عدالت شهری و زیست‌پذیری شهر
عدالت شهری رکن اصلی برنامه‌ریزی شهری است و منظور از آن این است که در ارائه خدمات و تخصیص منابع، هر جزء سرجای خودش قرار بگیرد. در واقع عدالت شهری به این نکته توجه دارد که دسترسی شهروندان به امکانات و خدمات باید برابر باشد و امکانات و فرصت‌ها به‌طور مساوی در اختیار مردم قرار بگیرد.
به این ترتیب وقتی موضوع جمع‌آوری زباله در شهر مطرح می‌شود نباید هیچ تفاوتی از نظر کیفیت ارائه این خدمت میان بالای شهر و پایین شهر وجود داشته باشد یا زمانی که نوبت به حمل‌ونقل عمومی می‌رسد فرقی میان نقاط مختلف شهر وجود داشته باشد. اگر در برنامه‌ریزی‌های شهری چنین رویکردی وجود داشته باشد می‌توان گفت آن شهر عدالت‌محور است و از نظر زیست‌پذیری شرایط مناسبی دارد.
در تهران اگر خیابان انقلاب را مرز نیمه بالایی و پایینی شهر در نظر بگیریم و بدانیم که وسعت و جمعیت بالا و پایین این مرز تقریبا مساوی است، واقعیت این است که امکانات، دسترسی‌ها و نحوه توزیع خدمات در آن به طرز معناداری از هم فاصله دارد.
نکته مهم این که محل سکونت اکثر تصمیم‌گیرندگان چه در حوزه شهری و چه سیاسی در تهران و از انقلاب به بالاست که این خود عامل اثرگذار در توزیع امکانات است. در واقع حضور این افراد در مناطق بالایی شهر، مدیریت شهری را مجاب می‌کند تا امکانات بیشتری را به این مناطق اختصاص دهند ضمن این که عمده درآمد شهرداری نیز از خیابان انقلاب به بالا تامین می‌شود و در نتیجه به‌صورت خودکار و با این هدف که درآمدها پایدار و مستمر باشد، به این مناطق خدمات بیشتر و بهتری داده می‌شود.
این موضوع چالش اصلی عدالت شهری است و باعث شده به‌رغم این که سال‌هاست درباره کاهش فاصله شمال و جنوب حرف زده می‌شود ولی عدالت شهری تحقق نشود چون این عدالت با شعار و حرف عملی نمی‌شود.
اکنون مناطق 10، 12، 15 و 17 تهران نیمی از بافت فرسوده پایتخت را در خود جای داده‌اند در حالی که با کمبود پارکینگ و فضای سبز رو‌به‌رو هستند. مدیریت شهری در راستای عدالت شهری و زیست‌پذیر کردن شهر تهران موظف است این دو مشکل را حل کند ولی با وجود سال‌ها تلاش و تاکید، اتفاق قابل ملاحظه‌ای در این حوزه رخ نداده‌است.
متاسفانه یکی از موانع موجود بر سر تحقق عدالت شهری این است که شهرداری‌ها برنامه‌های پنج ساله توسعه را در تدوین بودجه‌های سالانه ملاک قرار نمی‌دهند و بودجه‌ها هر سال عمدتا با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور نوشته می‌شود. این درحالی است که در مناطقی که سطح پایین‌تری دارند باید پروژه‌های جدی تعریف شود، پروژه‌هایی که فاصله طبقاتی در حوزه‌های اجتماعی، رفاهی و اقتصادی را به حداقل برساند.
به این ترتیب وقتی موضوع جمع‌آوری زباله در شهر مطرح می‌شود نباید هیچ تفاوتی از نظر کیفیت ارائه این خدمت میان بالای شهر و پایین شهر وجود داشته باشد یا زمانی که نوبت به حمل‌ونقل عمومی می‌رسد فرقی میان نقاط مختلف شهر وجود داشته باشد. اگر در برنامه‌ریزی‌های شهری چنین رویکردی وجود داشته باشد می‌توان گفت آن شهر عدالت‌محور است و از نظر زیست‌پذیری شرایط مناسبی دارد.
در تهران اگر خیابان انقلاب را مرز نیمه بالایی و پایینی شهر در نظر بگیریم و بدانیم که وسعت و جمعیت بالا و پایین این مرز تقریبا مساوی است، واقعیت این است که امکانات، دسترسی‌ها و نحوه توزیع خدمات در آن به طرز معناداری از هم فاصله دارد.
نکته مهم این که محل سکونت اکثر تصمیم‌گیرندگان چه در حوزه شهری و چه سیاسی در تهران و از انقلاب به بالاست که این خود عامل اثرگذار در توزیع امکانات است. در واقع حضور این افراد در مناطق بالایی شهر، مدیریت شهری را مجاب می‌کند تا امکانات بیشتری را به این مناطق اختصاص دهند ضمن این که عمده درآمد شهرداری نیز از خیابان انقلاب به بالا تامین می‌شود و در نتیجه به‌صورت خودکار و با این هدف که درآمدها پایدار و مستمر باشد، به این مناطق خدمات بیشتر و بهتری داده می‌شود.
این موضوع چالش اصلی عدالت شهری است و باعث شده به‌رغم این که سال‌هاست درباره کاهش فاصله شمال و جنوب حرف زده می‌شود ولی عدالت شهری تحقق نشود چون این عدالت با شعار و حرف عملی نمی‌شود.
اکنون مناطق 10، 12، 15 و 17 تهران نیمی از بافت فرسوده پایتخت را در خود جای داده‌اند در حالی که با کمبود پارکینگ و فضای سبز رو‌به‌رو هستند. مدیریت شهری در راستای عدالت شهری و زیست‌پذیر کردن شهر تهران موظف است این دو مشکل را حل کند ولی با وجود سال‌ها تلاش و تاکید، اتفاق قابل ملاحظه‌ای در این حوزه رخ نداده‌است.
متاسفانه یکی از موانع موجود بر سر تحقق عدالت شهری این است که شهرداری‌ها برنامه‌های پنج ساله توسعه را در تدوین بودجه‌های سالانه ملاک قرار نمی‌دهند و بودجه‌ها هر سال عمدتا با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور نوشته می‌شود. این درحالی است که در مناطقی که سطح پایین‌تری دارند باید پروژه‌های جدی تعریف شود، پروژه‌هایی که فاصله طبقاتی در حوزه‌های اجتماعی، رفاهی و اقتصادی را به حداقل برساند.