printlogo


کتابی تحلیلی درباره شعر سپید

دوستداران شعر نو می‌دانند یکی از مهم‌ترین منابعی که درباره تاریخچه تحلیلی شعرنو در ایران منتشر شده‌، کتاب «تاریخ تحلیلی شعر نو» است که شمس لنگرودی آن را نگاشته و نشر مرکز در چهار جلد منتشرش کرده‌ است اما امروز یک اثر تحلیلی تازه منتشر شده را معرفی می‌کنیم که می‌تواند اطلاعات جدیدتر و تجلیل تازه‌تری را از چگونگی شکل‌گیری شعر‌نو در ایران به‌دست دهد.
این کتاب «دریچه‌ای به شعر سپید پارسی» نام دارد و کامیار عابدی منتقد نامدار ادبی آن را نوشته و نشر جهان کتاب منتشرش کرده است. این کتاب به‌طور ویژه به شعر سپید اختصاص دارد و به تحلیل و بررسی این قالب شعری از آغاز تا دهه‌1370 پرداخته است.
کتاب، شامل دو فصل به نام‌های «شعر سپید: تحلیل‌ها و نمونه‌ها» و «شعر سپید: آراء و اسناد» است. «آینده تجدد در شعر فارسی از نگاه شاعری سنت‌گرا در سال 1332»، «آرای قدما در زمینه وزن و قافیه در شعر»، «خرج از معیارهای متعارف عروض در دوره‌های متقدم»، «خروج از معیارهای متعارف عروض در دوره‌های متاخر»، «شعر منثور ایران در پرتو شعر منثور فرانسوی»، «از عروض کهن به عروض نیمایی، از عروض نیمایی به عروض منعطف»، «تجربه‌های منثور در شعر نیما، و نسل نخست شعر نیمایی»، «احمد شاملو، و شعر منثور»، «دوره‌های شعر سپید در ایران»، «رنگین‌کمانی از سپیدسرایان: از شاملو تا دهه‌1370»، «چند سپیدسرا به انتخاب محمدعلی سپانلو»، «چند سپیدسرا به انتخاب محمد مختاری» و «چند سپیدسرای شعر مهاجرت» از‌جمله 29‌بخش از فصل‌اول کتاب هستند.
کامیار عابدی در بخش‌دوم کتاب «دریچه‌ای به شعر سپید پارسی» به تحلیل آثار شاعرانی همچون نیما یوشیج، پرویز ناتل خانلری، احسان یارشاطر، احمد شاملو، مفتون امینی، سیمین بهبهانی، بیژن جلالی، مهدی اخوان ثالث، ه.‌ا.‌سایه، خسرو فرشیدورد، نادر نادرپور، ابوالحسن نجفی، فروغ فرخزاد، منوچهر آتشی، شفیعی کدکنی، محمدعلی سپانلو، علی باباچاهی و سیروس شمیسا پرداخته است.
در برشی از کتاب می‌خوانیم:« تی.‌اس.‌الیوت، شاعر و ادیب بسیار معتبر آمریکایی‌-انگلیسی‌ سال‌1926 در نوشته‌ای اعلام کرد که وظیفه اساسی نقد ادبی، توضیح آثار هنری و اصلاح سلیقه‌هاست(مرزهای نقد، ص‌188). با این‌همه وی سی سال بعد تاکید ورزید که انتساب/ انتصاب چنین وظیفه‌ای به نقد ادبی، قدری بلندپروازانه محسوب می‌شود. او در این دوره، حد و حدود نقد ادبی را فقط کمک به ادراک و التذاذ از ادبیات دانست(همان، ص‌188). البته‌ پس از الیوت، نحله‌های گوناگونی در نقد ادبی پدید آمده و نظریه‌پردازانی چند، رنگین کمانی از آراء را در این رشته رقم زده‌اند‌ اما به‌نظر می‌رسد هم هدفِ بلندپروازانه و هم مقصودِ واقع‌بینانه‌ الیوت، هنوز هدف و مقصودی است بسیار عمده و پراهمیت برای بسیاری از منتقدان ادبی حرفه‌ای و موسمی.»
مولف در بخش‌نخست کتاب کوشیده تا طی حدود سی‌فصل بسیار فشرده، همراه با نمونه‌های متعدد، شماری از ریشه‌ها، جوانب، شاخه‌ها، گروه‌ها و تقسیم‌بندی‌های دوره‌ای یا شکلی شعر سپید را از آغاز تا پایان دهه‌‌1370 واگویی، شناسایی و تحلیل کند.
در بخش‌دوم کتاب نیز آرا موافق، مخالف و بینابین 30شاعر و ادیب درباره شعر سپید از منابع و مآخذ بسیار پراکنده، گردآوری، تلخیص و بررسی شده است. کتاب «دریچه‌ای به شعر سپید پارسی» نوشته کامیار عابدی، در 252صفحه، به قیمت 75هزار تومان، در قطع رقعی، جلد شومیز و به همت نشر جهان کتاب در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد.