printlogo


نگاهی به «مقابر» کتابی برای بررسی انتساب مزار پیامبران
تعدد مقابر انبیای الهی در ایران نشانه چیست؟

 پیامبران در ادیان الهی همواره مورد تقدیس و احترام مؤمنان بوده‌اند، به‌ویژه مسلمانان که بنا بر تعالیم اسلام به رسالت تمام انبیای الهی آنان اعتقاد دارند و به‌خصوص شیعیان که قائل به عصمت پیامبرانند و نیز به شفاعت و توسل به ایشان هم معتقد هستند و به زیارت مزار اولیای الهی می‌روند. بنابراین اگر در جایی از دنیا قبر پیامبری یافت شود، آن مکان به مکانی مقدس تبدیل  و اهمیت آن افزون ‌ می‌شود.
به گزارش جام‌جم در کتاب مقدس، اشاراتی به سرزمین ایران (پارس) و دوران اسارت یهود و برخی پیامبران آن و آزادی ایشان به دست کوروش هخامنشی شده ‌است. امروزه بیش از 47مقبره در نقاط مختلف ایران به پیامبران الهی به‌ویژه پیامبران بنی‌اسرائیل منتسب است که معرفی، توصیف و بررسی صحت این انتسابات با توجه به این مهم که اکثریت پیامبران در غرب خاورمیانه امروزی می‌زیستند و رسالت‌شان هدایت اقوام غیرایرانی بوده، محل تحقیق قرار گرفته‌است.
در این کتاب، به قدر توان و بر اساس اسناد موجود، ضمن معرفی و توصیف مقابر و شرح زندگانی آن پیامبران تا حدی شبهات پیش آمده در زمینه  درستی یا نادرستی این انتسابات از نظر تاریخی بررسی شده و از سوی دیگر از آنجا که بسیاری از مردم از وجود چنین مقابری ناآگاهند یا از آنها اطلاع کافی ندارند، این قبور معرفی و توصیف شده‌اند.
مقابر دیگری نیز در نقاط مختلف ایران موجود است که در برخی اخبار و سایت‌ها گفته شده مربوط به پیامبران است اما نه تنها در فهرست قبور ثبت شده در بخش بقاع متبرکه سازمان اوقاف موجود نبود بلکه در بررسی‌های اولیه به‌وضوح، کذب انتساب آنها نزد مؤلف ثابت شد و در نتیجه از ذکر نام و توصیف‌شان خودداری کرد.
به گفته مؤلف در پژوهش حاضر کمبود منابع، بزرگ‌ترین مانع در انجام تحقیق بود و حتی در کتاب مقدس و قرآن هم اشارات دقیق و روشنی به محل زندگی و فوت اکثر این بزرگان نشده‌ است اما مؤلف با بهره‌گیری از کتب تفسیری و دانشنامه‌های موجود، چون دایره‌المعارف کتاب مقدس، قاموس کتاب مقدس، لغت‌نامه دهخدا، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، دایره‌المعارف بقاع متبرکه و همچنین بررسی نوشته‌های مورخان و سیاحان و به‌ویژه آثار منتشر شده از مزارشناس بزرگ، محمدمهدی فقیه بحرالعلوم تا حدودی به نتایج مطلوب خود رسیده ‌است. مؤلف در پی یافتن پاسخ این پرسش است که از چه دوره‌ای و در چه شرایطی این بناها به‌وجود آمده‌ و آیا در گذشته انتساب این مقابر به افراد مدفون در آن نیز همانند امروزه بوده یا احتمال همنامی فرد مدفون با یک پیامبر موجب این مسأله شده و چرا برای برخی پیامبران مقابر متعددی در بیش از یک نقطه ذکر شده ـــ چنان‌که برای حضرت ایوب و حضرت دانیال چهار مقبره و برای حضرت جرجیس سه مقبره در استان‌های مختلف وجود دارد ـــ و نسب‌نامه‌های موجود در مقابر دلیل مناسب و کافی برای نسبت دادن این مقابر به آن پیامبر خاص هست یا خیر؟
  انتساب کدام قبور مستند است؟
مؤلف در حین تحقیق و بررسی منابع جدید، مقابر جدیدی نیز یافته که آنها را هم معرفی کرده‌ است؛ به عنوان مثال در مواردی سیاحی از منطقه‌ای بازدید داشته و نام آن مقبره و جزئیاتش را ذکر کرده‌است.
در بررسی متون تاریخی، مورخان روایات مختلفی را درباره پیامبران مطرح کرده‌اند. مؤلف پس از بررسی و تطبیق با متن اصلی تورات و قرآن، روایت مورخ را بی‌اعتبار قلمداد و از ذکر آن در کتاب خودداری کرده ‌است به‌عنوان مثال در برخی منابع، پیامبران را همدوره پادشاهان افسانه‌ای و اسطوره‌ای قلمداد کرده‌اند که به زعم نویسنده سند محکم و مکتوبی برای این مطلب وجود ندارد.
در این کتاب ابتدا قبور منتسب به انبیا در ایران معرفی شده‌ و سپس در مورد هر پیامبر بحثی درخصوص نام، شخصیت، شرح زندگی، خدمات و نبوت آن حضرت به‌طور اجمالی انجام و درنهایت با بررسی داده‌های تاریخی، تحلیل صورت می‌گیرد. البته در مواردی که هیچ‌گونه اطلاعاتی در زمینه معرفی مقبره به‌دست نیامده، صرفا به معرفی محل آن اکتفا شده‌است.
بررسی زندگانی پیامبران به این منظور صورت گرفته که دریافته شود در تاریخ زندگانی‌شان نشانی از حضور در سرزمین پارس (ایران) و ادله‌ای برای اثبات این هجرت یافت می‌شود یا خیر که نویسنده جز در چند مورد خاص در سایر موارد به این منظور 
نرسیده‌ است. عمده مطالب ذکر شده در منابع مربوط به دوران هخامنشیان و دوره اسارت دوم یهودیان در بابل است که سرانجام با تصرف بابل توسط کوروش هخامنشی و آزادی یهودیان بسیاری از آنان به ایران آمده و در این خاک اقامت گزیدند. از اسارت اول یهودیان که درنتیجه حمله آشوریان به سرزمین مقدس و آوارگی یهودیان بود،نیز در منابعی یاد شده و ذکر آن رفته که عده‌ای روانه سرزمین‌های شرقی به‌ویژه ایران شده‌اند.
البته با وجود نیافتن سند و مدرک کافی در اکثریت موارد (بنا بر گفته نویسنده) باز هم این مقابر دارای اهمیت و نشان‌دهنده پیوند و علاقه ایرانیان به دینداری و توحیدگرایی آنان است.
«مقابر» تحقیقی پیرامون مقابر انبیای بنی‌اسرائیل در ایران به انضمام سایر مقابر موجود، نوشته یاسمن غنی در
 568 صفحه، با شمارگان 1000 نسخه و قیمت 58‌هزار تومان
 به‌تازگی توسط شرکت چاپ و نشر بین‌الملل روانه بازار شده‌است.