ایمنی صددرصدی واکسن «پاستوکوک» چطور محاسبه شد؟
رئیس انستیتو پاستور ایران روز شنبه 16 بهمن در گفتوگویی با خبرگزاری ایسنا از ایمنی صددرصدی واکسن پاستوکووک در برابر واریانت امیکرون برای کسانی که چهار دوز این واکسن را دریافت کرده‌اند، خبر داد. دکتر علیرضا بیگلری در ادامه یادآور شده‌است:«با توجه به شکل درگیری امیکرون، اکثر واکسن‌ها نقش کمربند ایمنی ایفا می‌کنند و باعث کاهش عوارض خواهند شد» اما «صددرصد» توصیف کردن کارایی یک واکسن در گفت‌وگو با رسانه‌ها، در شرایطی که محققان معمولا با احتیاط و با زبان آمار و احتمال از نتایج کارهای تحقیقاتی خبر می‌دهند، رویه رایجی در میان اهالی دانشگاه نیست. محققان به ویژه پزشکان و داروسازان به خوبی می‌دانند در کارهای علمی نمیشود درباره عملکرد دارو یا واکسنی با قطعیت صددرصدی مدعی اتفاقی شد. نتایج همه آزمایشهای علمی به خصوص در حوزههای علوم‌زیستی متناسب با جامعه آماریشان ارائه می‌شود. ابعاد و شرایط هر آزمایش عوامل بسیار مهمی در شکل‌گیری نتیجه آن هستند و در واقع نمیتوان به یکی از عوامل، بدون ذکر دیگری استناد کرد.
انستیتو پاستور ایران با سابقه حدود 100سال، قدیمیترین موسسه تولید واکسن کشور است و از ابتدای شیوع کرونا به عنوان کمیته راهاندازی و هدایت شبکه تشخیص آزمایشگاهی کووید-19 فعالیتش را آغاز کرده‌است. این موسسه در همکاری با انستیتو فینلای کوبا واکسنی پروتئینی ساخته‌است که بر اثر همراه شدن با آنتی‌ژن‌های کووید طی یک فرآیند ترکیبی با توکیسید کزاز، کارایی خوبی ارائه می‌کند. نکته قابل توجه این است که در دو سالی که از همهگیری کرونا میگذرد، مقالات زیادی درباره لزوم اجرای مراحل کارآزمایی بالینی و جامعه آماری مناسب به نگارش درآمده و بارها و بارها درباره این‌که نتایج کارآزماییها باید با دقت منتشر شوند، بحث شده‌است. همه این تاکیدها برای این بوده که از اظهار نظرهای کلی و قطعی پرهیز شود.
رئیس انستیتو پاستور در نشست خبری با خبرنگاران که‌به صورت ویدئوکنفرانسی برگزار شد گفت: «کارآزمایی فاز سوم واکسن پاستوکووک به طور مشترک در ایران و کوبا انجام شد؛ ۲۴هزار نفر در هشت شهر ایران برای فاز سوم این کارآزمایی داوطلب شدند و نتایج نشان داده است تزریق این واکسن 5/96 درصد از بروز بیماری شدید پیشگیری می‌کند.» صحبت از درصد اثربخشی واکسن در پیشگیری از بیماری بدون ذکر جامعه آماری، غیردقیق و غیر معتبر است چه رسد به آن که از عبارتهای قطعی و صددرصدی برای توصیف آن استفاده شود.
مزیت علم نسبت به سایر روشهای شناختی این است که با مرور زمان خودش را اصلاح می‌کند و دائما در حال به روز شدن است. محققانی که کار علمی و تحقیقاتی انجام می‌دهند، ابایی از این ندارند که اعلام کنند با دانستههای فعلی و ابزاری که اکنون در اختیار دارند، به چه نتایجی دست پیدا کرده‌اند. نتایجی که ممکن است با انتظارات جامعه فاصله داشته‌باشند. استفاده از واژههای قطعی، صددرصد، بدون شک و مواردی از این قبیل با روح علم بیگانه هستند زیرا ماهیت علم چیزی است که با تحقیقات بیشتر کامل می‌شود و در نهایت کارآمدترین نتایج را برای هر برهه زمانی ارائه کند. فراموش نکنیم چنین رویکردی در گفت‌وگو برای برای جلب اعتماد و باور مردم میتواند در بلندمدت آسیبهای زیادی در پی داشته‌باشد. اگر استثناهایی رخ بدهد یا نتایج تحقیقات بعدی اطلاعات جدید دیگری به دست بدهد، آن وقت اعتماد عمومی به اشخاصی که این چنین درباره دستاوردهای علمی صحبت می‌کنند از دست میرود. ذکر جامعه آماری، اشاره به زمان انجام تحقیقات و تاکید بر تداوم پژوهشها میتواند اعتبار نتایج و دستاوردهای علمی را نزد مردم افزایش داده و همراهی و همدلی عمومی را در پی داشته‌باشد. مقوله‌ای که برای جلب اعتماد عمومی در استقبال از واکسیناسیون بسیار مهم است.
