جنگ اوکراین چه تاثیری بر محاسبات چین در مورد تایوان می‌گذارد
پکن این روزها به چه می‌اندیشد
در حالی که جنگ روسیه و اوکراین ادامه دارد تعداد زیادی از تحلیلگران نظامی و سیاست خارجی آمریکا ابراز نگرانی می‌کنند که ممکن است چین هم با الگوبرداری از روسیه در صدد تصرف تایوان برآید. ایان جانسون، کارشناس چین در شورای روابط خارجی می‌گوید: «اگر روسیه بتواند بخش‌هایی از اوکراین را تصاحب کند یا یک حکومت دست نشانده را در این کشور سر کار بیاورد و در برابر تحریم‌های اقتصادی مقاومت کند، این مساله باعث می‌شود چینی‌ها هم تصور کنند همین کار را می‌توانند انجام دهند».
مایکل مک‌کال، نماینده جمهوری‌خواه تگزاس، ماه گذشته در مصاحبه‌ای استدلال مشابهی را مطرح کرد. ژنرال بازنشسته ارتش، جک کین هم گفته بود که شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، غرب را ضعیف می‌بیند و به دنبال این است که از این ضعف به نفع مردم کشورش استفاده کند.
رئیس‌جمهور چین مطمئناً در حال رصد رویدادهای اوکراین است اما مهم‌ترین مسائلی که در محاسبات او برای استفاده از زور علیه تایوان نقش دارند در درجه اول عوامل داخلی هستند نه عوامل خارجی.
رهبران چین به طور جدی‌تر از هر زمان دیگری در 50 سال گذشته، اتحاد با تایوان را بررسی می‌کنند. اما رئیس‌جمهور چین تنها در صورتی به فکر عملی کردن طرح کنترل چین بر جزیره تایوان تاکید می‌کند که مطمئن باشد ارتشش می تواند یک تهاجم آبی خاکی موفق را انجام دهد و معتقد باشد که زمان مناسب برای این کار فرا رسیده است.
خیلی بزرگ برای تحریم؟
یکی از حربه‌هایی که معمولا از سوی آمریکا و متحدانش علیه سایر کشورها به کار گرفته می‌شود استفاده از ابزار تحریم است و در ماجرای جنگ اوکراین هم از همین ابزار علیه روسیه استفاده شده است.
اما تحریم‌های اقتصادی که ایالات متحده، کانادا و بسیاری از کشورهای اروپایی علیه روسیه اعمال کرده‌اند تاثیر چندانی بر محاسبات چین ندارد. رهبران چین با توجه به عملکرد جامعه بین‌المللی در گذشته، انتظار دارند که هزینه‌های اقتصادی تهاجم، سنگین اما قابل قبول باشد.
این بدان معنا نیست که اقدامات اقتصادی واشنگتن و متحدانش در روزهای اخیر علیه روسیه ناچیز است. ایالات متحده و کشورهای اروپایی دسترسی روسیه به بیشتر ذخایر ارزی خارجی این کشور را مسدود کرده‌اند و مسکو نمی‌تواند برای حمایت از ارز در حال سقوط خود مداخله کند. آنها دارایی های مقامات ارشد روسیه از جمله شخص پوتین را مسدود کرده اند. و آنها در حال تلاش برای حذف بانک های بزرگ روسی از سوئیفت هستند.
ایالات متحده و متحدانش می توانند اقدامات بیشتری علیه روسیه انجام دهند. آنها می‌توانند همه معاملات با روسیه را، چه تجاری و چه مالی، ممنوع کنند. آنها می‌توانند تمام دارایی های روسیه را مصادره کنند. واشنگتن می‌تواند تحریم‌های ثانویه را علیه هر کسی که از دلار آمریکا برای هر معامله با روسیه استفاده کند، اعلام کند. مهمتر از همه، ایالات متحده می تواند از این اقدامات و سایر اقدامات برای جلوگیری از صادرات نفت و گاز روسیه استفاده کند. اجازه دادن به روسیه برای ادامه صادرات نفت و گاز مانند اجازه دادن به چین برای فروش لوازم الکترونیکی مصرفی است.
