معاون نظارت و اجرای بودجه ستاد، سازمان‌ها و شركت‌ها در گفت‌وگو با جام‌جم
تصمیماتی برای افزایش درآمد شهرداری
كامران سلطانی، معاون نظارت و اجرای بودجه ستاد، سازمان‌ها و شركت‌ها یكی از تدوین‌كنندگان لایحه پیشنهادی بودجه 1401 شهرداری تهران است. فارغ از اعداد و ارقام، ردیف اختصاصی اعتبارات ابهامات و سوالاتی پیرامون لایحه پیشنهادی وجود دارد كه از او پرسیدیم، از وابستگی زیاد لایحه پیشنهادی به حضور و مشاركت‌های عمومی گرفته تا محاسبه غیرواقعی درآمدهای شهرداری بر منابع ناپایدار شهری از جمله ساخت و سازهای شهری و فروش املاك، آن هم در حالی كه می‌دانیم این حوزه در چند سال گذشته با ركودی عجیب رو‌به‌رو بوده است و همین است كه پیش‌بینی بودجه از افزایش درآمد شهرداری در این حوزه را مبهم می‌كند.
افزایش 51 درصدی بودجه پیشنهادی امسال چقدر قابل تحقق است؟
بودجه به طور كلی برآوردی است، طبق قانون درآمدها با برآورد محاسبه می‌شود. برآورد ما براساس عملكرد سال گذشته و برخی ردیف‌ها با اضافه كردن رشدی بر مبنای تورم محاسبه شود. برخی از درآمدها هم همچون مالیات بر ارزش افزوده براساس بهای خدمات است. عمده رشدی كه ما برای بودجه در سال بعد دیدیم، در بخش فروش ملک و درآمدهای شهرسازی است.
اتفاقا بیشترین نقد در همین فاصله كوتاه بر مبنای همین است. به این معنا كه ركود ساخت‌و‌ساز در تهران به حدی است كه درآمدهای شهرداری از محل عوارض ساختمانی را در سال‌های اخیر به‌شدت كاهش داده است. با این حساب این محاسبه شما را غیرواقعی نمی‌كند؟
در بخش فروش ملک امسال برای اولین بار ردیفی در مصارف اعتبارات دیده شده به نام مولدسازی دارایی‌ها. منظور از دارایی‌ها هم همان دارایی‌های ملكی است. از همین 56 هزار میلیاردتومان 500 میلیاردتومان اعتبار برای مولدسازی دارایی‌ها اعتبار در نظر گرفته شده است. قصد ما بالا بردن فروش ملک براساس متراژ نیست و قصد داریم در این رابطه مولدسازی كنیم. به عنوان مثال اگر ملكی قابلیت این را داشته باشد كه ارزش افزوده آن بالا برود با اختصاص این بودجه این امر صورت بگیرد.
به عنوان مثال اگر شهرداری روی ملكی پروانه صادر كند، طبیعتا ارزش افزوده آن افزایش خواهد یافت. به این معنا كه قصد داریم آن را از حالت خام‌فروشی خارج كنیم.
اساسا منابع درآمدی كه شهرداری روی وصول آن حساب كرده چیست؟
اگر بخواهیم تقسیم‌بندی كنیم، بخشی از این درآمدها مربوط به شهرسازی است كه برای سال آینده حدود 27 هزار میلیارد تومان برآورد ما در این حوزه است.
این رقم در سال گذشته چقدر بوده؟
فكر می‌كنم در بودجه سال گذشته 19 هزار و 500 میلیون تومان بوده است. در حوزه شهرسازی هم قرار است یكسری گشایش‌هایی صورت بگیرد. به عنوان مثال تسهیلاتی در صدور پروانه صورت بگیرد و مشوق‌هایی درنظر گرفته‌شده كه درآمدهای شهرسازی تغییراتی كند. ضمن این‌كه سال گذشته لایحه «ارزش مكانی ملک» را هم داشتیم كه براساس ارزش واقع شدن یك ملک در محلی خاص، عوارضش محاسبه می‌شد. رقم قابل توجه دیگری از درآمدها هم مربوط به تغییر كاربری است كه جزو مطالبات شهرداری است.
