شرم دارم از این همه خون ریخته
خبر رسید نیروهای وحشی و بی‌‌رحم صدام تا نزدیک اندیمشک آمده‌‌اند. باورم نمی‌‌شد. یک‌‌دفعه نزدیک ظهر، با صدای وحشتناکی حس کردم قلبم از جا کنده شد. شایعه نبود. عراق حمله کرد. کمر همت بستیم تا جلویشان بایستیم. شب‌‌ها همه‌‌جا خاموش بود. هیچ‌‌کس سیگار هم روشن نمی‌‌کرد. هر لحظه صدای انفجار نزدیک‌تر میشد. بچه‌‌های بسیج و مسجد در خیابان‌‌ها گونی‌‌های پر از شن‌‌وماسه را روی هم می‌‌گذاشتند و راه‌‌ها را می‌‌بستند. ما خانم‌‌ها، هر غذایی در خانه داشتیم برایشان می‌‌فرستادیم مسجد. همه میگفتند زن‌‌وبچه‌‌ها باید از شهر بروند بیرون. شوهرم عالم‌پور لین‌من، رئیس قطار بود. باید قطار پر از رزمنده و مهمات را به اهواز و خرمشهر می‌‌برد. شیفت استراحتش هم کار می‌‌کرد و نمی‌‌آمد خانه. پنج دختر و دو پسر داشتم. پسرهایم با بچه‌‌های بسیج و مسجد بودند. گفتم: «خودم هم می‌‌مونم. من هیچ‌‌‌‌جا نمی‌‌رم.»
فامیل‌‌ها شب و روز بهم اصرار می‌‌کردند. میگفتند: «شوهرت که خونه نیست. اگه بریزن تو خونه‌‌ت، با این بچه‌‌های کوچیک چی‌‌کار می‌‌کنی؟»
اصرارم برای ماندن بی‌‌فایده بود. خانه یکی از فامیل‌‌های شوهرم نزدیک ایستگاه بالارود بود. با ماشین ربع ساعتی تا خانه ما فاصله داشت. رفتیم آنجا. زهرا، خواهرشوهرم همسایه ما بود. شوهرش پایگاه چهارم شکاری کار می‌‌کرد. زهرا و بچه‌‌هایش را هم با خودم بردم. بچه‌‌ها توی خاک و بی‌‌آبی روستا مریض شدند. کامران هفت‌‌ماهه بود. اسهال شدیدی گرفت. خیلی بی‌‌قرار بود. نتوانستیم آرامَش کنیم. زهرا گفت: «می‌‌ترسم بلایی سر بچه‌‌م بیاد. می‌‌برمش دکتر.»
گفتم: «کامبیز و کاترین رو بذار پیش من.»
پنج و هفت‌‌ساله بودند. گفت: «نه. اون‌‌ها رو هم می‌‌برم حموم کنم.»
بچه‌‌هایم، فرج و ایرج، با عمه‌‌شان برگشتند خانه. نگران بودم و چشم‌‌به‌‌راه. دو روز بعد یکی از اقوام خبر آورد: «امروز موشک زده توی محله‌‌تون. زهرا و بچه‌‌هاش شهید شده‌‌ن.»
نفهمیدم چطور آمدم اندیمشک. خانه‌مان پشت مسجد امام‌حسین توی منطقه ساختمان بود. رسیدم سر خیابان، اکثر خانه‌‌ها شده‌بودند تَلِ خاک. نشستم کنار یکی از خرابه‌‌ها. ضجه زدم و مشت‌‌مشت از خاک‌‌های آوار ریختم روی سرم: «چرا گذاشتم تنها بیاید؟! چرا منم نیومدم؟!»
همین‌‌طور که جیغ می‌‌کشیدم و دادوفریاد می‌‌کردم، شنیدم فرج مجروح شده. خانه زهرا کنار خودمان بود. راکت خورده‌بود وسط خانه‌‌اش، نصف خیابان شده‌بود خرابه. همان روز درگیر مراسم تشییع زهرا و بچه‌‌هایش شدیم. هنوز 15روز از جنگ نگذشته‌بود که عزادار و خانه‌‌خراب شدیم. مردم بعضی وسایلمان را از زیر آوار درآوردند. چند روز خانه پدرم بودیم، بعد رفتیم توی یکی از خانههای سازمانی راهآهن.
