در طرح «کشت پارک» به زودی زمین‌های نخستین بوستان کشاورزی شهری ایران به مردم واگذار می‌شود
کشاورزی وسط شهر
افزایش روزافزون جمعیت شهرها و تقاضا برای تأمین خوراک و مسکن در جوامع شهری در کشورهای مختلف دنیا، عاملی شده تا مدیران شهری و کشوری به‌دنبال راهکارهای نوین در راستای حل بحران‌های شهری باشند. یکی از رویکردهای موجود، کشاورزی شهری به‌منظور تأمین بخشی از تقاضای مواد غذایی و افزایش ارتباط با گیاهان در شهرهاست. در همین رابطه براساس آمارهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال‌های اخیر به‌طور میانگین حدود ۱۵ درصد از محصولات کشاورزی جهان در مناطق شهری تولید شده‌اند و مزارع شهری توانسته‌اند پاسخگوی نیاز حدود ۷۰۰ میلیون نفر از شهرنشینان (معادل یک‌چهارم کل جمعیت شهرنشینان در جهان) باشند. خب، سهم ما از این پروژه شهری جالب توجه چه میزان است؟ جواب واضح است، تقریبا هیچ! به‌عبارتی در حالی‌که مدتی است دنیا به این سمت و سو قدم برداشته، ما در ایران چشم‌مان را روی این ظرفیت بسته‌ایم که شاید دلیلش وجود اراضی غیرشهری بسیار در کشورمان باشد. به هر روی می‌گویند ماهی را هر‌وقت از آب بگیری تازه است و این یعنی برای اجرای این پروژه هنوز دیر نشده و می‌توان کاری کرد؛ کاری که ظاهرا مشهدی‌ها پرچمدار آن شده و از سال 99 طرح آن را روی کاغذ ریخته و کلید اجرای آن را زده‌اند و در همین هفته جاری، اجرای آن عملا در گستره‌ای به وسعت دو هکتار آغاز و قرار شده 200 مزرعه شهری برای کشت و کار به شهروندان واگذار شود.
افزایش مشارکت و
نشاط اجتماعی
کشاورزی شهری در ایران طی سال‌های اخیر مورد توجه مدیریت شهری قرار گرفته و پروژه نخستین بوستان کشاورزی ایران سال 1399 در مشهد آغاز شد.
مهدی یعقوبی، معاون خدمات شهری وقت شهرداری مشهد درباره این بوستان شهری می‌گوید: پروژه «کشت پارک» در فضایی به وسعت بیش از ۲۳ هکتار در حاشیه مسیر چهل‌بازه مشهد حدفاصل بلوار دانشجو تا سیدرضی آغاز
شده است.
در این بوستان منحصر به فرد، حدود دو هکتار فضا به موضوع کشاورزی شهری اختصاص یافته که براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، حدود ۵۰۰ قطعه زمین کشاورزی با ابعاد ۱۵ تا ۲۵ متر در آن در‌نظر گرفته شده و قرار است این قطعات پس از تکمیل پروژه و براساس ضوابط و شرایط خاصی که اطلاع‌رسانی خواهد شد، در اختیار شهروندان علاقه‌مند قرار گیرد.
یعقوبی درباره اهداف اجرای این طرح هم می‌گوید: افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان از طریق کشت و کار و تولید محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک یکی از مهم‌ترین اهداف این پروژه است که از همین نظر کشت پارک مشهد را می‌توان به‌عنوان الگویی متفاوت برای افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در شهر
دانست.
وی می‌افزاید: کاشت انواع محصولات کشاورزی توسط خود شهروندان باعث افزایش نشاط اجتماعی
خواهد شد چرا که در زندگی اجتماعی امروز و افزایش پدیده آپارتمان‌نشینی در کلانشهرها، ارتباط شهروندان با طبیعت و حال و هوای کشت و کار محصولات کشاورزی بسیار کمرنگ شده و تخصیص و در اختیار قرار دادن چنین فضاهایی به شهروندان، سرزندگی اجتماعی را در محیط‌های شهری به‌طور قابل‌توجهی افزایش خواهد داد.
