چگونه روایتهای برساخته نقش مخرب آمریكا در مذاكرات وین را وارونه میكند؟
وقتكشی در واشنگتن؛ رایزنی در مسكو
با اینكه از جمعهشب، مذاكرات پرحاشیه وین متوقف شده است اما رفتوآمدها و روزهای شلوغ دیپلماسی در تهران جریان دارد و قرار است امروز سهشنبه، امیرعبداللهیان وزیر امورخارجه كشورمان برای ادامه رایزنی درباره وضعیت مذاكرات وین به مسكو سفر كند، البته بعد از آنكه لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفته بود ما از همكاران آمریكایی خود ضمانتهای كتبی خواستهایم تا تحریمها بر حق ما برای تجارت كامل و آزاد اقتصادی، سرمایهگذاری و همكاریهای فنی-نظامی با ایران تاثیر نگذارد، دیروز وزیر خارجه آمریكا درخواست تضمین از سوی روسیه را در موضوع برجام رد كرد. این موضوع سبب شد خبرنگاران دیروز دوشنبه در نشست خبری خود با سخنگوی دستگاه دیپلماسی، این موضوع را از خطیبزاده بپرسند و او درباره مساله روسیه و نقش آن در مذاكرات كه این روزها بحثهای مختلفی ایجاد كرده است، یك محور مهم را مطرح كند؛ خطیبزاده درباره موقعیت روسیه در مذاكرات وین گفت: «رویكرد روسیه و چین تا به امروز سازنده بوده و در بین مذاكرهكنندگان در كمیسیون مشترك در ۱۱ ماه گذشته، نزدیكترین و حمایتگونهترین مواضع با ایران بوده است و اطمینان داریم این مسیر تا پایان ادمه مییابد. مقامات روس در گفتوگوهای خصوصی و در كمیسیون مشترك این را اشاره كردند كه مانع هیچ توافق خوبی نمیشوند. اجازه ندهید روایتهای برساخته، این وضعیت را به گونه دیگری برای شما تصویر كند.» اما منظور آقای سخنگو از این روایتهای برساخته چیست و توقف مذاكرات چه ارتباطی با آمریكا دارد؟
توافق ممكن یا توافق خوب؟
یك نظر درباره مذاكرات وین قطعی است و آن این است كه آمریكا مانع شكلگیری یك توافق خوب شده؛ قبل از اینكه بخواهیم این مساله را باز كنیم، باید یك موضوع دیگر را مرور كنیم، حقیقت این است كه ما با دو حالت مواجه هستیم؛ یك «توافق خوب» و یك «توافقممكن»، چیزی كه برخی به عنوان توافق ممكن نام میبرند، تقریبا فرقی با تركمنچای ندارد؛ یعنی همان تز كه میگوید هر توافقی بهتر از توافق نکردن است و ماحصل آن در 2015 رقم خورد اما توافق خوب كه تیم ایرانی روی آن تاكید دارد، حفظ منافع ملی و مردم است. البته گره اصلی آن این است كه طرف آمریكایی حاضر به پذیرش منافع مردم ایران نیست و دقیقا به همین دلیل مذاكرات را دچار وقفه كرده است. بنابراین دقیقا به همین دلیل برخی كارشناسان معتقدند مشكل ایجاد شده بر سر روند مذاكرات وین، به موضع جدید روسیه مربوط نیست و حتی با كنار گذاشتن روسیه از مذاكرات، آمریكاییها همچنان اصرار خواهند داشت كه تمامی تحریمهای اعمالشده بعد از سال 2018 را تعلیق نكنند. درحالی كه ایران بارها اعلام كرده «برجام نه یك كلمه بیشتر و نه یك كلمه كمتر». حالا كه آمریكا سعی دارد با مقصرنمایی، وین را در یك بنبست نشان دهد و هزینه آن را هم برای ایران فاكتور كند، مواضع تهران از چند سو نقضكننده این ادعای واشنگتن است، اول موضع علی شمخانی دبیر شورایعالی امنیت ملی كشورمان بود كه روز گذشته در حساب كاربری خود در توییتر نوشت تا زمان تامین مطالبات قانونی و منطقی خود و دستیابی به «توافق قوی» در مذاكرات وین باقی خواهیم ماند و همه اركان كشور فارغ از فضاسازیهای هدفمند داخلی و خارجی، صرفا برای حفظ و ارتقای منافع ملی تلاش میكنند.
در نقطه اعلام توافق نیستیم
موضع دوم هم مربوط به سعید خطیبزاده سخنگوی وزارت خارجه است؛ او دیروز (دوشنبه) در نشست خبری خود كه درواقع اولین نشست بعد از توقف مذاكرات بود، در تشریح آخرین وضعیت مذاكرات وین، گفت: «ما الان در نقطه اعلام توافق قرار نداریم و آن هم به دلیل این است كه برخی مباحث بسیار كلیدی و البته محدودی باقی مانده است كه آنها باید در واشنگتن تصمیمگیری شود و به محض اینكه این تصمیمات در واشنگتن اتخاذ شود، ما در نقطهای قرار خواهیم گرفت كه به وین برگردیم و دور نهایی برای رسیدن به یك توافق خوب و پایدار را برگزار كنیم.»
