد)، بلاروس (۵ درصد) و آلمان(5درصد) تشکیل می‌دهند. بیشترین واردات مسکو نیز از چین (20 درصد)، آلمان (۱۳ درصد) و بلاروس(۶درصد) بود. این آمار مربوط به سال ۲۰۱۹ است. این اطلاعات مربوط به آخرین به‌روز‌رسانی فکت‌بوک سازمان CIA آمریکا درباره روسیه است. حالا که سید‌ابراهیم رئیسی به دعوت پوتین عازم مسکو شده و یکی از اصلی‌ترین اهداف این سفر گسترش روابط مالی و تجاری سالانه تهران - مسکو است باید بدانیم روابط فعلی ما تنها حدود دو میلیارد دلار در سال است که چندان مطلوب نیست، پس حالا شاید درک بهتری از لزوم اقتصادی شدن رابطه با روسیه داشته باشیم.
البته روز گذشته شبکه خبری راشا‌تودی هم در گزارشی به بررسی محور رایزنی‌های دیدار چهارشنبه ۱۹ ژانویه سید‌ابراهیم رئیسی و پوتین پرداخته و خبر داده که دو رئیس‌جمهور در مورد طیف وسیعی از موضوعات همکاری دوجانبه از‌جمله اجرای پروژه‌های مشترک در حوزه تجاری و اقتصادی و همچنین موضوعات جاری بین‌المللی و منطقه‌ای از‌جمله اجرای برجام گفتوگو می‌کنند. همچنین سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در یک کنفرانس مطبوعاتی درباره نتایج فعالیت‌های دیپلماتیک روسیه در سال ۲۰۲۱ گفته که لازم است فهرستی از کل دستور کار خود را با در‌نظر گرفتن تغییرات در دولت ایران تهیه کنیم تا تداوم (همکاری) و زمینه‌های آن را تضمین کنیم. از نظر دوجانبه، یک دستور کار غنی برای امور اقتصادی وجود دارد.
سید‌ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور کشورمان که دیروز (چهارشنبه) در رأس هیأتی بلندپایه و در پاسخ به دعوت ولادیمیر پوتین همتای روس خود به مسکو رفت، قرار است ملاقات مفصلی با همتای خود یعنی ولادیمير پوتین، رئیس‌جمهور این کشور داشته باشد و موضوعات مختلفی در حوزه‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، تکنولوژیکی و مردمی در دستور کار این سفر است. البته علاوه بر دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، حضور و سخنرانی در نشست عمومی مجلس دوما، دیدار با ایرانیان مقیم روسیه و نشست هم‌اندیشی با فعالان اقتصادی روس، بخشی از برنامه‌های رئیسی در این سفر دو روزه است و وزرای خارجه، نفت و امور اقتصادی و دارایی، رئیسی را در این سفر همراهی می‌کنند.
ارتقای سطح همکاری اقتصادی تهران و مسکو
تا بالاترین حد
حالا دیروز خود رئیس‌جمهور هم پیش از عزیمت به روسیه درباره جزئیات این سفر گفت این سفر به دعوت رئیس‌جمهور محترم روسیه است و برای ارتقای دیپلماسی همسایگی و منطقه‌ای تلاش می‌شود. رئیسی تاکید کرده بود که به‌دنبال برقراری و تقویت ارتباط با همه همسایگان به‌ویژه کشور روسیه در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و تجاری هستیم و این سفر می‌تواند نقطه‌عطفی برای ارتقا و تحکیم سطح مناسبات با روسیه باشد.
رئیسی این را هم گفته که جمهوری اسلامی ایران، کشوری مستقل، مقتدر و صاحب‌نفوذ در منطقه و روسیه هم کشوری مهم و باقدرت و دارای نفوذ در منطقه است که همکاری و گفت‌وگوهای دو کشور مهم و دارای قدرت و نفوذ می‌تواند در ارتقای امنیت منطقه و روابط اقتصادی و تجاری مؤثر باشد.