نزدیک ایستگاه راهآهن و بیمارستان بودیم. برای زهرا و بچه‌‌هایش حال خوبی نداشتم. مدام گریه می‌‌کردم. می‌‌ایستادم دم در، از یک طرف رفت‌‌وآمد رزمنده‌‌ها را نگاه می‌‌کردم و از طرف دیگر مجروح‌‌هایی که با آمبولانس و وانت‌‌بار می‌‌آوردند بیمارستان. وجدانم راضی نبود فقط نگاه کنم؛ رفتم بیمارستانِ راهآهن. مجروح‌‌ها را گذاشته‌بودند توی راهروها و حیاط روی زمین. گفتم: «چه کاری هست انجام بدم؟»
بیمارستان خیلی شلوغ بود. کسی جواب درست‌‌وحسابی نمی‌‌‌‌داد. دیدم پتو و ملافه‌‌‌‌های خونی را ریخته‌‌‌‌اند گوشه‌‌ای. گفتم: «این‌ها رو بدید بشورم.»
گفتند: «خودت اون‌‌ها رو ببر.»
دو تا از بچه‌‌های بسیج را گفتم آنها را تا خانه باهام آوردند. به چند تا از خانمهای همسایه خبر دادم بیایند کمکم. پتوها را توی حوض حیاط خیس کردیم. آب سرخ شد. از داغ زهرا و بچه‌‌هایش جگرم می‌‌سوخت. با گریه پتوها را از حوض کشیدم بیرون. خانم‌‌ها هم مثل من گریه می‌‌کردند. با چشم‌‌های خیس و دل پرخون، تندتند تاید زدیم به پتوها و آنها را شستیم. دیدن لباس‌های سوراخ شده و خونی خیلی دردناک بود، ولی کشورمان در خطر بود. نمی‌‌توانستیم بی‌‌اعتنا باشیم. باید هر کاری از دستمان برمی‌‌آمد انجام می‌‌دادیم.
دسته سیار ساختمانی راهآهن را هم کشیدم پای کارکردن و پتو شستن. دسته سیار گروهی از کارکنان راهآهن بودند که توی راهآهن کارهای تعمیراتی، خدماتی و فنی اماکن و منازل را انجام می‌‌دادند. به‌‌همت این بچه‌‌ها، خانه‌‌ها و بلوار جلوی راهآهن در دل بمب و آتش، همیشه سرسبز و پر از گل‌‌وگیاه بود. دیدن این سرسبزی‌‌ها به مردم امید می‌‌داد. دیگر دسته سیار هم کارهای خودشان را انجام می‌‌دادند و هم کارهای پشتیبانی جبهه را. روبه‌‌‌‌روی خانههای ما زمینی بزرگ و خالی بود. دسته سیار توی آن طناب بستند. هرچه می‌‌‌‌‌‌شستیم سریع روی طناب‌‌ها پهن می‌‌‌‌کردیم تا زود خشک شوند. بعد، آنها را دادم بچه‌‌هایم بردند بیمارستان و پتو و ملافه‌‌ها را آوردند. حجم کار که زیاد شد شب‌‌ها هم می‌‌شستم. دخترهایم هم پابه‌‌پای من رخت می‌‌شستند.
جعبه‌‌جعبه تاید و وایتکس و صابون می‌‌خریدم. خانمهای همسایه هم به هر بهانه‌‌ای تاید می‌‌آوردند. رخت‌‌های بیمارستان سرخ بود از خون. چند بار آنها را می‌‌شستم و لکه‌‌ها را توی دست می‌‌سابیدم تا تمیز شود. شبانه‌‌روز درگیر شست‌‌وشو بودم. وقتی توی حیاط جوی خون راه می‌افتاد گریه من هم شروع میشد. داغ جوان‌‌های غرق خون هم شد مثل داغ زهرا و بچه‌‌هایش. دیگر جز کمک به جبهه هیچ‌چیز برایم اهمیت نداشت. یک روز یکی از بچه‌‌های بسیج، وقتی پتوها را خالی کرد، چند بسته تاید هم گذاشت رویشان. بهش گفتم: «اینا برا چیه؟!»