اما آمریکا و متحدانش در مقابل روسیه از همه این ابزار تحریمی استفاده نکرده‌اند و محتاطانه عمل کرده‌اند. بر این اساس می‌توان پیش‌بینی کرد که در صورت رویارویی با چین، احتیاط بیشتری خواهند داشت و پکن هم این را می‌داند. توانایی چین برای مقابله به مثل با غرب در میدان تحریم، بسیار بیشتر از روسیه است. سنگاپور که محدودیت های تجاری و بانکی را علیه مسکو اعلام کرد، سالانه حدود 2.5 میلیارد دلار کالا با روسیه مبادله می‌کند، اما رقم تبادل کالای این کشور با چین 57 میلیارد دلار است. رهبران چین احتمالاً از تحریم‌های اقتصادی آمریکا و متحدانش نمی‌ترسند، زیرا احتمالاً فکر می‌کنند که ظرفیت تولیدی، منابع و شرکای چین به آنها اجازه می‌دهد تا به تنهایی به حیات خود ادامه دهند به‌ویژه که چین به‌زودی به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان تبدیل
خواهد شد.
بنابراین با توجه به توانایی چین برای تنبیه کشورهای غربی در عرصه اقتصادی، هرگونه اقدام احتمالی علیه پکن بسیار نرم‌تر از اقداماتی است که بر مسکو تحمیل شده است.
تایوان، اوکراین نیست
واکنش نظامی غرب به تهاجم روسیه به اوکراین، حتی به اندازه تحریم‌ها نیز در محاسبات چین موثر نیست. در جریان جنگ اوکراین و روسیه، ایالات متحده و ناتو، نیرویی را برای حمایت از اوکراین مستقر نکرده‌اند و کمک نظامی ایالات متحده به اوکراین بسیار اندک بوده است: اواخر ماه گذشته، جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، به وزارت امور خارجه دستور داد تا 350 میلیون دلار تسلیحات اضافی را از ذخایر ایالات متحده در اختیار اوکراین قرار دهد.
البته بایدن اعلام کرده بود که دولت او هرگز به اوکراین نیرو اعزام نخواهد کرد که کاملاً در تضاد با لفاظی های او در مورد تایوان است. همین هفته گذشته، بایدن به صراحت اعلام کرد که در صورت حمله چین، ایالات متحده از تایوان دفاع خواهد کرد. او همچنین هیاتی از مقامات سابق ایالات متحده را به رهبری مایک مولن، رئیس سابق ستاد مشترک ارتش، به تایوان فرستاد.
در هر صورت، برنامه‌ریزان چینی تا حد زیادی تصور می‌کنند که ایالات متحده به نمایندگی از تایوان مداخله نظامی خواهد کرد. سوالی که در این میان وجود دارد این است که آیا ایالات متحده می تواند به اندازه کافی نیرو وارد کند تا بتواند حمله چین به تایوان را خنثی کند. نکته اینجاست که ایالات متحده منابع لازم برای جنگ با روس ها در اروپا و آمادگی کافی برای جنگ قدرت‌های بزرگ در آسیا را ندارد.
رسانه‌های دولتی چین این روزها مملو از گزارش‌هایی است که می‌گویند با توجه به اینکه ایالات متحده به کمک اوکراین نیامده است به تایوان نیز نخواهد آمد.