رئیس‌جمهور درباره جزئیات سفر به روسیه گفته است: سطح کنونی همکاری تجاری و اقتصادی برای هیچ‌کدام از دو کشور رضایت‌بخش نیست و لازم است ارتقا یابد و به سطح بسیار بالاتری برسد و امیدواریم این سفر بتواند در جهت تأمین منافع مشترک دو کشور که در عرصه منطقه‌ای و جهانی تأثیرگذار است، گام مؤثری را به‌همراه خود داشته باشد.
رئیسی با اشاره به تقویت همکاری تهران و مسکو در مجامع سیاسی و اقتصادی منطقه‌ای هم به عضویت ایران در اجلاس شانگهای اشاره و تأکید کرده است که در اجلاس شانگهای همکاری‌های خوبی با همه کشورها به‌ویژه با روسیه خواهیم داشت. در رابطه با مسأله اتحادیه اوراسیا هم روسیه نقش محوری دارد و همکاری دو کشور در این راستا می‌تواند به گام‌های مؤثری در جهت ارتقای مسائل تجاری و اقتصادی بینجامد. وی با یادآوری این‌که ایران و روسیه از منافع مشترک برخوردار هستند، گفت: وجود منافع مشترک و تعاملی بین تهران و مسکو در منطقه امنیت‌ساز است و جلوی یکجانبه‌گرایی در دنیا را خواهد گرفت، همچنین تعامل و همکاری متقابل دو کشور می‌تواند در وضعیت منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیرگذار باشد.
تشریح زمینه‌های درآمدزایی ایران
از ظرفیت‌های روسیه
ازسوی دیگر سید‌محمودرضا سجادی سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در مسکو در گفت‌وگویی از فرامتن و دستاوردهای احتمالی این سفر و ظرفیت‌های پیش‌روی ایران و روسیه گفته است.
او معتقد است متأسفانه ما در هشت سال گذشته دچار یک افراط‌گری سیاسی شده بودیم، به‌نحوی که فکر می‌کردیم در دنیا فقط چهار پنج کشور وجود دارد و توجه نمی‌کردیم که باید یک سیاست متعادل خارجی با کشورهای دیگر داشته باشیم و به‌خصوص با همسایگان ارتباطات را توسعه بدهیم و دیگر کشورها را نیز صاحب اثر و مفید در روابط بشناسیم.
سفیر پیشین ایران در مسکو به سر و صدای غربی‌ها در قبال این سفر هم گفته، تجربه‌ای که در انقلاب داشتیم این است که متأسفانه دوستان کم‌اطلاع یا دشمنان همیشه سعی می‌کنند ما را از اقدام به کارهایی که به نفع مملکت است، منصرف کنند و آن‌قدر جوسازی کنند که ما مبادرت به آن کار مفید برای کشور نکنیم. از همین سر و صداهایی که شنیده می‌شود و این‌که سعی می‌کنند از کوچک‌ترین مسأله بحران درست کنند، می‌شود فهمید که این سفر بسیار موفق خواهد بود.
او به زمینه‌های گسترده همکاری بین ایران و روسیه هم اشاره کرده و گفت: ۱۱ درصد از خشکی روی زمین متعلق به کشور روسیه است، با این که ۱۵ کشور از آن جدا شدند ولی هنوز هم بزرگ‌ترین کشور جهان است. روسیه دارای معادن بسیار زیادی است و برخی به شوخی می‌گویند جدول مندلیف به صورت معدن در روسیه است و ما می‌توانیم نیازها در زمینه مواد خام و اولیه را از روسیه تأمین کنیم. روسیه سالانه حداقل ۴۰ میلیون تن مازاد گندم دارد و ما به‌دلیل کم‌آبی و این‌که متأسفانه بعضا نمی‌توانیم برخی محصولات کشاورزی را در داخل تولید کنیم، می‌توانیم کشت فراسرزمینی را در روسیه ادامه دهیم که این موضوع هم زمینه توسعه اقتصادی را برای روسیه فراهم می‌کند و هم ما می‌توانیم نیازهای خود را تأمین کنیم.
