گفت‌وگو با تهیه‌کننده و مجری برنامه «زاویه» که از دریچه‌ای جدید به ماجرای انقلاب اسلامی می‌پردازد
زوایای جدید یک خیزش مردمی
انقلاب اسلامی ایران که سال۵۷ و به رهبری معمار انقلاب، خمینی‌کبیر رخ داد، قطعا بزرگ‌ترین پدیده در قرن خود بود که حالا با گذشت ۴۳سال از این انقلاب به جایگاه مناسبی رسیده و البته مشکلات و دشمنی‌هایی هم در راه رسیدن به اهداف خود داشته و دارد. تاکنون شاید به پدیده انقلاب فقط از نگاه هیجانی و مردمی نگاه شده بود اما برنامه «زاویه» قصد دارد که نگاهی علمی به این پدیده داشته باشد و از نظر علوم‌انسانی و علوم‌اجتماعی انقلاب‌اسلامی ایران را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد. طرح موضوعات مختلف و گرفتن نظر کارشناسی در این برنامه هدف زاویه بوده و می‌خواهد با استفاده از این نظرات مخاطب را از لحاظ علمی با انقلاب اسلامی آشنا کند. برای دریافت نقطه نظرات تهیه‌کننده و مجری این برنامه و درک اهدافشان با علی خواجه، تهیه‌کننده و علیرضا رحیمی، مجری برنامه گفت‌وگویی داشته‌ایم که می‌خوانید.
واکاوی انقلاب با «زاویه» متفاوت
علی خواجه، تهیه‌کننده برنامه زاویه درباره این برنامه می‌گوید: برنامه زاویه تمرکزش بر مفهوم انقلاب از زوایای مختلف و تحلیل خود مساله انقلاب است. در این برنامه لزوما به مشکلات و دستاوردهای انقلاب پرداخته نمی‌شود و زاویه جزییات انقلاب را تحت‌عناوین مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد. زاویه در خلال این پردازش و نگاه به انقلاب هم نقدها و کمبودها را بیان‌کرده و هم در زمینه‌هایی که پیشرفت وجود داشته، مورد بررسی و کارشناسی قرار می‌دهد.
وی می‌افزاید: برنامه زاویه به تمام جزئیات اعم از آرمان انقلاب، ایده انقلاب، فرهنگ انقلاب، اخلاق انقلاب، جهان انقلاب، زمانه انقلاب، امام انقلاب و مردم انقلاب می‌پردازد و به‌طور کلی انقلاب اسلامی ایران را از همه زوایا مورد بررسی قرار می‌دهد.
خواجه ادامه می‌دهد: در این برنامه مهمان‌ها مرتبط با هر موضوع به برنامه دعوت می‌شوند اما به‌طور کلی دانشمندان حوزه علوم‌اجتماعی و علوم‌سیاسی بیشتر مهمان این برنامه هستند؛ البته در چند برنامه به موضوعات اقتصادی هم پرداخته شده است. تهیه‌کننده برنامه زاویه بیان می‌کند: تیم تولید و تحقیق خوبی پشت برنامه زاویه قرار دارد و مجتبی طالقانی به‌عنوان سردبیر مسوولیت تحقیق و پژوهش و انتخاب موضوعات را برعهده دارد. این دوستان مدت‌هاست روی موضوعات مختلف تحقیق و سوالات را طراحی کرده‌اند و مهمان‌های برنامه را براساس موضوعات انتخاب‌شده، دعوت می‌کنند. این تیم برای هر برنامه که روی آنتن می‌رود، تحقیقات و مطالعات زیادی انجام می‌دهد تا برنامه‌ای که روی آنتن می‌رود، کارشناسی شده باشد و بتواند اطلاعات درستی به مخاطب ارائه دهد. این برنامه در ۱۱قسمت از ۹بهمن به صورت زنده روی آنتن شبکه چهار رفته است. پس از اتمام ویژه‌برنامه دهه‌فجر زاویه هر هفته چهارشنبه‌ها ساعت۲۲ روی آنتن خواهد رفت.
