چوب‌های دندانه‌دار نماد خاص خانه آخرت باغلقی‌ها
انسان از زمانی که خود را شناخت با تکه‌ای سنگ یا چوب به شکلی ساده، محل دفن عزیزان سفر کرده خود را مشخص می‌کرد اما این نشانه گذاری‌ها در گذر زمان با درهم تنیدگی ذوق و سلیقه شخصی و اصالت‌های قومی، اشکال عجیب و رمزداری به وجود آوردند که امروزه شاهد بقایای آن در تعدادی از گورستان‌های عجیب کشورمان همانند گورستان روستای باغلق هستیم.
این گورستان که به دیگر گورستان‌های موجود در کشور شباهتی ندارد و در نوع خود بی‌نظیر است در ورودی روستای باغلق در بخش مرکزی شهرستان مرزی راز و جرگلان در خراسان شمالی و در دامنه تپه‌ای قرار دارد. تراکم چوب‌های خشک دنده‌ای در این گورستان، مهم‌ترین مشخصه این گورستان است که نگاه هر بیننده‌ای را در بدو ورود به خود جلب می‌کند.
در این میان گذر زمان با همه تنوعات و دگرگونی‌هایش نیز نتوانسته این سنت دیرینه اهالی منطقه را از آنها بگیرد و به دیار فراموشی ببرد به‌گونه‌ای که با وجود نوآوری در ساخت سنگ قبرهای جدید، هنوز اهالی این منطقه قبر مردگان خود را با استفاده از این چوب‌های دنده‌دار شده که مشخصات متوفی روی آن حک شده است، نشانه‌گذاری می‌کنند.
یک پژوهشگر ترکمن در این باره می‌گوید: این چوب‌های خشک دنده‌ای شکل ـــ که بر سر هر مزاری قرار داده می‌شود ـــ به نظر می‌رسد به شکل نقوش ترکمنی قوچق یا شاخ قوچ است که در باورهای قوم ترکمن نمادی برای دفع شر و نیروی فوق طبیعی است. عوض دردی صدری، با بیان این‌که دلیل دنده‌های متعدد بر این چوب‌های مزار نشان از طول عمر میت است، می‌افزاید: هر یک از دنده‌های این چوب‌های خشکیده بر سر مزار میت، نشان از یک دهه عمر متوفی دارد به گونه‌ای که چوبی که چهار دنده داشته باشد، یعنی متوفی ۴۰سال عمر کرده است.
نهال‌هایی که چوب خشک شدند
مدیر حوزه علمیه هدایتی اهل سنت رازو جرگلان نیز در این باره می‌گوید: در احادیث آمده است پیامبر اکرم (ص) با هدف رهایی فرد متوفی از عذاب قبر اقدام به کاشت دو نهال در قسمت بالا و پایین قبری کرده است و وقتی حاضران دلیل این اقدام ارزشمند را پرسیدند، ایشان فرمودند با تسبیح‌گویی این نهال‌های سبز فرد متوفی از عذاب قبر در امان می‌مان. اما با گذشت زمان و غلبه برخی باورهای قومی این نهال‌ها به چوب‌های خشکی تبدیل شده است که بر سر مزار هر یک از مردگان قرار داده می‌شود.
ملأ خال محمد سرفراز می‌افزاید: قرار دادن چوب‌های خشک دنده‌ای بر سر مزار فرد متوفی بیشتر توسط اقوام نخور ترکمن انجام می‌شود و دیگر اقوام چون گوگلن‌ها از چوبی معمولی بدون هیچ دنده یا شکلی استفاده می‌کنند.
بی نظیر است اما هنوز ثبت ملی نشده
معمولا چنین اماکنی حکم یک میراث تاریخی را دارند و اولین بحثی که درباره آنها مطرح می‌شود، بحث ثبت ملی آنها برای حفظ و گزند از تخریب و دستبردهای احتمالی است. رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری رازوجرگلان اما دراین باره می‌گوید: گرچه گورستان باغلق در نوع خود بی‌نظیر است اما ثبت این گونه آثار ملموس در فهرست میراث فرهنگی شرایط خاصی دارد به گونه‌ای اگر مکانی تاریخی در محدوده این قبور باشد، وارد فاز مطالعاتی این نهاد برای ثبت می‌شود. عقیل مجردی می‌افزاید: از سوی دیگر این گورستان جزو قبور اسلامی است و در این گونه قبور معمولا براساس باورهای اسلامی اشیای ارزشمندی با مردگان دفن نمی‌شود تا ارزشی تاریخی داشته باشد ولی با وجود این، گورستان باغلق در نوع خود عجیب و بی‌نظیر است، زیرا فرهنگ و باورهای یک قوم را نشان می‌دهد که جای تحقیق و پژوهش‌های گوناگونی دارد.