او با بیان این‌که ایران در حوزه ترانزیت می‌تواند بهشت روسیه محسوب شود، یادآور شد: به‌جای این‌که روسیه از مسیر طولانی تنگه بُسفر بار خود را ببرد، با ۲۵ درصد کاهش هزینه و زمان در داخل ایران، می‌تواند بار خودش را حمل کند و این یک ظرفیت اقتصادی است و برای کشور درآمدزایی می‌کند.
رئیسی: روابط ممتاز ایران و روسیه
در مسیر مناسبات راهبردی است
در دیدار دیروز ابراهیم رئیسی و ولادیمیر پوتین، همکاری‌های دوجانبه در عرصه‌های مختلف زیرساختی به ویژه کریدور شمال- جنوب، همکاری در عرصه‌های انرژی و بانکی و جهش تجارت بین دوکشور، محورهای اصلی گفت‌وگوی روسای جمهور ایران و روسیه بود. رئیس جمهور در این دیدار با اشاره به نقش تاثیرگذار دو قدرت ایران و روسیه در منطقه و جهان گفت: هیچ محدودیتی برای توسعه روابط با روسیه نداریم و روابط ممتاز تهران-مسکو در تراز مناسبات راهبردی است و ارتقا نیز خواهد یافت. رئیسی ادراک مشترک دو کشور در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی را زمینه‌ساز همکاری‌های مشترک خواند و گفت: روابط ایران و روسیه در مسیر مناسبات راهبردی قرار دارد.
استفاده از تجربه موفق همکاری
علیه تروریسم
رئیسی تعامل حداکثری با کشورهای همسایه و هم‌پیمان را جزو اولویت‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران توصیف و خاطرنشان کرد: تقویت همکاری‌های دوجانبه ایران و روسیه، موجب رونق اقتصاد دو کشور و افزایش امنیت منطقه و جهان خواهد شد. رئیس جمهور با تاکید بر این‌که همکاری ایران با دولت‌های مستقل، فارغ از تحولات بین‌المللی گسترش می‌یابد، مبارزه با تروریسم و قاچاق سازمان یافته مواد‌مخدر را از محورهای همکاری مشترک دانست و گفت: تجربه موفق همکاری علیه تروریسم در سوریه می‌تواند در قفقاز و افغانستان هم به کار گرفته شود.
تاکید بر تغییرناپذیری مرزهای منطقه قفقاز
رئیس جمهور با تاکید بر تغییرناپذیری مرزها در قفقاز و حاکمیت ملی و ژئوپلتیک منطقه، به ضرورت همکاری برای توسعه اقتصادی منطقه اشاره کرد و گفت: نفوذ ناتو با هر پوششی در قفقاز و آسیای مرکزی تهدید‌کننده منافع مشترک کشورهای مستقل است. رئیسی تنها راه ثبات و امنیت پایدار در افغانستان را تشکیل دولت فراگیر با حضور همه اقوام و گروه‌ها دانست و خطاب به همتای روس خود خاطرنشان کرد: ما از ۴۰ سال گذشته همانند شما در برابر آمریکا ایستاده‌ایم. رئیس دولت سیزدهم ، همکاری ایران و روسیه در مبارزه با تروریسم در سوریه را تجربه‌ای موفق خواند و ضمن تاکید بر حفظ تمامیت ارزی سوریه گفت: حاکمیت کامل دولت مرکزی بر همه سرزمین و مرزهای بین‌المللی سوریه، تنها راه تامین امنیت در سوریه است و چرخه باطل جابه‌جایی اشغالگر با تروریست و بالعکس در سوریه باید متوقف شود. رئیس جمهور روند آستانه را چارچوب مناسبی برای حل دیپلماتیک مساله سوریه توصیف کرد. در این دیدار طرفین تاکید کردند که مشکل اصلی جهان، دوری از معنویت است.