شاید وقتی دیگر
رهبران چین به احتمال زیاد در حال بررسی حمله به تایوان هستند، اما بعید است که زمان فعلی را برای این کار مناسب ببینند. ارتش چین همچنان در حال تقویت توانایی‌هایی است که برای گرفتن و نگه داشتن تایوان نیاز دارد و بعید است که رئیس‌جمهور چین پیش از کنگره بعدی حزبش در اواخر سال 2022 که به احتمال زیاد برای سومین بار به عنوان دبیر کل حزب کمونیست چین انتخاب خواهد شد قمار خطرناکی بر سر تایوان انجام دهد. شی جین پینک همچنین سخت در تلاش است تا وابستگی تکنولوژیکی چین به غرب را کاهش دهد تا اثرات اقدامات غرب را به شدت کاهش دهد. به همه این دلایل، حمله به تایوان قبل از سال 2025 بعید است.
البته این موضوع را باید در نظر داشت که پکن به هیچ وجه ماجرای چین و تایوان را با ماجرای روسیه و اوکراین مشابه نمی‌داند. از دیدگاه چین، اوکراین یک کشور مستقل است که درگیر اختلافات مرزی با روسیه است. در مقابل، همانطور که دنگ شیجون، سفیر چین در انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا، اواخر ماه گذشته گفت، تایوان «همیشه بخشی جدا نشدنی از قلمرو چین بوده‌است». به عبارت دیگر، پیوند این دو موضوع، ادعای چین بر جزیره را تضعیف خواهد کرد.
چین همچنین می‌داند که حرکت علیه تایوان در شرایط فعلی، بر تبلیغات منفی علیه کشورهایی نظیر روسیه و چین خواهد افزود و جبهه تبلیغاتی مخالفان را تقویت خواهد کرد. ایالات متحده ممکن است عزم لازم برای جنگ طولانی در دفاع از تایوان را نداشته باشد. اما می‌تواند متحدانش را برای حضور در این عرصه متقاعد کند. به همین دلیل، چین به شدت تلاش کرده تا در طول بحران اوکراین، بی طرفی خود را حفظ کند.
تهاجم روسیه به اوکراین قطعاً جنبه‌های نظم بین‌المللی را تغییر داده است و کشورهای اروپایی را علیه روسیه متحد کرده است؛ آلمان را به افزایش هزینه های دفاعی ترغیب کرده و حتی کشورهای بی طرف تاریخی مانند فنلاند، سوئد و سوئیس را متقاعد کرده است که علیه مسکو موضع بگیرند. با این حال، از دیدگاه چین، هیچ یک از اقداماتی که در ماجرای اوکراین از سوی روسیه و جبهه مقابلش انجام شده است محاسبات پکن در مورد تایوان را تغییر نمی‌دهد.
منبع: فارین افرز
مایکل مک‌کال، نماینده جمهوری‌خواه تگزاس، ماه گذشته در مصاحبه‌ای استدلال مشابهی را مطرح کرد. ژنرال بازنشسته ارتش، جک کین هم گفته بود که شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، غرب را ضعیف می‌بیند و به دنبال این است که از این ضعف به نفع مردم کشورش استفاده کند.
رئیس‌جمهور چین مطمئناً در حال رصد رویدادهای اوکراین است اما مهم‌ترین مسائلی که در محاسبات او برای استفاده از زور علیه تایوان نقش دارند در درجه اول عوامل داخلی هستند نه عوامل خارجی.
رهبران چین به طور جدی‌تر از هر زمان دیگری در 50 سال گذشته، اتحاد با تایوان را بررسی می‌کنند. اما رئیس‌جمهور چین تنها در صورتی به فکر عملی کردن طرح کنترل چین بر جزیره تایوان تاکید می‌کند که مطمئن باشد ارتشش می تواند یک تهاجم آبی خاکی موفق را انجام دهد و معتقد باشد که زمان مناسب برای این کار فرا رسیده است.
خیلی بزرگ برای تحریم؟
یکی از حربه‌هایی که معمولا از سوی آمریکا و متحدانش علیه سایر کشورها به کار گرفته می‌شود استفاده از ابزار تحریم است و در ماجرای جنگ اوکراین هم از همین ابزار علیه روسیه استفاده شده است.
