دغدغه فرهنگی، دستخوش تغییر مدیریتها
فرهنگ در طول سالهای اخیر فراز و فرودهای بسیاری به خود دیدهاست. هرچند عناصر تشکیلدهنده مراکز مهم تصمیمگیری حوزه فرهنگی، عناصر فرهنگی هستند و عناصر اهل فرهنگ در دوران مدیریت و بعد از آن، برایشان مساله فرهنگ بهعنوان یک مساله اساسی همیشه مطرح بوده و خواهد بود، انتظار میرود که فرهنگ کشور تابع زیر و بالا شدن جریانات سیاسی و جناحهای سیاسی نباشد. خروجی مهم این تغییرناپذیری این است که فرهنگ از روزمرگی نجات پیدا کند. در نهایت رسیدن به جایگاه ثابتی که جایگاه مستقری در همه دولتهاست، باعث میشود حرکت فرهنگی کشور، ثبات داشته باشد. یکی از آسیبهای جدی در فرآیند فعالیتهای فرهنگی، فرآیند تغییر در مدیران فرهنگی در سطوح مختلف و نهادها و دستگاههای متولی در جامعه ایرانی است که امری اجتنابناپذیر است و هرچند سال بهواسطه تغییرات کلانی که انجام میشود، بسیاری از فعالیتهای شکل گرفته بینتیجه میماند.
سلیقه محوری و انتخابهای فردی هرچند در این روزگار تقلیل یافته است اما همچنان سایهاش بر سر فرهنگ و هنر و رسانه وجود دارد و گواه این ادعا را میتوان در متن صحبتهای مراسم تودیع و معارفه شناسایی کرد که در آن اغلب با نگاهی فرافکنانه تمام زحمتهای پیشین و خدمات انجام شده زیر سؤال میرود. هرچند مدیران تازهنفس نیز براساس نظرسنجی و نیازسنجی اقدام به برنامهریزی نمیکنند اما لازم است تا براساس قواعدی مدون و معین، برنامههای حوزه فرهنگ و هنر و رسانه برنامهریزی و اجرا شود تا ضمن حفظ تجربیات گذشته، منابع انسانی نیز حفظ شوند و با انتقال تجربیاتی که با سرمایه همین کشور تربیت یافته و رشد کردهاند بیتوجهی نشود. با گذشت چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی و تاکیدها و توصیههای مهم رهبر معظم انقلاب به متولیان و مدیران بخشهای مختلف فرهنگی و با توجه به تنظیم سند چشمانداز فرهنگی و نقشه مهندسی فرهنگی و ابلاغ مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی و شورای فرهنگ عمومی به دستگاهها، همچنان کاستیها در حوزه فرهنگ، مشهود است. این روزها که فعالیتها و فضاها با گذشت زمان و متناسب با جریانهای فکری، در زمینههای علم و فناوری متحول میشوند، توجه به ارتباط فرهنگی با کشورهای مسلمان و شیعه در حوزه مشترکات فرهنگی مانند کتاب و چاپ و نشر با وجود مراکز معتبر علمی و دانشگاهی و حوزههای علمیه در برخی کشورهای جهان و تبادل تجربیات و ارائه آخرین دستاوردهای حوزه علمی و عملی امکان برگزاری هفتههای فرهنگی مشترک، از جمله ظرفیتهای مهمی است که باید مورد توجه مدیران حوزه فرهنگ قرار گیرد.
ورود به عصر پسامدرن و انفجار اطلاعات و تقسیم فزاینده کار و گسترش پرشتاب شهرنشینی موجب پدید آمدن مفهوم جدیدی از فعالیتهای فراغتی و به تبع آن فضاهای فرهنگی شدهاست. بهطور عمومی امروزه فعالیتی که افراد جامعه در اوقات فراغت انجام میدهند، فعالیتهایی نظیر حضور در یک کلاس هنری، کافینت یا پیادهروی در یک بوستان نبوده و نیاز به برنامهریزی پژوهشمحور و تحقیقاتی دارد. بهطور مثال تغییر کارکرد کتابخانههای عمومی در جهان که الگوی مناسبی برای فعالیتهای فرهنگی و آموزشی برای شهروندان را داراست و بهطور حتم نسل جدید علاقهمند به فرهنگ و هنر و رسانه همزمان با رشد فناوری تلاش میکنند تا با تغییرات جهانی همراه شوند و لازم است همزمان با تغییرات جهانی، تفکر محلی نیز در برنامهریزیها و شیوههای اجرایی مدیران فرهنگی لحاظ شود.