گفت: «شما هر روز دارید از جیب خودتون خرج می‌‌کنید. هر بار یه مقدار فاب براتون می‌‌آریم تا با اون‌‌ها بشورید و کمتر بهتون فشار بیاد.»
ناراحت شدم. گفتم: «نه! دیگه نیار. شرم دارم از این‌‌همه خون ریخته.»
اصلا به پول، استراحت و خوردوخوراک فکر نمی‌‌‌‌کردم. شب‌‌وروز دغدغه جنگ را داشتم. تا پاییز ۶۰ توی خانه رخت شستم. بعد هم رختشوی‌‌خانه بیمارستان شهیدکلانتری راه افتاد، یک گردان از خانم‌‌ها شدیم رختشوی آنجا.
فامیل‌‌ها شب و روز بهم اصرار می‌‌کردند. میگفتند: «شوهرت که خونه نیست. اگه بریزن تو خونه‌‌ت، با این بچه‌‌های کوچیک چی‌‌کار می‌‌کنی؟»
اصرارم برای ماندن بی‌‌فایده بود. خانه یکی از فامیل‌‌های شوهرم نزدیک ایستگاه بالارود بود. با ماشین ربع ساعتی تا خانه ما فاصله داشت. رفتیم آنجا. زهرا، خواهرشوهرم همسایه ما بود. شوهرش پایگاه چهارم شکاری کار می‌‌کرد. زهرا و بچه‌‌هایش را هم با خودم بردم. بچه‌‌ها توی خاک و بی‌‌آبی روستا مریض شدند. کامران هفت‌‌ماهه بود. اسهال شدیدی گرفت. خیلی بی‌‌قرار بود. نتوانستیم آرامَش کنیم. زهرا گفت: «می‌‌ترسم بلایی سر بچه‌‌م بیاد. می‌‌برمش دکتر.»
گفتم: «کامبیز و کاترین رو بذار پیش من.»
پنج و هفت‌‌ساله بودند. گفت: «نه. اون‌‌ها رو هم می‌‌برم حموم کنم.»
بچه‌‌هایم، فرج و ایرج، با عمه‌‌شان برگشتند خانه. نگران بودم و چشم‌‌به‌‌راه. دو روز بعد یکی از اقوام خبر آورد: «امروز موشک زده توی محله‌‌تون. زهرا و بچه‌‌هاش شهید شده‌‌ن.»
نفهمیدم چطور آمدم اندیمشک. خانه‌مان پشت مسجد امام‌حسین توی منطقه ساختمان بود. رسیدم سر خیابان، اکثر خانه‌‌ها شده‌بودند تَلِ خاک. نشستم کنار یکی از خرابه‌‌ها. ضجه زدم و مشت‌‌مشت از خاک‌‌های آوار ریختم روی سرم: «چرا گذاشتم تنها بیاید؟! چرا منم نیومدم؟!»
همین‌‌طور که جیغ می‌‌کشیدم و دادوفریاد می‌‌کردم، شنیدم فرج مجروح شده. خانه زهرا کنار خودمان بود. راکت خورده‌بود وسط خانه‌‌اش، نصف خیابان شده‌بود خرابه. همان روز درگیر مراسم تشییع زهرا و بچه‌‌هایش شدیم. هنوز 15روز از جنگ نگذشته‌بود که عزادار و خانه‌‌خراب شدیم. مردم بعضی وسایلمان را از زیر آوار درآوردند. چند روز خانه پدرم بودیم، بعد رفتیم توی یکی از خانههای سازمانی راهآهن.
نزدیک ایستگاه راهآهن و بیمارستان بودیم. برای زهرا و بچه‌‌هایش حال خوبی نداشتم. مدام گریه می‌‌کردم. می‌‌ایستادم دم در، از یک طرف رفت‌‌وآمد رزمنده‌‌ها را نگاه می‌‌کردم و از طرف دیگر مجروح‌‌هایی که با آمبولانس و وانت‌‌بار می‌‌آوردند بیمارستان. وجدانم راضی نبود فقط نگاه کنم؛ رفتم بیمارستانِ راهآهن. مجروح‌‌ها را گذاشته‌بودند توی راهروها و حیاط روی زمین. گفتم: «چه کاری هست انجام بدم؟»
بیمارستان خیلی شلوغ بود. کسی جواب درست‌‌وحسابی نمی‌‌‌‌داد. دیدم پتو و ملافه‌‌‌‌های خونی را ریخته‌‌‌‌اند گوشه‌‌ای. گفتم: «این‌ها رو بدید بشورم.»