پیشران‌هایی كه در قالب لوایح، تسهیلات و مشوق‌ها درنظر گرفته‌شده، به نوعی گمانه‌زنی است. یعنی ممكن است همچنان عموم مردم استقبالی از این تسهیلات نداشته باشند، ضمن این‌كه عموما گفته شده كه درآمدهای شهرسازی جزو منابع ناپایدار شهرداری دسته‌بندی می‌شود. آیا برای واكنش احتمالی شهروندان به این تسهیلات هم تصمیمی دارید؟
طبق عرف ممكن است كه درآمدهای شهرسازی جزو درآمدهای ناپایدار محسوب شود، اما كل درآمدهای شهرسازی كه ناپایدار نیست. شما می‌توانید مازاد بر تراكم را جزو درآمد ناپایدار محسوب كنید. البته تراكم مجاز روال عادی درآمد شهرداری است. ضمن این‌كه اگر بخواهیم براساس درآمدهای پایدار یا ناپایدار تحقق بودجه را زیرسوال ببریم، از درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده پایدارتر نداریم!
این مالیات هم بستگی به قدرت خرید مردم دارد. به این معنا كه هرچقدر مصرف كم شود، ممكن است این درآمد پایدار هم كاهش پیدا كند. این موارد همان‌طور كه گفته شد، براساس برآورد است.
نكته دیگر مربوط به لایحه پیشنهادی چسبندگی زیاد این بودجه به میزان مشاركت‌های عمومی است. این وابستگی را می‌توانیم جزو ضعف‌های بودجه پیشنهادی بدانیم؟
ما بودجه مشاركت‌ها را از خود بودجه شهرداری تفكیك كردیم. بودجه مشاركت‌ها جزو پیوست‌های بودجه آمده است. یک بودجه 43 هزار میلیاردتومانی است كه عمده آن هم مربوط به بحث مترو می‌شود و قرار است از طریق مشاركت محقق شود. یعنی پروژه‌هایی كه شهرداری می‌تواند با مشاركت بخش خصوصی انجام دهد، در بودجه 56 هزار میلیارد تومانی لحاظ نشده است.
در توییت شهردار اشاره شده كه بیشترین سهم بودجه مربوط به «هوشمندسازی شهر» است. قرار است چه اتفاقی بیفتد كه این حوزه بیشترین سهم بودجه پیشنهادی را به خودش اختصاص داده است؟
در این بخش با دو موضوع رو‌به‌رو هستیم، یكی هوشمندسازی شهر و دیگری هوشمندسازی شهرداری. تا امروز تمام فعالیت‌های مربوط به فناوری اطلاعات ما در سازمان فناوری اطلاعات متمركز بوده است. بودجه امسال این سازمان حدود 620 میلیاردتومان بوده است. این رقم برای سال آینده 1100 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است، تعیین شده كه 650 میلیاردتومان آن سهم خود سازمان باشد و 450 میلیاردتومان اعتبار برای مباحث جدید هوشمندسازی درنظر گرفته‌ایم.
فكر می‌كنید بودجه پیشنهادی از سوی شورا مصوب شود؟
فكر نمی‌كنم با تصویب آن مخالفت شود و پیش‌فرض ما این است كه این اتفاق صورت بگیرد. همین بودجه
را چه در بخش درآمدها و چه در مصارف، براساس سیاست‌ها، الزامات و حتی مصوبات شورای شهر
تنظیم كرده‌ایم.
افزایش 51 درصدی بودجه پیشنهادی امسال چقدر قابل تحقق است؟
بودجه به طور كلی برآوردی است، طبق قانون درآمدها با برآورد محاسبه می‌شود. برآورد ما براساس عملكرد سال گذشته و برخی ردیف‌ها با اضافه كردن رشدی بر مبنای تورم محاسبه شود. برخی از درآمدها هم همچون مالیات بر ارزش افزوده براساس بهای خدمات است. عمده رشدی كه ما برای بودجه در سال بعد دیدیم، در بخش فروش ملک و درآمدهای شهرسازی است.
اتفاقا بیشترین نقد در همین فاصله كوتاه بر مبنای همین است. به این معنا كه ركود ساخت‌و‌ساز در تهران به حدی است كه درآمدهای شهرداری از محل عوارض ساختمانی را در سال‌های اخیر به‌شدت كاهش داده است. با این حساب این محاسبه شما را غیرواقعی نمی‌كند؟
در بخش فروش ملک امسال برای اولین بار ردیفی در مصارف اعتبارات دیده شده به نام مولدسازی دارایی‌ها. منظور از دارایی‌ها هم همان دارایی‌های ملكی است. از همین 56 هزار میلیاردتومان 500 میلیاردتومان اعتبار برای مولدسازی دارایی‌ها اعتبار در نظر گرفته شده است. قصد ما بالا بردن فروش ملک براساس متراژ نیست و قصد داریم در این رابطه مولدسازی كنیم. به عنوان مثال اگر ملكی قابلیت این را داشته باشد كه ارزش افزوده آن بالا برود با اختصاص این بودجه این امر صورت بگیرد.