از سوی دیگر باید این نکته را هم در نظر بگیریم که تغییراتی در حوزه افغانستان صورت گرفته و بسیاری از دولت‌ها تحولات این کشور را مورد رصد قرار می‌دهند و ایران و روسیه هم از این مساله مستثنا نیستند. موضوع مهم دیگر منطقه فعال‌تر شدن مجموعه گروه‌‌‌های تروریستی است که گسترش تحرکات آنها می‌تواند امنیت منطقه را با مشکل مواجه کند. طبیعی است که ایران و روسیه در این زمینه و برای برقراری امنیت با همدیگر گفتوگو کنند. از سوی دیگر شاهد تحولاتی در حوزه برخی کشورهای غرب آسیا هستیم و از این رو این سفر می‌تواند تاثیرات بسیار زیادی در حوزه امنیتی و سیاست خارجی بر جای بگذارد. بحث و بررسی پیرامون تحولات منطقه قفقاز هم از دیگر محورهای گفتوگو میان مقامات ایران و روسیه خواهد بود. برخی کشورهای حوزه دریای خزر جزو همسایگان ایران به شمار می‌آیند و در برخی تحولات و چالش‌هایی که میان برخی کشورها رخ داده، ایران و روسیه نقش میانجی را داشتند. در این سفر در ارتباط با ایجاد تعاملات سیاسی و تجاری و گسترش این نوع روابط با کشورهای حوزه قفقاز گفت‌و‌گوهایی انجام خواهد شد و طبعا دو کشور با توجه به تحولات جاری و پیش رو در مورد آینده بازیگری دو کشور در عرصه بین‌المللی با هم به تفاهم خواهند رسید.
در حال حاضر با وجود ظرفیت‌های ایران و روسیه میزان تبادلات اقتصادی و تجاری میان دو کشور وضعیت مناسبی ندارد و البته عزم جدی تهران و مسکو می‌تواند کاستی‌ها را جبران کند. هم اکنون ظرفیت‌های نهفته فراوانی در حوزه صنایع مختلف بویژه باغی، کشاورزی، غذایی و لبنی در کشور وجود دارد که امروز جمهوری فدراتیو روسیه به آنها نیازمند است. البته نزدیک کردن قوانین تجاری دو کشور نیز از سوی کارشناسان دو کشور باید مورد توجه قرار گیرد. در این راستا کارشناسانی هم در حوزه انرژی و هم در حوزه غذایی پیش از سفر آقای رئیس‌جمهور، مواضع دو کشور را به هم نزدیک کردند و امیدواریم در این سفر تفاهم‌نامه‌هایی در این زمینه تدوین شود و از این پس شاهد افزایش چشمگیر صادرات از جمهوری اسلامی ایران به روسیه باشیم. یک روز قبل از سفر رئیس‌جمهور، وزیر نفت به روسیه رفت و در ارتباط با مسائل انرژی مرتبط با حوزه استحصال ، پالایش و تسریع در صادرات انرژی مذاکراتی با مقامات روسی داشت. طبعا موضوع انتقال گاز به منطقه شمال اروپا بسیار اهمیت دارد و از سوی دیگر موضوع نزدیک کردن شمال به جنوب هم یکی دیگر از محورهای مهم گفتوگو میان مقامات دو کشور خواهد بود.
ارتقای سطح همکاری اقتصادی تهران و مسکو
تا بالاترین حد
حالا دیروز خود رئیس‌جمهور هم پیش از عزیمت به روسیه درباره جزئیات این سفر گفت این سفر به دعوت رئیس‌جمهور محترم روسیه است و برای ارتقای دیپلماسی همسایگی و منطقه‌ای تلاش می‌شود. رئیسی تاکید کرده بود که به‌دنبال برقراری و تقویت ارتباط با همه همسایگان به‌ویژه کشور روسیه در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و تجاری هستیم و این سفر می‌تواند نقطه‌عطفی برای ارتقا و تحکیم سطح مناسبات با روسیه باشد.
رئیسی این را هم گفته که جمهوری اسلامی ایران، کشوری مستقل، مقتدر و صاحب‌نفوذ در منطقه و روسیه هم کشوری مهم و باقدرت و دارای نفوذ در منطقه است که همکاری و گفت‌وگوهای دو کشور مهم و دارای قدرت و نفوذ می‌تواند در ارتقای امنیت منطقه و روابط اقتصادی و تجاری مؤثر باشد.