واگذاری ۲۰۰ مزرعه
به شهروندان
زمانی که اجرای پروژه کلید خورد، یعنی سال 99، معاون وقت شهردار مشهد، پایان خرداد سال1400 را زمان بهره‌برداری از فاز اول این نخستین بوستان کشاورزی شهری ایران اعلام کرد که این وعده زمانی با تاخیری حدود 10 ماهه و تغییر تعداد زمین‌ها و ابعاد آنها هفته جاری محقق شد.
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری مشهد درباره جزئیات طرح این‌چنین می‌گوید: حدود ۲۰۰مزرعه ۳۰ مترمربعی برای کاشت محصول در کشت پارک به شهروند واگذار می‌شود.
حسین مختاری با تاکید بر این‌که تمامی محصولات تولیدی متعلق به فرد مشارکت‌کننده در این برنامه است، می‌افزاید: براساس هماهنگی صورت گرفته با دانشگاه فردوسی مشهد از ۲۰ فروردین، ثبت‌نام شهروندان در باشگاه کشاورزی شهری آغاز شده و تمامی عملیات زراعی همچون کاشت، داشت و برداشت با نظارت دانشگاه فردوسی مشهد در دو فصل زراعی صورت می‌پذیرد.
وی با بیان این‌که پس از یک دوره کاشت آزمایشی و کسب تجربیات، در این دوره بهاره محصولات متنوعی چون ذرت، نخود، گوجه‌فرنگی، بادمجان و هندوانه در این محل کشت می‌شود، یادآور می‌شود: در کشت پاییزه هم محصولاتی چون شلغم، چغندر، کاهو و کلم به همت شهروندان کاشته می‌شود.
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری مشهد توضیح می‌دهد: توجه به کشت سالم و ارگانیک بدون استفاده از محصولات شیمیایی، امنیت غذایی و جذب مشارکت گروه‌های اجتماعی از‌جمله مواردی است که در این پروژه هدف‌گذاری شده و می‌تواند از منظر اجتماعی یک گام منحصر به فرد برای تقویت سرمایه اجتماعی شهر باشد.
به گفته وی، هدف کشاورزی شهری احترام به پتانسیل زندگی سالم و حفظ طبیعت در شهر است. همچنین حفظ و افزایش تنوع محیط‌زیستی، کمک به اشتغالزایی، افزایش امنیت غذایی، افزایش تعاملات اجتماعی و کاهش آلودگی هوا از دیگر اهدافی است که در اجرای پروژه‌های کشاورزی شهری از‌جمله پروژه مشهد دنبال می‌شود.
به یاد حیطه‌های قدیم
همیشه یک سر اجرای پروژه‌های شهری مردم هستند و میزان استقبال کردن یا استقبال نکردن آنها از طرح می‌تواند در موفقیت یا شکست پروژه تاثیرگذار باشد. همین امر ما را به منطقه دانش‌آموز، محل اجرای پروژه کشت پارک کشاند تا نظر آنها را هم درباره این طرح جویا شویم.
رمضانعلی ولیدی، یکی از ساکنان حاشیه بزرگراه امام علی (ع) در این‌باره به ما می‌گوید: از وقتی به یاد دارم این زمین‌ها به حال خود رها شده بودند. فصل بهار که بارندگی می‌شد و آب در کال جریان پیدا می‌کرد، مردم به همان دلخوش می‌شدند و در میان این زمین‌های بایر می‌نشستند و از جریان آب لذت می‌بردند.
هر از چند‌گاهی وعده‌وعیدی هم می‌شنیدیم. مثلا یک‌بار سازه‌ای آهنی گذاشته شد و شنیدیم که می‌گفتند قرار است پارکی ساخته شود و اینجا رستوران‌گردان باشد اما هیچ‌کدام تحقق نیافت. از دو سال گذشته به یک‌باره تغییرات عمده‌ای در این محدوده رخ داد که اکنون وضعیت آن را دگرگون کرده است.
ابتدای این تغییرات مسؤولان وعده ایجاد سه مجموعه رودپارک،کشت‌پارک و پارک مادر و کودک را در این محدوده دادند که تاکنون فقط رودپارک برای عموم قابل استفاده شده است.
