بلایای طبیعی و طغیان بیماری‌ها
در دهه‌های اخیر شدت و وسعت بلایای طبیعی بسیار گسترده‌شده و علاوه بر آسیب‌های اقتصادی کلان به مرگومیر انسانی بسیار نیز منجر شده است. بیماری‌های واگیر عامل عمده مرگومیر در شرایط پس از بلایا هستند. در این شرایط به دلیل از بین رفتن زیرساخت‌های حیاتی و مهم و نبودسرویس‌های ارائه خدمات بهداشتی-درمانی و برنامه‌های کنترل بیماری‌ها، کاهش امکان دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی-درمانی اولیه، سوءتغذیه، آسیب در نظام اجتماعی، قطع دسترسی به ملزومات زندگی و نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف ارائه‌دهنده خدمات، اهمیت کنترل این بیماری‌ها نسبت به شرایط عادی بیشتر نمایان می‌شود. به‌دنبال وقوع بلایای طبیعی احتمال آلودگی موادغذایی با عوامل میکروبی و شیمیایی وجود دارد؛ بنابراین مردم در معرض خطر بیماری‌های منتقله از آب‌وغذا هستند چون در این شرایط تأمین، تهیه و تدارک، توزیع و ذخیره غذا و آب به‌سختی صورت می‌گیرد و امکان آلودگی آنها در هریک از مراحل افزایش می‌یابد.
در برخی موارد ممکن است به‌علت فراهم‌نبودن امکانات و سوخت، پخت غذا و استفاده از روش‌هایی مثل جوشاندن آب غیرممکن باشد. امکانپذیر نبودن رعایت بهداشت فردی، اشکال در بهسازی محیط و آسیب به شریان‌های حیاتی مثل لوله‌کشی آب، برق و گاز نیز می‌تواند به خطرات بیفزاید. افراد تحت‌تأثیر بلایا ممکن است دچار سوءتغذیه، شوک، استرس و انواع تروما شوند. هنگام وقوع بلایای طبیعی مانند سیل، توفان و زلزله به دلایل مختلف ازجمله آسیب امکانات بهداشتی، دفع نامناسب زباله، تجمع موادزائد و فسادپذیر به‌طور گسترده در محیط و آسیب‌دیدگی سیستم انتقال آب‌شرب، امکان افزایش طغیان بیماری‌های منتقله از آب افزایش می‌یابد و کنترل آنها در این شرایط دشوار است.بلایای طبیعی با منشأ آب‌وهوایی مانند سیل و بارندگی شدید عوامل بیماری‌زا را در محیط‌زیست جابه‌جاکرده و به آلودگی آب آشامیدنی منجر می‌شود. چند عامل تقویت‌کننده مانند جابه‌جایی گسترده جمعیت، تغییر محیط، شرایط جمعیت و حساسیت به عوامل بیماری‌زا می‌توانند از عواملی باشند که پس از بلایا به افزایش بروز طغیان‌ها منجر می‌شوند. طغیان بیماری‌های عفونی ممکن است روزها، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از بلای اصلی به‌وقوع بپیوندند؛ بنابراین ارزیابی خطر ابتلا به بیماری‌ها باید در هفته‌های اول وقوع بلا توسط کارشناسان نظام‌سلامت انجام شود. مطالعات نشان داده است که حتی کشورهای توسعه‌یافته نیز به‌خوبی برای رویارویی با اثرات بلایای طبیعی آماده نیستند و درحالی‌که دفعات وقوع بلایای طبیعی افزایش می‌یابند، بار بیماری‌های مرتبط نیز افزایش پیدا می‌کنند. پس با توجه به افزایش وقوع بلایای طبیعی در جهان و بلاخیزبودن کشورمان لازم است تأثیر این رویدادها بر سلامت عمومی را مشخص کنیم تا امکان پیش‌بینی‌های آینده، تعیین خط‌مشی‌های کمکی و بهبود ظرفیت سازگاری به‌وجود آید.
در برخی موارد ممکن است به‌علت فراهم‌نبودن امکانات و سوخت، پخت غذا و استفاده از روش‌هایی مثل جوشاندن آب غیرممکن باشد. امکانپذیر نبودن رعایت بهداشت فردی، اشکال در بهسازی محیط و آسیب به شریان‌های حیاتی مثل لوله‌کشی آب، برق و گاز نیز می‌تواند به خطرات بیفزاید. افراد تحت‌تأثیر بلایا ممکن است دچار سوءتغذیه، شوک، استرس و انواع تروما شوند. هنگام وقوع بلایای طبیعی مانند سیل، توفان و زلزله به دلایل مختلف ازجمله آسیب امکانات بهداشتی، دفع نامناسب زباله، تجمع موادزائد و فسادپذیر به‌طور گسترده در محیط و آسیب‌دیدگی سیستم انتقال آب‌شرب، امکان افزایش طغیان بیماری‌های منتقله از آب افزایش می‌یابد و کنترل آنها در این شرایط دشوار است.بلایای طبیعی با منشأ آب‌وهوایی مانند سیل و بارندگی شدید عوامل بیماری‌زا را در محیط‌زیست جابه‌جاکرده و به آلودگی آب آشامیدنی منجر می‌شود. چند عامل تقویت‌کننده مانند جابه‌جایی گسترده جمعیت، تغییر محیط، شرایط جمعیت و حساسیت به عوامل بیماری‌زا می‌توانند از عواملی باشند که پس از بلایا به افزایش بروز طغیان‌ها منجر می‌شوند. طغیان بیماری‌های عفونی ممکن است روزها، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از بلای اصلی به‌وقوع بپیوندند؛ بنابراین ارزیابی خطر ابتلا به بیماری‌ها باید در هفته‌های اول وقوع بلا توسط کارشناسان نظام‌سلامت انجام شود. مطالعات نشان داده است که حتی کشورهای توسعه‌یافته نیز به‌خوبی برای رویارویی با اثرات بلایای طبیعی آماده نیستند و درحالی‌که دفعات وقوع بلایای طبیعی افزایش می‌یابند، بار بیماری‌های مرتبط نیز افزایش پیدا می‌کنند. پس با توجه به افزایش وقوع بلایای طبیعی در جهان و بلاخیزبودن کشورمان لازم است تأثیر این رویدادها بر سلامت عمومی را مشخص کنیم تا امکان پیش‌بینی‌های آینده، تعیین خط‌مشی‌های کمکی و بهبود ظرفیت سازگاری به‌وجود آید.