وی اظهار می‌کند: این برنامه از زاویه فقهی، جامعه‌شناختی، مردم‌شناسی و سیاسی به انقلاب می‌پردازد و مرور می‌کند که از چه زمانی فعالیت‌های انقلاب شکل‌گرفته و امروز پس از انقلاب اسلامی چه اتفاقاتی در کشور رخ داده است؟
خواجه می‌گوید: برنامه زاویه یک برنامه علمی-تحلیلی است، ما در این برنامه سراغ جزئیات نمی‌رویم و براساس مبانی و اصول به مسائل می‌پردازیم. رویکرد زاویه، تحلیل علوم‌انسانی و اجتماعی در موضوعات است و لزوما براساس دستاوردها و کمبودها پیش نمی‌رود اما در خلال برنامه به موضوعات روز سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور می‌پردازد. زاویه به خود مساله انقلاب می‌پردازد که انقلاب چه واقعه‌ای بود و چه اثراتی بر مردم گذاشت و مردم در انقلاب اسلامی کجای داستان قرار داشتند. تحلیل خود مساله انقلاب و چگونگی شکل‌گیری آن موضوع برنامه است و اینکه انقلاب چه واقعه‌ای بوده که ایران و جهان را تحت‌تاثیر قرار داده است.
وی اضافه می‌کند: واکاوی انقلاب‌اسلامی در برنامه زاویه بسیار متفاوت از دیگر برنامه‌هاست. در این برنامه برخی موضوعات از شروع اسلام انقلاب را تحلیل می‌کند و در برخی دیگر از کودتای ۲۸مرداد و برخی موضوعات به سال‌های انقلاب می‌پردازد. زوایه نگاه و تحلیل ندارد و این نگاه و تحلیل کارشناسان برنامه است که به مخاطب ارائه می‌شود. برنامه زاویه قطعا درباره مسائل موضع دارد اما این برنامه زمینه‌ای است که کارشناسان بتوانند درباره موضوعات صحبت‌کرده و موضع خود را در قبال انقلاب اسلامی بیان کنند.
تهیه‌کننده برنامه زاویه در پایان درباره بازخورد مخاطبان می‌گوید: بازخوردهای متنوع داشتیم؛ برخی مخالف و معتقد بودند برنامه درستی نیست و برخی اعتقاد داشتند که برنامه خوبی است و از زوایای خوبی به انقلاب و مسائل آن پرداخته است. این نگاه‌ها چه مخالف و چه موافق برای ما به‌عنوان دست‌اندرکاران تولید این برنامه قابل احترام است. اینکه زاویه توانسته دیده شود و مردم از این برنامه تخصصی استقبال کرده‌اند و نظر می‌دهند برای ما بسیار قابل احترام است.
نگاه به انقلاب اسلامی از دیدگاه علمی
علیرضا رحیمی، مجری برنامه زاویه درباره جزئیات برنامه می‌گوید:
نگاه برنامه: برنامه زاویه یک مجله علوم انسانی است که هر پدیده‌ای را با نگاه علمی می‌نگرد. پدیده انقلاب اسلامی هم به‌عنوان یکی از پدیده‌های تاثیرگذار قرن اخیر در این برنامه مورد بررسی و نقد کارشناسان قرار گرفته است. زاویه به تمام بحث‌های انقلاب می‌پردازد و نگاه به وقایع امروز دارد و در برخی موارد جنبه آسیب‌شناسی هم پیدا می‌کند. ما در این برنامه بسته به نوع موضوع و دیدگاه مهمان پیش می‌رویم و تمام سعی‌مان این است که به‌صورت درست و هدفمند نظر مهمان را در برنامه و درباره موضوع مطرح‌شده با مخاطبان در میان بگذاریم. اینکه مهمانان چه نگاه و دیدگاهی دارند به خود مهمانان بستگی دارد. سوالات برنامه به گونه‌ای طراحی‌شده که بتواند موقعیت علمی در پدیده انقلاب را حفظ کند حال اینکه چقدر به این هدف نزدیک شویم به موضوع بحث و مهمانان بازمی‌گردد.
طراحی سوالات: سوالات برنامه زاویه از قبل پیش‌بینی شده و درباره طرح سوالات با گروه سردبیری صحبت‌هایی صورت می‌گیرد و طرح سوال می‌شود اما در خلال گفت‌وگو با مهمان هم سوالاتی پیش می‌آید که سعی می‌کنیم از اصل موضوع برنامه خارج نشود و بیشتر سوالات چه بداهه و چه از پیش تعیین‌شده درخصوص هدف برنامه که نگاه علمی به موضوعات است، مطرح شود. این برنامه از لحاظ محتوایی کاملا مهندسی شده و می‌دانیم که چه هدفی از اجرای این برنامه داریم.