اگر کشت‌پارک هم مانند رودپارک باشد کار بسیار خوبی شده و مردم حاشیه چهل بازه، سپاسگزار مسؤولان شهری خواهند بود.
معصومه ابراهیمی از ساکنان محله سیدرضی هم می‌گوید: من از حدود ۲۰ سال پیش در این محله ساکن هستم و تا دو سال قبل، کال پر از موش بود و تابستان‌ها از شدت بوی بد لجن‌ها و آشغال‌های داخل کال، نمی‌توانستیم برای ساعتی پنجره را باز کنیم اما از آغاز اجرای کشت‌پارک این معضل رفع شده است.
من از بزرگ‌ترهای خود شنیده بودم که روزگاری در هر محله شهر، جایی به اسم حیطه وجود داشته که مردم سبزیجات و صیفی‌جات خود را در آن به‌عمل می‌آوردند.
احساس می‌کنم کشت‌پارک هم چنین جایی باشد و به همین دلیل منتظر هستم تا اعلام شود مردم چگونه می‌توانند از این فضا استفاده کنند.
حتی در صورت شکست پروژه خوبی است
در همین حال کارشناس گلخانه‌های گروه زیست دانشکده علوم دانشگاه فردوسی با بیان این‌که طی سال‌های اخیر شاهد گرایش بیش از پیش مردم به خرید باغ‌ویلاهای اطراف شهر بوده‌ایم، می‌گوید: این امر نشان می‌دهد چقدر مردم از فضای شهری خسته شده و نیاز به هم‌نشینی با طبیعت و انجام دادن فعالیت‌های کشاورزی دارند.
محمد سلیمی می‌افزاید: این هجوم مردم به باغ‌ویلاها از طرفی موجب تغییر کاربری بسیاری از زمین‌های کشاورزی شد که تبعات منفی خود را دارد و از طرفی دیگر موجب افزایش مصرف سوخت و تصادفات بین‌جاده‌ای می‌شود، بنابراین لازم بود پروژه‌هایی مانند رودپارک و کشت‌پارک رقم بخورد تا بخشی از نیاز مردم به هم‌نشینی با طبیعت، درون محوطه شهری و بدون آسیب به بافت کشاورزی برآورده شود.
کارشناس ناظر جامعه مهندسین کشاورزی خراسان‌رضوی می‌گوید: با توجه به این‌که در کشت‌پارک، امکان کاشت محصولات کشاورزی فراهم شده، ممکن است که در ابتدا با مشکلاتی مانند ورود غریبه‌ها به زمین کشاورزی افراد و برداشت محصول آنها روبه‌رو شویم که این امر ناراحتی و مشکلاتی را به‌دنبال دارد اما برای فرهنگ‌سازی باید از یک‌جایی شروع کرد.
وی یادآور می‌شود: نمونه‌های خارجی چنین پروژه‌هایی نتایج خوبی به‌دنبال داشته است اما در کشور ما که برای اولین‌بار این اقدام انجام شده پس باید تدبیرهای مناسب را به کار گرفت تا موانع و مشکلات پیش‌روی آن به‌تدریج کنترل شود اما حتی اگر در کوتاه‌مدت به شکست بینجامد پروژه بسیار خوبی است و راه را برای گام‌های بعدی باز می‌کند چرا که به هر حال ما باید به‌سمت چنین پروژه‌هایی می‌رفتیم.
به شرط استفاده از ظرفیت فاضلاب‌ها
یک عضو هیأت‌مدیره شبکه سمن‌های محیط‌زیستی خراسان‌رضوی نیز استفاده کردن از بستر رودخانه و ساماندهی آن به صورت پارک را اقدام مثبتی دانسته و به ما می‌گوید: این‌که از بستر
کال چهل‌بازه استفاده مفیدی شود، بسیار ارزشمند است و ساماندهی آن برای طبیعت و بستر رودخانه نیز مفید است.
فرشته تقی‌زاده می‌افزاید: با توجه به آلودگی هوا و آلودگی‌های صوتی و امواج زندگی شهری، مردم به فضاهای سبز و تفریحی احتیاج دارند اما نکته‌ای که باید مورد توجه جدی قرار گیرد بازچرخانی فاضلاب‌ها برای آبیاری این فضاهاست.