گفتند: «خودت اون‌‌ها رو ببر.»
دو تا از بچه‌‌های بسیج را گفتم آنها را تا خانه باهام آوردند. به چند تا از خانمهای همسایه خبر دادم بیایند کمکم. پتوها را توی حوض حیاط خیس کردیم. آب سرخ شد. از داغ زهرا و بچه‌‌هایش جگرم می‌‌سوخت. با گریه پتوها را از حوض کشیدم بیرون. خانم‌‌ها هم مثل من گریه می‌‌کردند. با چشم‌‌های خیس و دل پرخون، تندتند تاید زدیم به پتوها و آنها را شستیم. دیدن لباس‌های سوراخ شده و خونی خیلی دردناک بود، ولی کشورمان در خطر بود. نمی‌‌توانستیم بی‌‌اعتنا باشیم. باید هر کاری از دستمان برمی‌‌آمد انجام می‌‌دادیم.
دسته سیار ساختمانی راهآهن را هم کشیدم پای کارکردن و پتو شستن. دسته سیار گروهی از کارکنان راهآهن بودند که توی راهآهن کارهای تعمیراتی، خدماتی و فنی اماکن و منازل را انجام می‌‌دادند. به‌‌همت این بچه‌‌ها، خانه‌‌ها و بلوار جلوی راهآهن در دل بمب و آتش، همیشه سرسبز و پر از گل‌‌وگیاه بود. دیدن این سرسبزی‌‌ها به مردم امید می‌‌داد. دیگر دسته سیار هم کارهای خودشان را انجام می‌‌دادند و هم کارهای پشتیبانی جبهه را. روبه‌‌‌‌روی خانههای ما زمینی بزرگ و خالی بود. دسته سیار توی آن طناب بستند. هرچه می‌‌‌‌‌‌شستیم سریع روی طناب‌‌ها پهن می‌‌‌‌کردیم تا زود خشک شوند. بعد، آنها را دادم بچه‌‌هایم بردند بیمارستان و پتو و ملافه‌‌ها را آوردند. حجم کار که زیاد شد شب‌‌ها هم می‌‌شستم. دخترهایم هم پابه‌‌پای من رخت می‌‌شستند.
جعبه‌‌جعبه تاید و وایتکس و صابون می‌‌خریدم. خانمهای همسایه هم به هر بهانه‌‌ای تاید می‌‌آوردند. رخت‌‌های بیمارستان سرخ بود از خون. چند بار آنها را می‌‌شستم و لکه‌‌ها را توی دست می‌‌سابیدم تا تمیز شود. شبانه‌‌روز درگیر شست‌‌وشو بودم. وقتی توی حیاط جوی خون راه می‌افتاد گریه من هم شروع میشد. داغ جوان‌‌های غرق خون هم شد مثل داغ زهرا و بچه‌‌هایش. دیگر جز کمک به جبهه هیچ‌چیز برایم اهمیت نداشت. یک روز یکی از بچه‌‌های بسیج، وقتی پتوها را خالی کرد، چند بسته تاید هم گذاشت رویشان. بهش گفتم: «اینا برا چیه؟!»
گفت: «شما هر روز دارید از جیب خودتون خرج می‌‌کنید. هر بار یه مقدار فاب براتون می‌‌آریم تا با اون‌‌ها بشورید و کمتر بهتون فشار بیاد.»
ناراحت شدم. گفتم: «نه! دیگه نیار. شرم دارم از این‌‌همه خون ریخته.»
اصلا به پول، استراحت و خوردوخوراک فکر نمی‌‌‌‌کردم. شب‌‌وروز دغدغه جنگ را داشتم. تا پاییز ۶۰ توی خانه رخت شستم. بعد هم رختشوی‌‌خانه بیمارستان شهیدکلانتری راه افتاد، یک گردان از خانم‌‌ها شدیم رختشوی آنجا.