این گورستان که به دیگر گورستان‌های موجود در کشور شباهتی ندارد و در نوع خود بی‌نظیر است در ورودی روستای باغلق در بخش مرکزی شهرستان مرزی راز و جرگلان در خراسان شمالی و در دامنه تپه‌ای قرار دارد. تراکم چوب‌های خشک دنده‌ای در این گورستان، مهم‌ترین مشخصه این گورستان است که نگاه هر بیننده‌ای را در بدو ورود به خود جلب می‌کند.
در این میان گذر زمان با همه تنوعات و دگرگونی‌هایش نیز نتوانسته این سنت دیرینه اهالی منطقه را از آنها بگیرد و به دیار فراموشی ببرد به‌گونه‌ای که با وجود نوآوری در ساخت سنگ قبرهای جدید، هنوز اهالی این منطقه قبر مردگان خود را با استفاده از این چوب‌های دنده‌دار شده که مشخصات متوفی روی آن حک شده است، نشانه‌گذاری می‌کنند.
یک پژوهشگر ترکمن در این باره می‌گوید: این چوب‌های خشک دنده‌ای شکل ـــ که بر سر هر مزاری قرار داده می‌شود ـــ به نظر می‌رسد به شکل نقوش ترکمنی قوچق یا شاخ قوچ است که در باورهای قوم ترکمن نمادی برای دفع شر و نیروی فوق طبیعی است. عوض دردی صدری، با بیان این‌که دلیل دنده‌های متعدد بر این چوب‌های مزار نشان از طول عمر میت است، می‌افزاید: هر یک از دنده‌های این چوب‌های خشکیده بر سر مزار میت، نشان از یک دهه عمر متوفی دارد به گونه‌ای که چوبی که چهار دنده داشته باشد، یعنی متوفی ۴۰سال عمر کرده است.
نهال‌هایی که چوب خشک شدند
مدیر حوزه علمیه هدایتی اهل سنت رازو جرگلان نیز در این باره می‌گوید: در احادیث آمده است پیامبر اکرم (ص) با هدف رهایی فرد متوفی از عذاب قبر اقدام به کاشت دو نهال در قسمت بالا و پایین قبری کرده است و وقتی حاضران دلیل این اقدام ارزشمند را پرسیدند، ایشان فرمودند با تسبیح‌گویی این نهال‌های سبز فرد متوفی از عذاب قبر در امان می‌مان. اما با گذشت زمان و غلبه برخی باورهای قومی این نهال‌ها به چوب‌های خشکی تبدیل شده است که بر سر مزار هر یک از مردگان قرار داده می‌شود.
ملأ خال محمد سرفراز می‌افزاید: قرار دادن چوب‌های خشک دنده‌ای بر سر مزار فرد متوفی بیشتر توسط اقوام نخور ترکمن انجام می‌شود و دیگر اقوام چون گوگلن‌ها از چوبی معمولی بدون هیچ دنده یا شکلی استفاده می‌کنند.
بی نظیر است اما هنوز ثبت ملی نشده
معمولا چنین اماکنی حکم یک میراث تاریخی را دارند و اولین بحثی که درباره آنها مطرح می‌شود، بحث ثبت ملی آنها برای حفظ و گزند از تخریب و دستبردهای احتمالی است. رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری رازوجرگلان اما دراین باره می‌گوید: گرچه گورستان باغلق در نوع خود بی‌نظیر است اما ثبت این گونه آثار ملموس در فهرست میراث فرهنگی شرایط خاصی دارد به گونه‌ای اگر مکانی تاریخی در محدوده این قبور باشد، وارد فاز مطالعاتی این نهاد برای ثبت می‌شود. عقیل مجردی می‌افزاید: از سوی دیگر این گورستان جزو قبور اسلامی است و در این گونه قبور معمولا براساس باورهای اسلامی اشیای ارزشمندی با مردگان دفن نمی‌شود تا ارزشی تاریخی داشته باشد ولی با وجود این، گورستان باغلق در نوع خود عجیب و بی‌نظیر است، زیرا فرهنگ و باورهای یک قوم را نشان می‌دهد که جای تحقیق و پژوهش‌های گوناگونی دارد.