رئیس‌جمهور درباره جزئیات سفر به روسیه گفته است: سطح کنونی همکاری تجاری و اقتصادی برای هیچ‌کدام از دو کشور رضایت‌بخش نیست و لازم است ارتقا یابد و به سطح بسیار بالاتری برسد و امیدواریم این سفر بتواند در جهت تأمین منافع مشترک دو کشور که در عرصه منطقه‌ای و جهانی تأثیرگذار است، گام مؤثری را به‌همراه خود داشته باشد.
رئیسی با اشاره به تقویت همکاری تهران و مسکو در مجامع سیاسی و اقتصادی منطقه‌ای هم به عضویت ایران در اجلاس شانگهای اشاره و تأکید کرده است که در اجلاس شانگهای همکاری‌های خوبی با همه کشورها به‌ویژه با روسیه خواهیم داشت. در رابطه با مسأله اتحادیه اوراسیا هم روسیه نقش محوری دارد و همکاری دو کشور در این راستا می‌تواند به گام‌های مؤثری در جهت ارتقای مسائل تجاری و اقتصادی بینجامد. وی با یادآوری این‌که ایران و روسیه از منافع مشترک برخوردار هستند، گفت: وجود منافع مشترک و تعاملی بین تهران و مسکو در منطقه امنیت‌ساز است و جلوی یکجانبه‌گرایی در دنیا را خواهد گرفت، همچنین تعامل و همکاری متقابل دو کشور می‌تواند در وضعیت منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیرگذار باشد.
تشریح زمینه‌های درآمدزایی ایران
از ظرفیت‌های روسیه
ازسوی دیگر سید‌محمودرضا سجادی سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در مسکو در گفت‌وگویی از فرامتن و دستاوردهای احتمالی این سفر و ظرفیت‌های پیش‌روی ایران و روسیه گفته است.
او معتقد است متأسفانه ما در هشت سال گذشته دچار یک افراط‌گری سیاسی شده بودیم، به‌نحوی که فکر می‌کردیم در دنیا فقط چهار پنج کشور وجود دارد و توجه نمی‌کردیم که باید یک سیاست متعادل خارجی با کشورهای دیگر داشته باشیم و به‌خصوص با همسایگان ارتباطات را توسعه بدهیم و دیگر کشورها را نیز صاحب اثر و مفید در روابط بشناسیم.
سفیر پیشین ایران در مسکو به سر و صدای غربی‌ها در قبال این سفر هم گفته، تجربه‌ای که در انقلاب داشتیم این است که متأسفانه دوستان کم‌اطلاع یا دشمنان همیشه سعی می‌کنند ما را از اقدام به کارهایی که به نفع مملکت است، منصرف کنند و آن‌قدر جوسازی کنند که ما مبادرت به آن کار مفید برای کشور نکنیم. از همین سر و صداهایی که شنیده می‌شود و این‌که سعی می‌کنند از کوچک‌ترین مسأله بحران درست کنند، می‌شود فهمید که این سفر بسیار موفق خواهد بود.
او به زمینه‌های گسترده همکاری بین ایران و روسیه هم اشاره کرده و گفت: ۱۱ درصد از خشکی روی زمین متعلق به کشور روسیه است، با این که ۱۵ کشور از آن جدا شدند ولی هنوز هم بزرگ‌ترین کشور جهان است. روسیه دارای معادن بسیار زیادی است و برخی به شوخی می‌گویند جدول مندلیف به صورت معدن در روسیه است و ما می‌توانیم نیازها در زمینه مواد خام و اولیه را از روسیه تأمین کنیم. روسیه سالانه حداقل ۴۰ میلیون تن مازاد گندم دارد و ما به‌دلیل کم‌آبی و این‌که متأسفانه بعضا نمی‌توانیم برخی محصولات کشاورزی را در داخل تولید کنیم، می‌توانیم کشت فراسرزمینی را در روسیه ادامه دهیم که این موضوع هم زمینه توسعه اقتصادی را برای روسیه فراهم می‌کند و هم ما می‌توانیم نیازهای خود را تأمین کنیم.
