قهرمانی که به دل می‌نشیند
پیش از صحبت درباره فیلم «موقعیت مهدی» لازم می‌دانم مختصری درباره شخصیت کاری- هنری هادی حجازی‌فر توضیح دهم. هادی حجازی‌فر از معدود افرادی است که در بدو ورود به عرصه هنر یک‌سری تعاریف برای خود داشته که به نظر می‌رسد همچنان بر آنها پایبند مانده یا به زبان ساده‌تر حجازی‌فر هنرمندی است که «تکلیفش با خودش مشخص است». او از زمان کار در تئاتر همواره به مخاطب احترام می‌گذاشت و او را جدی می‌گرفت. او به هر موقعیتی (چه بازیگر، چه تهیه‌کننده، چه کارگردان و...) کاملا حرفه‌ای ورود می‌کند و این در‌حالی است که بارها دیده‌ایم هنرمندانی که بدون دانش و آگاهی مدام تغییر موقعیت حرفه‌ای می‌دهند و هیچ هدفی هم ندارند جز دیده شدن هر چه بیشتر. جمع‌بندی تمام دیدگاه‌هایی که حجازی‌فر نسبت به هنر و فعالیت خود دارد امروز می‌شود فیلمی به نام «موقعیت مهدی». او در این فیلم با احاطه کامل به نویسندگی، بازیگری، طراحی صحنه و... قدم محکمی در کارگردانی فیلم بلند سینمایی برداشته. این فیلم را من از سه جنبه شاخص ارزیابی می‌کنم؛ نخست از جنبه نگارش فیلمنامه. به این معنا که فیلم در درجه اول آشنایی‌زدایی می‌کند. یعنی می‌گوید من قصد معرفی «مهدی باکری» به مخاطب را دارم و بر این اساس شروع به شخصیت‌پردازی می‌کند و تمام اعماق، لایه‌ها، دغدغه‌ها و اهداف شخصیت مهدی باکری را به مخاطب عام معرفی می‌کند. به همین دلیل مخاطب در گام بعدی آمادگی این را دارد تا با یک اتفاق و کنش درگیر گره داستان شود. پس حجازی‌فر فیلمنامه را طوری نگاشته که انگار مخاطبش در ایران زندگی نمی‌کند و قهرمان شهیدش را نمی‌شناسد. بنابراین او را تمام و کمال به مخاطب معرفی می‌کند. مسأله مهمی‌که در بسیاری از فیلم‌های کنونی نادیده گرفته می‌شود. یعنی تعداد زیادی شخصیت وارد داستان می‌شوند، مدام با یکدیگر دیالوگ رد و بدل می‌کنند و مخاطب تا نیمه‌های فیلم صرفا درگیر تشخیص روابط آنها با یکدیگر است. از این منظر همان‌طور که گفتم آشنایی‌زدایی کردن در فیلم «موقعیت مهدی» از ویژگی‌های مثبتی است که می‌توان به آن تکیه زد. دیگر نکته مثبت فیلم طراحی صحنه آن است. حجازی‌فر بر موقعیت زمان و مکان فیلمش مسلط است. چیدمان منازل، لباس‌ها و ... در ارومیه و جنوب کشور با هم متفاوت و کاملا یادآور سال‌های ابتدای دهه 60 است. در این فیلم از صحنه‌های ازپیش‌ساخته شده شهرک دفاع مقدس استفاده نشده و آن را نزدیک شوره‌زاری در منطقه شهرک نور فیلمبرداری کردند. پس تمام موقعیت‌ها در این فیلم بازسازی و از نو ساخته شده که همین امر مجددا باعث آشنایی‌زدایی می‌شود. به عبارت دیگر مخاطب با دیدن تصویری از این فیلم فکر نمی‌کند که مشابه همین صحنه را در 10 فیلم جنگی دیگر نیز دیده است. سومین نکته شاخص در این فیلم موسیقی اثرگذارش است که همانند یک کاراکتر عمل می‌کند. ما تلفیقی از ملودی‌ها و نواهای بومی و آذری را تا موسیقی جنگ و حماسه و ملودرام در این فیلم می‌شنویم و این نواها به‌قدری خوب با هم تلفیق شده‌اند که به نوعی پیش‌برنده داستان هستند، به‌خصوص در پلان نهایی که موسیقی، اثرگذاری انتهای فیلم را برای مخاطب دو‌چندان کرده. «موقعیت مهدی» به دور از سفارش و شعار و تقدس‌نمایی نمادین، قهرمانی واقعی را در پنج پرده معرفی می‌کند. قهرمانی که به دل مخاطب خوش می‌نشیند.