نگاه به انقلاب: برنامه زاویه متعلق به سازمان صدا و سیما است و این سازمان به عنوان صاحب برنامه نقطه نظرهای خاص خود را دارد. ما رسانه ملی هستیم و نوع نگاه ما به انقلاب و نظام مشخص است. برنامه زاویه قصد ندارد که فقط از انقلاب تعریف کرده و بگوید که هیچ مشکلی در دوران بعد از انقلاب اسلامی وجود نداشته و ندارد. این برنامه از دیدگاه درست و واقعی اما در چارچوب نظام به موضوعات نگاه کرده و سعی دارد که نظرات کارشناسان را با مردم مطرح کند. برنامه زاویه مانند تمام برنامه‌ها، خط‌فکری مشخص دارد اما این خط‌فکری و نگاه تحمیلی نیست. زاویه درباره موضوعات مختلف با کارشناسان بحث و تبادل نظر می‌کند و در‌نهایت قضاوت را به مردم واگذار‌کرده که چه استنباطی از موضوعات مطرح شده، خواهند داشت.
گفت‌وگوهای برنامه: زاویه در دهه‌فجر به صورت دونفره و گفت‌وگومحور پیش می‌رود و سعی می‌کنیم دیدگاه‌های مختلف را در این برنامه به چالش بکشیم. قطعا ملاحظاتی در تولید برنامه زاویه وجود دارد اما به‌هیچ عنوان سانسور در این برنامه نداشته و نداریم. آن چیزی که برای من به‌عنوان مجری و دیگر دوستانم در برنامه زاویه وجود دارد این است که نظرات کارشناسانه درباره موضوعات را مطرح کنیم و از دیدگاه کارشناسی به مساله انقلاب بپردازیم. سوالات می‌تواند جهتگیری‌هایی داشته باشد اما جهتگیری‌های سیاسی و فکری خاصی در پشت سوالات مطرح شده، وجود ندارد.
مهمانان برنامه: این برنامه پالایشکر و استخراج‌کننده دیدگاه مهمانان خود بوده که اغلب آنها جزو دانشمندان علوم‌انسانی و اجتماعی هستند. این برنامه موضوع انقلاب‌اسلامی را از زوایای مختلف مورد بررسی قرارداده و از کارشناسان و اهل‌فن می‌خواهد که درباره این پدیده نظر خود را با مخاطبان در میان بگذارند. تلاش ما این بوده که نوع پرسشگری درستی داشته باشیم و به‌هیچ‌عنوان به دنبال جهت‌دهی خاصی نیستم و فقط می‌خواهیم مهمانان را کمک کنیم که ایده‌های خود را با مخاطبان مطرح کنند. باید به این برنامه کمک کرد تا وجه مساله‌محور خود را حفظ کند و پالایشگاه و استخراج‌کننده دیدگاه‌ها باشد.
بازتاب برنامه: بازخوردهای خوب کلامی از دوستانم داشتم، من به‌عنوان یک معلم از نظر دوستان و کسانی که با آنها در ارتباط هستم برای پیشبرد برنامه بهره می‌برم. نکات زیادی از طرف افراد مختلف مطرح می‌شود و ما سعی می‌کنیم از نظر تمام صاحبنظران در پیشبرد برنامه زاویه بهره ببریم.
علی خواجه، تهیه‌کننده برنامه زاویه درباره این برنامه می‌گوید: برنامه زاویه تمرکزش بر مفهوم انقلاب از زوایای مختلف و تحلیل خود مساله انقلاب است. در این برنامه لزوما به مشکلات و دستاوردهای انقلاب پرداخته نمی‌شود و زاویه جزییات انقلاب را تحت‌عناوین مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد. زاویه در خلال این پردازش و نگاه به انقلاب هم نقدها و کمبودها را بیان‌کرده و هم در زمینه‌هایی که پیشرفت وجود داشته، مورد بررسی و کارشناسی قرار می‌دهد.
وی می‌افزاید: برنامه زاویه به تمام جزئیات اعم از آرمان انقلاب، ایده انقلاب، فرهنگ انقلاب، اخلاق انقلاب، جهان انقلاب، زمانه انقلاب، امام انقلاب و مردم انقلاب می‌پردازد و به‌طور کلی انقلاب اسلامی ایران را از همه زوایا مورد بررسی قرار می‌دهد.