اما تحریم‌های اقتصادی که ایالات متحده، کانادا و بسیاری از کشورهای اروپایی علیه روسیه اعمال کرده‌اند تاثیر چندانی بر محاسبات چین ندارد. رهبران چین با توجه به عملکرد جامعه بین‌المللی در گذشته، انتظار دارند که هزینه‌های اقتصادی تهاجم، سنگین اما قابل قبول باشد.
این بدان معنا نیست که اقدامات اقتصادی واشنگتن و متحدانش در روزهای اخیر علیه روسیه ناچیز است. ایالات متحده و کشورهای اروپایی دسترسی روسیه به بیشتر ذخایر ارزی خارجی این کشور را مسدود کرده‌اند و مسکو نمی‌تواند برای حمایت از ارز در حال سقوط خود مداخله کند. آنها دارایی های مقامات ارشد روسیه از جمله شخص پوتین را مسدود کرده اند. و آنها در حال تلاش برای حذف بانک های بزرگ روسی از سوئیفت هستند.
ایالات متحده و متحدانش می توانند اقدامات بیشتری علیه روسیه انجام دهند. آنها می‌توانند همه معاملات با روسیه را، چه تجاری و چه مالی، ممنوع کنند. آنها می‌توانند تمام دارایی های روسیه را مصادره کنند. واشنگتن می‌تواند تحریم‌های ثانویه را علیه هر کسی که از دلار آمریکا برای هر معامله با روسیه استفاده کند، اعلام کند. مهمتر از همه، ایالات متحده می تواند از این اقدامات و سایر اقدامات برای جلوگیری از صادرات نفت و گاز روسیه استفاده کند. اجازه دادن به روسیه برای ادامه صادرات نفت و گاز مانند اجازه دادن به چین برای فروش لوازم الکترونیکی مصرفی است.
اما آمریکا و متحدانش در مقابل روسیه از همه این ابزار تحریمی استفاده نکرده‌اند و محتاطانه عمل کرده‌اند. بر این اساس می‌توان پیش‌بینی کرد که در صورت رویارویی با چین، احتیاط بیشتری خواهند داشت و پکن هم این را می‌داند. توانایی چین برای مقابله به مثل با غرب در میدان تحریم، بسیار بیشتر از روسیه است. سنگاپور که محدودیت های تجاری و بانکی را علیه مسکو اعلام کرد، سالانه حدود 2.5 میلیارد دلار کالا با روسیه مبادله می‌کند، اما رقم تبادل کالای این کشور با چین 57 میلیارد دلار است. رهبران چین احتمالاً از تحریم‌های اقتصادی آمریکا و متحدانش نمی‌ترسند، زیرا احتمالاً فکر می‌کنند که ظرفیت تولیدی، منابع و شرکای چین به آنها اجازه می‌دهد تا به تنهایی به حیات خود ادامه دهند به‌ویژه که چین به‌زودی به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان تبدیل
خواهد شد.
بنابراین با توجه به توانایی چین برای تنبیه کشورهای غربی در عرصه اقتصادی، هرگونه اقدام احتمالی علیه پکن بسیار نرم‌تر از اقداماتی است که بر مسکو تحمیل شده است.
تایوان، اوکراین نیست
واکنش نظامی غرب به تهاجم روسیه به اوکراین، حتی به اندازه تحریم‌ها نیز در محاسبات چین موثر نیست. در جریان جنگ اوکراین و روسیه، ایالات متحده و ناتو، نیرویی را برای حمایت از اوکراین مستقر نکرده‌اند و کمک نظامی ایالات متحده به اوکراین بسیار اندک بوده است: اواخر ماه گذشته، جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، به وزارت امور خارجه دستور داد تا 350 میلیون دلار تسلیحات اضافی را از ذخایر ایالات متحده در اختیار اوکراین قرار دهد.
