printlogo


مدیریت حوادث انسان‌ساخت


  سلامت جامعه یکی از پایه‌های مهم توسعه اقتصادی و اجتماعی یک کشور است که بخش مهمی از ذهن سیاستگذاران و بخش بزرگی از منابع هر کشوری را به خود اختصاص می‌دهد. از دیر‌باز سلامت به فراخور شرایط متفاوت حاکم بر هر جامعه از نظر اقتصادی، اجتماعی، توسعه‌ای، حاکمیتی و... در معرض تهدید بوده است. در دوره‌ای افزایش میزان بروز و شیوع بیماری‌های واگیر، سلامت جامعه را به مخاطره می‌انداخت که با پیشرفت‌های علمی، بشر توانست با کنترل آنها این تهدید را برطرف کند اما همین پیشرفت‌ها خود زمینه‌ساز تهدیداتی دیگر با سیمای متفاوت شد. از‌جمله این تهدیدات افزایش میزان بروز و شیوع بیماری‌های غیرواگیر و حوادث طبیعی و انسان‌ساخت است که به تبع صنعتی شدن جوامع روز به روز در حال افزایش است.‌
این حوادث تأثیر آشکاری بر سلامت و رفاه اقتصادی و اجتماعی جامعه دارد. توسعه سریع اقتصادی و رشد روز‌افزون جمعیت نیز باعث افزایش بروز مخاطرات انسان‌ساخت مانند حوادث ترافیکی، نشت مواد شیمیایی، ریزش ساختمان‌ها، انفجار کارخانجات و مسمومیت‌های گسترده از راه آب و غذا می‌شود. همچنین افزایش تعداد خودروها و توسعه حمل و نقل، کارخانجات و صنایع و نیز دستکاری‌های بشر در محیط‌زیست طبیعی و برهم خوردن تعادل زیست‌محیطی باعث شده همه‌روزه شاهد وقوع حوادثی در ابعاد مختلف بوده و شمار افراد تحت تأثیر این حوادث روز به روز افزایش یابد.
در این میان مدیریت حوادث انسان‌ساخت در مرحله تحول و گذار است و در بسیاری از کشورهای جهان برنامه آمادگی ملی یا محلی برای آن وجود ندارد. پاسخ به یک حادثه ایجاب می‌کند در حالی‌که همه سازمان‌های امدادی وظایف تخصصی مربوط به خود را انجام می‌دهند، برای رسیدن به یک هدف مشترک که در واقع کم کردن عوارض و پیامدهای حادثه است در کنار یکدیگر فعالیت کنند.  لازم است با شناخت کامل مؤلفه‌های مؤثر بر فازهای مختلف پیشگیری، کاهش آسیب‌پذیری و پاسخ، ماهیت مدیریت این حوادث را شکافته، نواقص و مشکلات موجود در مدیریت این حوادث استخراج شود، سپس با استفاده بهینه و مؤثر از امکانات و توانمندی‌ها و نقاط قوت موجود، بهترین شیوه مدیریتی را برای پاسخ به آن به‌دست آورد.  بی‌شک پیشگیری کامل از بروز این حوادث امری نامحتمل است و در هر حال همیشه احتمال وقوع این حوادث وجود دارد اما می‌توان با مدیریت موثرتر و بهتر میزان خسارات وارده را کاهش داده، از مرگ و میر تعداد زیادی از مصدومان کاست و شدت مصدومیت آسیب‌دیدگان را کاهش داد. مدیریت مؤثر این حوادث فقط شامل تأمین امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز پاسخ به این حوادث نیست بلکه ماهیت چند‌سازمانی بودن، پاسخ به این حوادث مدیریت آن را نیز پیچیده‌تر می‌کند.‌