او با بیان این‌که ایران در حوزه ترانزیت می‌تواند بهشت روسیه محسوب شود، یادآور شد: به‌جای این‌که روسیه از مسیر طولانی تنگه بُسفر بار خود را ببرد، با ۲۵ درصد کاهش هزینه و زمان در داخل ایران، می‌تواند بار خودش را حمل کند و این یک ظرفیت اقتصادی است و برای کشور درآمدزایی می‌کند.
رئیسی: روابط ممتاز ایران و روسیه
در مسیر مناسبات راهبردی است
در دیدار دیروز ابراهیم رئیسی و ولادیمیر پوتین، همکاری‌های دوجانبه در عرصه‌های مختلف زیرساختی به ویژه کریدور شمال- جنوب، همکاری در عرصه‌های انرژی و بانکی و جهش تجارت بین دوکشور، محورهای اصلی گفت‌وگوی روسای جمهور ایران و روسیه بود. رئیس جمهور در این دیدار با اشاره به نقش تاثیرگذار دو قدرت ایران و روسیه در منطقه و جهان گفت: هیچ محدودیتی برای توسعه روابط با روسیه نداریم و روابط ممتاز تهران-مسکو در تراز مناسبات راهبردی است و ارتقا نیز خواهد یافت. رئیسی ادراک مشترک دو کشور در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی را زمینه‌ساز همکاری‌های مشترک خواند و گفت: روابط ایران و روسیه در مسیر مناسبات راهبردی قرار دارد.
استفاده از تجربه موفق همکاری
علیه تروریسم
رئیسی تعامل حداکثری با کشورهای همسایه و هم‌پیمان را جزو اولویت‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران توصیف و خاطرنشان کرد: تقویت همکاری‌های دوجانبه ایران و روسیه، موجب رونق اقتصاد دو کشور و افزایش امنیت منطقه و جهان خواهد شد. رئیس جمهور با تاکید بر این‌که همکاری ایران با دولت‌های مستقل، فارغ از تحولات بین‌المللی گسترش می‌یابد، مبارزه با تروریسم و قاچاق سازمان یافته مواد‌مخدر را از محورهای همکاری مشترک دانست و گفت: تجربه موفق همکاری علیه تروریسم در سوریه می‌تواند در قفقاز و افغانستان هم به کار گرفته شود.
تاکید بر تغییرناپذیری مرزهای منطقه قفقاز
رئیس جمهور با تاکید بر تغییرناپذیری مرزها در قفقاز و حاکمیت ملی و ژئوپلتیک منطقه، به ضرورت همکاری برای توسعه اقتصادی منطقه اشاره کرد و گفت: نفوذ ناتو با هر پوششی در قفقاز و آسیای مرکزی تهدید‌کننده منافع مشترک کشورهای مستقل است. رئیسی تنها راه ثبات و امنیت پایدار در افغانستان را تشکیل دولت فراگیر با حضور همه اقوام و گروه‌ها دانست و خطاب به همتای روس خود خاطرنشان کرد: ما از ۴۰ سال گذشته همانند شما در برابر آمریکا ایستاده‌ایم. رئیس دولت سیزدهم ، همکاری ایران و روسیه در مبارزه با تروریسم در سوریه را تجربه‌ای موفق خواند و ضمن تاکید بر حفظ تمامیت ارزی سوریه گفت: حاکمیت کامل دولت مرکزی بر همه سرزمین و مرزهای بین‌المللی سوریه، تنها راه تامین امنیت در سوریه است و چرخه باطل جابه‌جایی اشغالگر با تروریست و بالعکس در سوریه باید متوقف شود. رئیس جمهور روند آستانه را چارچوب مناسبی برای حل دیپلماتیک مساله سوریه توصیف کرد. در این دیدار طرفین تاکید کردند که مشکل اصلی جهان، دوری از معنویت است.