به عنوان مثال اگر شهرداری روی ملكی پروانه صادر كند، طبیعتا ارزش افزوده آن افزایش خواهد یافت. به این معنا كه قصد داریم آن را از حالت خام‌فروشی خارج كنیم.
اساسا منابع درآمدی كه شهرداری روی وصول آن حساب كرده چیست؟
اگر بخواهیم تقسیم‌بندی كنیم، بخشی از این درآمدها مربوط به شهرسازی است كه برای سال آینده حدود 27 هزار میلیارد تومان برآورد ما در این حوزه است.
این رقم در سال گذشته چقدر بوده؟
فكر می‌كنم در بودجه سال گذشته 19 هزار و 500 میلیون تومان بوده است. در حوزه شهرسازی هم قرار است یكسری گشایش‌هایی صورت بگیرد. به عنوان مثال تسهیلاتی در صدور پروانه صورت بگیرد و مشوق‌هایی درنظر گرفته‌شده كه درآمدهای شهرسازی تغییراتی كند. ضمن این‌كه سال گذشته لایحه «ارزش مكانی ملک» را هم داشتیم كه براساس ارزش واقع شدن یك ملک در محلی خاص، عوارضش محاسبه می‌شد. رقم قابل توجه دیگری از درآمدها هم مربوط به تغییر كاربری است كه جزو مطالبات شهرداری است.
پیشران‌هایی كه در قالب لوایح، تسهیلات و مشوق‌ها درنظر گرفته‌شده، به نوعی گمانه‌زنی است. یعنی ممكن است همچنان عموم مردم استقبالی از این تسهیلات نداشته باشند، ضمن این‌كه عموما گفته شده كه درآمدهای شهرسازی جزو منابع ناپایدار شهرداری دسته‌بندی می‌شود. آیا برای واكنش احتمالی شهروندان به این تسهیلات هم تصمیمی دارید؟
طبق عرف ممكن است كه درآمدهای شهرسازی جزو درآمدهای ناپایدار محسوب شود، اما كل درآمدهای شهرسازی كه ناپایدار نیست. شما می‌توانید مازاد بر تراكم را جزو درآمد ناپایدار محسوب كنید. البته تراكم مجاز روال عادی درآمد شهرداری است. ضمن این‌كه اگر بخواهیم براساس درآمدهای پایدار یا ناپایدار تحقق بودجه را زیرسوال ببریم، از درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده پایدارتر نداریم!
این مالیات هم بستگی به قدرت خرید مردم دارد. به این معنا كه هرچقدر مصرف كم شود، ممكن است این درآمد پایدار هم كاهش پیدا كند. این موارد همان‌طور كه گفته شد، براساس برآورد است.
نكته دیگر مربوط به لایحه پیشنهادی چسبندگی زیاد این بودجه به میزان مشاركت‌های عمومی است. این وابستگی را می‌توانیم جزو ضعف‌های بودجه پیشنهادی بدانیم؟
ما بودجه مشاركت‌ها را از خود بودجه شهرداری تفكیك كردیم. بودجه مشاركت‌ها جزو پیوست‌های بودجه آمده است. یک بودجه 43 هزار میلیاردتومانی است كه عمده آن هم مربوط به بحث مترو می‌شود و قرار است از طریق مشاركت محقق شود. یعنی پروژه‌هایی كه شهرداری می‌تواند با مشاركت بخش خصوصی انجام دهد، در بودجه 56 هزار میلیارد تومانی لحاظ نشده است.
در توییت شهردار اشاره شده كه بیشترین سهم بودجه مربوط به «هوشمندسازی شهر» است. قرار است چه اتفاقی بیفتد كه این حوزه بیشترین سهم بودجه پیشنهادی را به خودش اختصاص داده است؟
در این بخش با دو موضوع رو‌به‌رو هستیم، یكی هوشمندسازی شهر و دیگری هوشمندسازی شهرداری. تا امروز تمام فعالیت‌های مربوط به فناوری اطلاعات ما در سازمان فناوری اطلاعات متمركز بوده است. بودجه امسال این سازمان حدود 620 میلیاردتومان بوده است. این رقم برای سال آینده 1100 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است، تعیین شده كه 650 میلیاردتومان آن سهم خود سازمان باشد و 450 میلیاردتومان اعتبار برای مباحث جدید هوشمندسازی درنظر گرفته‌ایم.
فكر می‌كنید بودجه پیشنهادی از سوی شورا مصوب شود؟
فكر نمی‌كنم با تصویب آن مخالفت شود و پیش‌فرض ما این است كه این اتفاق صورت بگیرد. همین بودجه
را چه در بخش درآمدها و چه در مصارف، براساس سیاست‌ها، الزامات و حتی مصوبات شورای شهر
تنظیم كرده‌ایم.