او این را هم تاكید كرد كه آنچه امروز در مذاكرات وین اتفاق افتاده است، یك تنفس و توقف كوتاه است. برخی از بنبست یا اتمام مذاكرات نام بردند كه همان شب در مورد آن توضیح داده شد و این تنفس به درخواست هماهنگكننده كمیسیون مشترك انجام شد. بنابراین هیاتها در پایتختهای خود هستند و رایزنیها در سطوح مختلف ادامه دارد، وزیر امورخارجه كشورمان و وزرای خارجه كشورهای دیگر عضو «برجام» مدام با هم در تماس هستند.
او این خبر را هم اعلام كرد كه امیرعبداللهیان عازم مسكو است و محور گفتوگوها هم درباره چند موضوع و تحولات در وین است.
وقتی خبرنگاران پی در پی درباره وضعیت مذاكرات از سخنگو سوال میپرسیدند، او مجددا تاكید كرد كه آنچه برای ما در این مسیر به عنوان چراغ راهنما خواهد بود، حركت در چارچوب منافع قطعی ملت ایران است كه براساس آن، توافق خوب را مشخص میكند.
وین، آینه دیروز رفتارهای غیرسازنده آمریكا است
وقتی یكی از رسانهها درباره تأثیر اطراف ثالث در مذاكرات احیای برجام پرسید خطیبزاده اینطور جواب داد كه ما طرف ثالثی در برجام نداریم. فراموش نكنیم آنچه در وین رخ میدهد، برای اطمینان از بازگشت قابل راستیآزمایی و متعهدانه آمریكا به برجام و تعهداتش ذیل این موافقتنامه بینالمللی است. لذا آنچه موضوع مذاكره است، تعهدات آمریكا است و اینكه آیا این كشور حاضر است یكبار برای همیشه به گردنكشی در حقوق بینالملل پایان دهد یا نه!
سخنگوی وزارت امورخارجه كشورمان این نكته را هم تصریح كرد كه در چند ماه اولی كه بایدن رئیسجمهور آمریكا شد، میتوانست با دستور اجرایی، تمام آنچه رئیسجمهور قبلی انجام داده بود را برگرداند، اما بایدن بعد از چند ماه مكث و بیعملی، مسیر مذاكرات پیچیده كمیسیون مشترك برجام را انتخاب كرد و در این مسیر هم مسیر حفظ میراث شكستخورده ترامپ را انتخاب كرد.
او با انتقاد از دولت بایدن در مذاكرات وین گفت آنها هر روز یك كنش از خودش نشان دادهاند و اشتباه این است كه فكر میكنند میتوانند با ضربالأجل و هیجانات رسانهای، ایران را از منافع حقه ملت محروم كنند. به همین خاطر امروز وین آینه دیروز رفتارهای غیرسازنده آمریكا است. موضوعات و مباحث باقیمانده بین ما و آمریكا نیازمند تصمیمات سیاسی در واشنگتن است كه هنوز به ما اعلام نشده و هر زمانی اعلام شود، به وین برمیگردیم.
دولت سیزدهم، معطل وین نیست
اما یكی از موضوعات مهم دیگری كه خطیبزاده به آن پرداخت، درخصوص زمان انتظار ایران برای پاسخ آمریكا به مطالبات كشورمان در مذاكرات وین بود، سخنگو اینطور به این سوال جواب داد كه ما در دولت آقای رئیسی دو مسیر را پیگیری كردیم كه مسیر اول مسیر خنثیسازی تحریمها بوده و هیچ چیز در دولت سیزدهم معطل گفتوگوها در وین نیست و نخواهد بود. اما در مسیر دوم كه پیگیری میشود و وزارت امورخارجه نیز مسوول پیگیری آن است، مسیر رفع تحریمها است، مادامی كه امید داشته باشیم حقوق ملت در چارچوب خطوط قرمز تعیینشده و مصالح اندیشیدهشده، حفظ میشود؛ در وین حضور خواهیم داشت.
پذیرفتن حق ایران، پایان مناقشه
بنابراین درحالی كه جریان تحریف در داخل كشور سعی دارد، توقف مذاكرات را به موضوعات غیر برجامی گره بزند و تهران را مقصر اصلی نشان دهد، رسانههای آمریكایی و بعضا اروپاییها هم همزمان تلاش دارند جمهوری اسلامی را مقصر توقف گفتوگوها جلوه بدهند اما روی زمین و فارغ از ایجاد فضای كاذب رسانهای، آمریكاییها در این دور از مذاكرات؛ عملا به چیزهایی كه در دور قبل پذیرفته بودند، متعهد نشدند كه برخی از این موضوعات در ارتباط با تحریمها و بعضی در ارتباط با تضمینها بود. بنابراین اكنون توپ در زمین آمریكاییها است و هروقت آنها این مسائل را بپذیرند، توافق قابل وصول و در دسترس است. البته نباید این نكته را نادیده گرفت كه این محدودیت زمانی، فقط برای آمریكاییها نیست؛ برای ایران هم محدودیت وجود دارد و تنها راه برونرفت از این شرایط؛ پذیرفتن حقوق جمهوری اسلامی از سوی آمریكا است. یعنی زمانی كه ایران با انجام راستیآزمایی مطمئن شود تحریم روی زمین و نه مانند سال 2015 روی كاغذ برداشته شدهاست.