سیاست، امنیت و تجارت، محورهای مهم تعامل میان ایران و روسیه است
ایران و روسیه دو همسایه مهم در منطقه غرب آسیا و ققفاز به شمار می‌روند. این دو کشور می‌توانند به عنوان متوازن‌کننده منطقه وسیعی از حوزه جهانی به شمار بیایند. با توجه به تعاملات دیرینه ایران و روسیه قطعا تعمیق این روابط می‌تواند روی کشورمان تاثیر بسزایی بگذارد. سفر اخیر رئیس‌جمهور محترم به روسیه با محور اقتصادی و با هدف تعمیق روابط در حوزه‌های تجاری، بانکی، بندری، بیمه‌ای و ایجاد یک سوئیفت بانکی تعریف شده و در پی ایجاد توازن میان صادرات و واردات دو کشور است. ظرفیت‌های دو کشور برای بسط روابط بسیار بالاست و جهت‌گیری دولت سیزدهم هم مبنی بر گسترش روابط با همسایگان و کشورهای همجوار است و بسط تعاملات با روسیه از این جهت از اهمیت بالایی برخوردار است . بنابراین طبیعی است که این سفر مورد توجه ویژه سیاستمداران در منطقه هم قرار گیرد.از سوی دیگر باید این نکته را هم در نظر بگیریم که تغییراتی در حوزه افغانستان صورت گرفته و بسیاری از دولت‌ها تحولات این کشور را مورد رصد قرار می‌دهند و ایران و روسیه هم از این مساله مستثنا نیستند. موضوع مهم دیگر منطقه فعال‌تر شدن مجموعه گروه‌‌‌های تروریستی است که گسترش تحرکات آنها می‌تواند امنیت منطقه را با مشکل مواجه کند. طبیعی است که ایران و روسیه در این زمینه و برای برقراری امنیت با همدیگر گفتوگو کنند. از سوی دیگر شاهد تحولاتی در حوزه برخی کشورهای غرب آسیا هستیم و از این رو این سفر می‌تواند تاثیرات بسیار زیادی در حوزه امنیتی و سیاست خارجی بر جای بگذارد. بحث و بررسی پیرامون تحولات منطقه قفقاز هم از دیگر محورهای گفتوگو میان مقامات ایران و روسیه خواهد بود. برخی کشورهای حوزه دریای خزر جزو همسایگان ایران به شمار می‌آیند و در برخی تحولات و چالش‌هایی که میان برخی کشورها رخ داده، ایران و روسیه نقش میانجی را داشتند. در این سفر در ارتباط با ایجاد تعاملات سیاسی و تجاری و گسترش این نوع روابط با کشورهای حوزه قفقاز گفت‌و‌گوهایی انجام خواهد شد و طبعا دو کشور با توجه به تحولات جاری و پیش رو در مورد آینده بازیگری دو کشور در عرصه بین‌المللی با هم به تفاهم خواهند رسید.
در حال حاضر با وجود ظرفیت‌های ایران و روسیه میزان تبادلات اقتصادی و تجاری میان دو کشور وضعیت مناسبی ندارد و البته عزم جدی تهران و مسکو می‌تواند کاستی‌ها را جبران کند. هم اکنون ظرفیت‌های نهفته فراوانی در حوزه صنایع مختلف بویژه باغی، کشاورزی، غذایی و لبنی در کشور وجود دارد که امروز جمهوری فدراتیو روسیه به آنها نیازمند است. البته نزدیک کردن قوانین تجاری دو کشور نیز از سوی کارشناسان دو کشور باید مورد توجه قرار گیرد. در این راستا کارشناسانی هم در حوزه انرژی و هم در حوزه غذایی پیش از سفر آقای رئیس‌جمهور، مواضع دو کشور را به هم نزدیک کردند و امیدواریم در این سفر تفاهم‌نامه‌هایی در این زمینه تدوین شود و از این پس شاهد افزایش چشمگیر صادرات از جمهوری اسلامی ایران به روسیه باشیم. یک روز قبل از سفر رئیس‌جمهور، وزیر نفت به روسیه رفت و در ارتباط با مسائل انرژی مرتبط با حوزه استحصال ، پالایش و تسریع در صادرات انرژی مذاکراتی با مقامات روسی داشت. طبعا موضوع انتقال گاز به منطقه شمال اروپا بسیار اهمیت دارد و از سوی دیگر موضوع نزدیک کردن شمال به جنوب هم یکی دیگر از محورهای مهم گفتوگو میان مقامات دو کشور خواهد بود.