وی با دادن هشدار درباره روبه‌رو بودن مشهد با فاجعه خشکسالی تأکید می‌کند که سفره‌های آبی زیرزمینی ما کاهش شدیدی داشته و با هرگونه توسعه فضای سبزی که قرار باشد این منابع آبی ما را تهدید کند، مخالفیم.
مدیرعامل انجمن دیده‌بان آب، هوا، زمین خراسان‌رضوی می‌گوید: مدیریت شهری برای آبیاری این پروژه‌ها باید از بازچرخانی فاضلاب‌ها استفاده کند. امکانات تصفیه برای تمام فاضلاب شهری باید فراهم شود و همان را برای آبیاری بوستان‌های در حال ساخت که می‌تواند زیبایی را به شهر بیاورد، استفاده کنند.
چرا کشت پارک در مشهد مهم است؟
آغاز فعالیت اولین بوستان کشاورزی شهری در مشهد از آنجا حائز‌اهمیت است که براساس طرح جامع شهر مشهد، سرانه فضای سبز اجتماعی باید به 8/11 متر مربع برسد که در حال حاضر این سرانه 6/4 متر مربع است. برای افزایش هر متر سرانه فضای سبز باید ۳۰۰ هکتار فضای سبز اجتماعی در مشهد ایجاد شود که برای رسیدن به رقم مدنظر طرح جامع، باید بیش از ۲۱۰۰ هکتار فضای سبز اجتماعی در سطح شهر مشهد ایجاد شود و این ظرفیت بسیار مناسبی برای تولید غذا در شهر و متنعم شدن از مزایای متعدد آن است و همچنین با توجه به این‌که مشهد به لحاظ جمعیتی دومین کلانشهر کشور (با بیش از سه‌میلیون نفر جمعیت) محسوب می‌شود و به‌دلیل ماهیت زیارتی- گردشگری، سالانه بیش از ۱۷ میلیون زائر را پذیراست، ارتقای کشاورزی شهری در این شهر می‌تواند بخشی هر چند کوچک از نیازهای غذایی بیش از ۲۰ میلیون جمعیت ثابت و غیرثابت (زائران) سالانه این شهر را تأمین کند و الگو و نمونه مناسبی برای توسعه کشاورزی شهری برای سایر شهرهای کشور باشد.
نشاط اجتماعی
کشاورزی شهری در ایران طی سال‌های اخیر مورد توجه مدیریت شهری قرار گرفته و پروژه نخستین بوستان کشاورزی ایران سال 1399 در مشهد آغاز شد.
مهدی یعقوبی، معاون خدمات شهری وقت شهرداری مشهد درباره این بوستان شهری می‌گوید: پروژه «کشت پارک» در فضایی به وسعت بیش از ۲۳ هکتار در حاشیه مسیر چهل‌بازه مشهد حدفاصل بلوار دانشجو تا سیدرضی آغاز
شده است.
در این بوستان منحصر به فرد، حدود دو هکتار فضا به موضوع کشاورزی شهری اختصاص یافته که براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، حدود ۵۰۰ قطعه زمین کشاورزی با ابعاد ۱۵ تا ۲۵ متر در آن در‌نظر گرفته شده و قرار است این قطعات پس از تکمیل پروژه و براساس ضوابط و شرایط خاصی که اطلاع‌رسانی خواهد شد، در اختیار شهروندان علاقه‌مند قرار گیرد.
یعقوبی درباره اهداف اجرای این طرح هم می‌گوید: افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان از طریق کشت و کار و تولید محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک یکی از مهم‌ترین اهداف این پروژه است که از همین نظر کشت پارک مشهد را می‌توان به‌عنوان الگویی متفاوت برای افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در شهر
دانست.
وی می‌افزاید: کاشت انواع محصولات کشاورزی توسط خود شهروندان باعث افزایش نشاط اجتماعی
خواهد شد چرا که در زندگی اجتماعی امروز و افزایش پدیده آپارتمان‌نشینی در کلانشهرها، ارتباط شهروندان با طبیعت و حال و هوای کشت و کار محصولات کشاورزی بسیار کمرنگ شده و تخصیص و در اختیار قرار دادن چنین فضاهایی به شهروندان، سرزندگی اجتماعی را در محیط‌های شهری به‌طور قابل‌توجهی افزایش خواهد داد.