خواجه ادامه می‌دهد: در این برنامه مهمان‌ها مرتبط با هر موضوع به برنامه دعوت می‌شوند اما به‌طور کلی دانشمندان حوزه علوم‌اجتماعی و علوم‌سیاسی بیشتر مهمان این برنامه هستند؛ البته در چند برنامه به موضوعات اقتصادی هم پرداخته شده است. تهیه‌کننده برنامه زاویه بیان می‌کند: تیم تولید و تحقیق خوبی پشت برنامه زاویه قرار دارد و مجتبی طالقانی به‌عنوان سردبیر مسوولیت تحقیق و پژوهش و انتخاب موضوعات را برعهده دارد. این دوستان مدت‌هاست روی موضوعات مختلف تحقیق و سوالات را طراحی کرده‌اند و مهمان‌های برنامه را براساس موضوعات انتخاب‌شده، دعوت می‌کنند. این تیم برای هر برنامه که روی آنتن می‌رود، تحقیقات و مطالعات زیادی انجام می‌دهد تا برنامه‌ای که روی آنتن می‌رود، کارشناسی شده باشد و بتواند اطلاعات درستی به مخاطب ارائه دهد. این برنامه در ۱۱قسمت از ۹بهمن به صورت زنده روی آنتن شبکه چهار رفته است. پس از اتمام ویژه‌برنامه دهه‌فجر زاویه هر هفته چهارشنبه‌ها ساعت۲۲ روی آنتن خواهد رفت.
وی اظهار می‌کند: این برنامه از زاویه فقهی، جامعه‌شناختی، مردم‌شناسی و سیاسی به انقلاب می‌پردازد و مرور می‌کند که از چه زمانی فعالیت‌های انقلاب شکل‌گرفته و امروز پس از انقلاب اسلامی چه اتفاقاتی در کشور رخ داده است؟
خواجه می‌گوید: برنامه زاویه یک برنامه علمی-تحلیلی است، ما در این برنامه سراغ جزئیات نمی‌رویم و براساس مبانی و اصول به مسائل می‌پردازیم. رویکرد زاویه، تحلیل علوم‌انسانی و اجتماعی در موضوعات است و لزوما براساس دستاوردها و کمبودها پیش نمی‌رود اما در خلال برنامه به موضوعات روز سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور می‌پردازد. زاویه به خود مساله انقلاب می‌پردازد که انقلاب چه واقعه‌ای بود و چه اثراتی بر مردم گذاشت و مردم در انقلاب اسلامی کجای داستان قرار داشتند. تحلیل خود مساله انقلاب و چگونگی شکل‌گیری آن موضوع برنامه است و اینکه انقلاب چه واقعه‌ای بوده که ایران و جهان را تحت‌تاثیر قرار داده است.
وی اضافه می‌کند: واکاوی انقلاب‌اسلامی در برنامه زاویه بسیار متفاوت از دیگر برنامه‌هاست. در این برنامه برخی موضوعات از شروع اسلام انقلاب را تحلیل می‌کند و در برخی دیگر از کودتای ۲۸مرداد و برخی موضوعات به سال‌های انقلاب می‌پردازد. زوایه نگاه و تحلیل ندارد و این نگاه و تحلیل کارشناسان برنامه است که به مخاطب ارائه می‌شود. برنامه زاویه قطعا درباره مسائل موضع دارد اما این برنامه زمینه‌ای است که کارشناسان بتوانند درباره موضوعات صحبت‌کرده و موضع خود را در قبال انقلاب اسلامی بیان کنند.
تهیه‌کننده برنامه زاویه در پایان درباره بازخورد مخاطبان می‌گوید: بازخوردهای متنوع داشتیم؛ برخی مخالف و معتقد بودند برنامه درستی نیست و برخی اعتقاد داشتند که برنامه خوبی است و از زوایای خوبی به انقلاب و مسائل آن پرداخته است. این نگاه‌ها چه مخالف و چه موافق برای ما به‌عنوان دست‌اندرکاران تولید این برنامه قابل احترام است. اینکه زاویه توانسته دیده شود و مردم از این برنامه تخصصی استقبال کرده‌اند و نظر می‌دهند برای ما بسیار قابل احترام است.
نگاه به انقلاب اسلامی از دیدگاه علمی
علیرضا رحیمی، مجری برنامه زاویه درباره جزئیات برنامه می‌گوید:
نگاه برنامه: برنامه زاویه یک مجله علوم انسانی است که هر پدیده‌ای را با نگاه علمی می‌نگرد. پدیده انقلاب اسلامی هم به‌عنوان یکی از پدیده‌های تاثیرگذار قرن اخیر در این برنامه مورد بررسی و نقد کارشناسان قرار گرفته است. زاویه به تمام بحث‌های انقلاب می‌پردازد و نگاه به وقایع امروز دارد و در برخی موارد جنبه آسیب‌شناسی هم پیدا می‌کند. ما در این برنامه بسته به نوع موضوع و دیدگاه مهمان پیش می‌رویم و تمام سعی‌مان این است که به‌صورت درست و هدفمند نظر مهمان را در برنامه و درباره موضوع مطرح‌شده با مخاطبان در میان بگذاریم. اینکه مهمانان چه نگاه و دیدگاهی دارند به خود مهمانان بستگی دارد. سوالات برنامه به گونه‌ای طراحی‌شده که بتواند موقعیت علمی در پدیده انقلاب را حفظ کند حال اینکه چقدر به این هدف نزدیک شویم به موضوع بحث و مهمانان بازمی‌گردد.