انستیتو پاستور ایران با سابقه حدود 100سال، قدیمیترین موسسه تولید واکسن کشور است و از ابتدای شیوع کرونا به عنوان کمیته راهاندازی و هدایت شبکه تشخیص آزمایشگاهی کووید-19 فعالیتش را آغاز کرده‌است. این موسسه در همکاری با انستیتو فینلای کوبا واکسنی پروتئینی ساخته‌است که بر اثر همراه شدن با آنتی‌ژن‌های کووید طی یک فرآیند ترکیبی با توکیسید کزاز، کارایی خوبی ارائه می‌کند. نکته قابل توجه این است که در دو سالی که از همهگیری کرونا میگذرد، مقالات زیادی درباره لزوم اجرای مراحل کارآزمایی بالینی و جامعه آماری مناسب به نگارش درآمده و بارها و بارها درباره این‌که نتایج کارآزماییها باید با دقت منتشر شوند، بحث شده‌است. همه این تاکیدها برای این بوده که از اظهار نظرهای کلی و قطعی پرهیز شود.
رئیس انستیتو پاستور در نشست خبری با خبرنگاران که‌به صورت ویدئوکنفرانسی برگزار شد گفت: «کارآزمایی فاز سوم واکسن پاستوکووک به طور مشترک در ایران و کوبا انجام شد؛ ۲۴هزار نفر در هشت شهر ایران برای فاز سوم این کارآزمایی داوطلب شدند و نتایج نشان داده است تزریق این واکسن 5/96 درصد از بروز بیماری شدید پیشگیری می‌کند.» صحبت از درصد اثربخشی واکسن در پیشگیری از بیماری بدون ذکر جامعه آماری، غیردقیق و غیر معتبر است چه رسد به آن که از عبارتهای قطعی و صددرصدی برای توصیف آن استفاده شود.
مزیت علم نسبت به سایر روشهای شناختی این است که با مرور زمان خودش را اصلاح می‌کند و دائما در حال به روز شدن است. محققانی که کار علمی و تحقیقاتی انجام می‌دهند، ابایی از این ندارند که اعلام کنند با دانستههای فعلی و ابزاری که اکنون در اختیار دارند، به چه نتایجی دست پیدا کرده‌اند. نتایجی که ممکن است با انتظارات جامعه فاصله داشته‌باشند. استفاده از واژههای قطعی، صددرصد، بدون شک و مواردی از این قبیل با روح علم بیگانه هستند زیرا ماهیت علم چیزی است که با تحقیقات بیشتر کامل می‌شود و در نهایت کارآمدترین نتایج را برای هر برهه زمانی ارائه کند. فراموش نکنیم چنین رویکردی در گفت‌وگو برای برای جلب اعتماد و باور مردم میتواند در بلندمدت آسیبهای زیادی در پی داشته‌باشد. اگر استثناهایی رخ بدهد یا نتایج تحقیقات بعدی اطلاعات جدید دیگری به دست بدهد، آن وقت اعتماد عمومی به اشخاصی که این چنین درباره دستاوردهای علمی صحبت می‌کنند از دست میرود. ذکر جامعه آماری، اشاره به زمان انجام تحقیقات و تاکید بر تداوم پژوهشها میتواند اعتبار نتایج و دستاوردهای علمی را نزد مردم افزایش داده و همراهی و همدلی عمومی را در پی داشته‌باشد. مقوله‌ای که برای جلب اعتماد عمومی در استقبال از واکسیناسیون بسیار مهم است.