واگذاری ۲۰۰ مزرعه
به شهروندان
زمانی که اجرای پروژه کلید خورد، یعنی سال 99، معاون وقت شهردار مشهد، پایان خرداد سال1400 را زمان بهره‌برداری از فاز اول این نخستین بوستان کشاورزی شهری ایران اعلام کرد که این وعده زمانی با تاخیری حدود 10 ماهه و تغییر تعداد زمین‌ها و ابعاد آنها هفته جاری محقق شد.
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری مشهد درباره جزئیات طرح این‌چنین می‌گوید: حدود ۲۰۰مزرعه ۳۰ مترمربعی برای کاشت محصول در کشت پارک به شهروند واگذار می‌شود.
حسین مختاری با تاکید بر این‌که تمامی محصولات تولیدی متعلق به فرد مشارکت‌کننده در این برنامه است، می‌افزاید: براساس هماهنگی صورت گرفته با دانشگاه فردوسی مشهد از ۲۰ فروردین، ثبت‌نام شهروندان در باشگاه کشاورزی شهری آغاز شده و تمامی عملیات زراعی همچون کاشت، داشت و برداشت با نظارت دانشگاه فردوسی مشهد در دو فصل زراعی صورت می‌پذیرد.
وی با بیان این‌که پس از یک دوره کاشت آزمایشی و کسب تجربیات، در این دوره بهاره محصولات متنوعی چون ذرت، نخود، گوجه‌فرنگی، بادمجان و هندوانه در این محل کشت می‌شود، یادآور می‌شود: در کشت پاییزه هم محصولاتی چون شلغم، چغندر، کاهو و کلم به همت شهروندان کاشته می‌شود.
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری مشهد توضیح می‌دهد: توجه به کشت سالم و ارگانیک بدون استفاده از محصولات شیمیایی، امنیت غذایی و جذب مشارکت گروه‌های اجتماعی از‌جمله مواردی است که در این پروژه هدف‌گذاری شده و می‌تواند از منظر اجتماعی یک گام منحصر به فرد برای تقویت سرمایه اجتماعی شهر باشد.
به گفته وی، هدف کشاورزی شهری احترام به پتانسیل زندگی سالم و حفظ طبیعت در شهر است. همچنین حفظ و افزایش تنوع محیط‌زیستی، کمک به اشتغالزایی، افزایش امنیت غذایی، افزایش تعاملات اجتماعی و کاهش آلودگی هوا از دیگر اهدافی است که در اجرای پروژه‌های کشاورزی شهری از‌جمله پروژه مشهد دنبال می‌شود.
به یاد حیطه‌های قدیم
همیشه یک سر اجرای پروژه‌های شهری مردم هستند و میزان استقبال کردن یا استقبال نکردن آنها از طرح می‌تواند در موفقیت یا شکست پروژه تاثیرگذار باشد. همین امر ما را به منطقه دانش‌آموز، محل اجرای پروژه کشت پارک کشاند تا نظر آنها را هم درباره این طرح جویا شویم.
رمضانعلی ولیدی، یکی از ساکنان حاشیه بزرگراه امام علی (ع) در این‌باره به ما می‌گوید: از وقتی به یاد دارم این زمین‌ها به حال خود رها شده بودند. فصل بهار که بارندگی می‌شد و آب در کال جریان پیدا می‌کرد، مردم به همان دلخوش می‌شدند و در میان این زمین‌های بایر می‌نشستند و از جریان آب لذت می‌بردند.
هر از چند‌گاهی وعده‌وعیدی هم می‌شنیدیم. مثلا یک‌بار سازه‌ای آهنی گذاشته شد و شنیدیم که می‌گفتند قرار است پارکی ساخته شود و اینجا رستوران‌گردان باشد اما هیچ‌کدام تحقق نیافت. از دو سال گذشته به یک‌باره تغییرات عمده‌ای در این محدوده رخ داد که اکنون وضعیت آن را دگرگون کرده است.