طراحی سوالات: سوالات برنامه زاویه از قبل پیش‌بینی شده و درباره طرح سوالات با گروه سردبیری صحبت‌هایی صورت می‌گیرد و طرح سوال می‌شود اما در خلال گفت‌وگو با مهمان هم سوالاتی پیش می‌آید که سعی می‌کنیم از اصل موضوع برنامه خارج نشود و بیشتر سوالات چه بداهه و چه از پیش تعیین‌شده درخصوص هدف برنامه که نگاه علمی به موضوعات است، مطرح شود. این برنامه از لحاظ محتوایی کاملا مهندسی شده و می‌دانیم که چه هدفی از اجرای این برنامه داریم.
نگاه به انقلاب: برنامه زاویه متعلق به سازمان صدا و سیما است و این سازمان به عنوان صاحب برنامه نقطه نظرهای خاص خود را دارد. ما رسانه ملی هستیم و نوع نگاه ما به انقلاب و نظام مشخص است. برنامه زاویه قصد ندارد که فقط از انقلاب تعریف کرده و بگوید که هیچ مشکلی در دوران بعد از انقلاب اسلامی وجود نداشته و ندارد. این برنامه از دیدگاه درست و واقعی اما در چارچوب نظام به موضوعات نگاه کرده و سعی دارد که نظرات کارشناسان را با مردم مطرح کند. برنامه زاویه مانند تمام برنامه‌ها، خط‌فکری مشخص دارد اما این خط‌فکری و نگاه تحمیلی نیست. زاویه درباره موضوعات مختلف با کارشناسان بحث و تبادل نظر می‌کند و در‌نهایت قضاوت را به مردم واگذار‌کرده که چه استنباطی از موضوعات مطرح شده، خواهند داشت.
گفت‌وگوهای برنامه: زاویه در دهه‌فجر به صورت دونفره و گفت‌وگومحور پیش می‌رود و سعی می‌کنیم دیدگاه‌های مختلف را در این برنامه به چالش بکشیم. قطعا ملاحظاتی در تولید برنامه زاویه وجود دارد اما به‌هیچ عنوان سانسور در این برنامه نداشته و نداریم. آن چیزی که برای من به‌عنوان مجری و دیگر دوستانم در برنامه زاویه وجود دارد این است که نظرات کارشناسانه درباره موضوعات را مطرح کنیم و از دیدگاه کارشناسی به مساله انقلاب بپردازیم. سوالات می‌تواند جهتگیری‌هایی داشته باشد اما جهتگیری‌های سیاسی و فکری خاصی در پشت سوالات مطرح شده، وجود ندارد.
مهمانان برنامه: این برنامه پالایشکر و استخراج‌کننده دیدگاه مهمانان خود بوده که اغلب آنها جزو دانشمندان علوم‌انسانی و اجتماعی هستند. این برنامه موضوع انقلاب‌اسلامی را از زوایای مختلف مورد بررسی قرارداده و از کارشناسان و اهل‌فن می‌خواهد که درباره این پدیده نظر خود را با مخاطبان در میان بگذارند. تلاش ما این بوده که نوع پرسشگری درستی داشته باشیم و به‌هیچ‌عنوان به دنبال جهت‌دهی خاصی نیستم و فقط می‌خواهیم مهمانان را کمک کنیم که ایده‌های خود را با مخاطبان مطرح کنند. باید به این برنامه کمک کرد تا وجه مساله‌محور خود را حفظ کند و پالایشگاه و استخراج‌کننده دیدگاه‌ها باشد.
بازتاب برنامه: بازخوردهای خوب کلامی از دوستانم داشتم، من به‌عنوان یک معلم از نظر دوستان و کسانی که با آنها در ارتباط هستم برای پیشبرد برنامه بهره می‌برم. نکات زیادی از طرف افراد مختلف مطرح می‌شود و ما سعی می‌کنیم از نظر تمام صاحبنظران در پیشبرد برنامه زاویه بهره ببریم.