البته بایدن اعلام کرده بود که دولت او هرگز به اوکراین نیرو اعزام نخواهد کرد که کاملاً در تضاد با لفاظی های او در مورد تایوان است. همین هفته گذشته، بایدن به صراحت اعلام کرد که در صورت حمله چین، ایالات متحده از تایوان دفاع خواهد کرد. او همچنین هیاتی از مقامات سابق ایالات متحده را به رهبری مایک مولن، رئیس سابق ستاد مشترک ارتش، به تایوان فرستاد.
در هر صورت، برنامه‌ریزان چینی تا حد زیادی تصور می‌کنند که ایالات متحده به نمایندگی از تایوان مداخله نظامی خواهد کرد. سوالی که در این میان وجود دارد این است که آیا ایالات متحده می تواند به اندازه کافی نیرو وارد کند تا بتواند حمله چین به تایوان را خنثی کند. نکته اینجاست که ایالات متحده منابع لازم برای جنگ با روس ها در اروپا و آمادگی کافی برای جنگ قدرت‌های بزرگ در آسیا را ندارد.
رسانه‌های دولتی چین این روزها مملو از گزارش‌هایی است که می‌گویند با توجه به اینکه ایالات متحده به کمک اوکراین نیامده است به تایوان نیز نخواهد آمد.
شاید وقتی دیگر
رهبران چین به احتمال زیاد در حال بررسی حمله به تایوان هستند، اما بعید است که زمان فعلی را برای این کار مناسب ببینند. ارتش چین همچنان در حال تقویت توانایی‌هایی است که برای گرفتن و نگه داشتن تایوان نیاز دارد و بعید است که رئیس‌جمهور چین پیش از کنگره بعدی حزبش در اواخر سال 2022 که به احتمال زیاد برای سومین بار به عنوان دبیر کل حزب کمونیست چین انتخاب خواهد شد قمار خطرناکی بر سر تایوان انجام دهد. شی جین پینک همچنین سخت در تلاش است تا وابستگی تکنولوژیکی چین به غرب را کاهش دهد تا اثرات اقدامات غرب را به شدت کاهش دهد. به همه این دلایل، حمله به تایوان قبل از سال 2025 بعید است.
البته این موضوع را باید در نظر داشت که پکن به هیچ وجه ماجرای چین و تایوان را با ماجرای روسیه و اوکراین مشابه نمی‌داند. از دیدگاه چین، اوکراین یک کشور مستقل است که درگیر اختلافات مرزی با روسیه است. در مقابل، همانطور که دنگ شیجون، سفیر چین در انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا، اواخر ماه گذشته گفت، تایوان «همیشه بخشی جدا نشدنی از قلمرو چین بوده‌است». به عبارت دیگر، پیوند این دو موضوع، ادعای چین بر جزیره را تضعیف خواهد کرد.
چین همچنین می‌داند که حرکت علیه تایوان در شرایط فعلی، بر تبلیغات منفی علیه کشورهایی نظیر روسیه و چین خواهد افزود و جبهه تبلیغاتی مخالفان را تقویت خواهد کرد. ایالات متحده ممکن است عزم لازم برای جنگ طولانی در دفاع از تایوان را نداشته باشد. اما می‌تواند متحدانش را برای حضور در این عرصه متقاعد کند. به همین دلیل، چین به شدت تلاش کرده تا در طول بحران اوکراین، بی طرفی خود را حفظ کند.
تهاجم روسیه به اوکراین قطعاً جنبه‌های نظم بین‌المللی را تغییر داده است و کشورهای اروپایی را علیه روسیه متحد کرده است؛ آلمان را به افزایش هزینه های دفاعی ترغیب کرده و حتی کشورهای بی طرف تاریخی مانند فنلاند، سوئد و سوئیس را متقاعد کرده است که علیه مسکو موضع بگیرند. با این حال، از دیدگاه چین، هیچ یک از اقداماتی که در ماجرای اوکراین از سوی روسیه و جبهه مقابلش انجام شده است محاسبات پکن در مورد تایوان را تغییر نمی‌دهد.
منبع: فارین افرز