ابتدای این تغییرات مسؤولان وعده ایجاد سه مجموعه رودپارک،کشت‌پارک و پارک مادر و کودک را در این محدوده دادند که تاکنون فقط رودپارک برای عموم قابل استفاده شده است.
اگر کشت‌پارک هم مانند رودپارک باشد کار بسیار خوبی شده و مردم حاشیه چهل بازه، سپاسگزار مسؤولان شهری خواهند بود.
معصومه ابراهیمی از ساکنان محله سیدرضی هم می‌گوید: من از حدود ۲۰ سال پیش در این محله ساکن هستم و تا دو سال قبل، کال پر از موش بود و تابستان‌ها از شدت بوی بد لجن‌ها و آشغال‌های داخل کال، نمی‌توانستیم برای ساعتی پنجره را باز کنیم اما از آغاز اجرای کشت‌پارک این معضل رفع شده است.
من از بزرگ‌ترهای خود شنیده بودم که روزگاری در هر محله شهر، جایی به اسم حیطه وجود داشته که مردم سبزیجات و صیفی‌جات خود را در آن به‌عمل می‌آوردند.
احساس می‌کنم کشت‌پارک هم چنین جایی باشد و به همین دلیل منتظر هستم تا اعلام شود مردم چگونه می‌توانند از این فضا استفاده کنند.
حتی در صورت شکست پروژه خوبی است
در همین حال کارشناس گلخانه‌های گروه زیست دانشکده علوم دانشگاه فردوسی با بیان این‌که طی سال‌های اخیر شاهد گرایش بیش از پیش مردم به خرید باغ‌ویلاهای اطراف شهر بوده‌ایم، می‌گوید: این امر نشان می‌دهد چقدر مردم از فضای شهری خسته شده و نیاز به هم‌نشینی با طبیعت و انجام دادن فعالیت‌های کشاورزی دارند.
محمد سلیمی می‌افزاید: این هجوم مردم به باغ‌ویلاها از طرفی موجب تغییر کاربری بسیاری از زمین‌های کشاورزی شد که تبعات منفی خود را دارد و از طرفی دیگر موجب افزایش مصرف سوخت و تصادفات بین‌جاده‌ای می‌شود، بنابراین لازم بود پروژه‌هایی مانند رودپارک و کشت‌پارک رقم بخورد تا بخشی از نیاز مردم به هم‌نشینی با طبیعت، درون محوطه شهری و بدون آسیب به بافت کشاورزی برآورده شود.
کارشناس ناظر جامعه مهندسین کشاورزی خراسان‌رضوی می‌گوید: با توجه به این‌که در کشت‌پارک، امکان کاشت محصولات کشاورزی فراهم شده، ممکن است که در ابتدا با مشکلاتی مانند ورود غریبه‌ها به زمین کشاورزی افراد و برداشت محصول آنها روبه‌رو شویم که این امر ناراحتی و مشکلاتی را به‌دنبال دارد اما برای فرهنگ‌سازی باید از یک‌جایی شروع کرد.
وی یادآور می‌شود: نمونه‌های خارجی چنین پروژه‌هایی نتایج خوبی به‌دنبال داشته است اما در کشور ما که برای اولین‌بار این اقدام انجام شده پس باید تدبیرهای مناسب را به کار گرفت تا موانع و مشکلات پیش‌روی آن به‌تدریج کنترل شود اما حتی اگر در کوتاه‌مدت به شکست بینجامد پروژه بسیار خوبی است و راه را برای گام‌های بعدی باز می‌کند چرا که به هر حال ما باید به‌سمت چنین پروژه‌هایی می‌رفتیم.
به شرط استفاده از ظرفیت فاضلاب‌ها
یک عضو هیأت‌مدیره شبکه سمن‌های محیط‌زیستی خراسان‌رضوی نیز استفاده کردن از بستر رودخانه و ساماندهی آن به صورت پارک را اقدام مثبتی دانسته و به ما می‌گوید: این‌که از بستر
کال چهل‌بازه استفاده مفیدی شود، بسیار ارزشمند است و ساماندهی آن برای طبیعت و بستر رودخانه نیز مفید است.
فرشته تقی‌زاده می‌افزاید: با توجه به آلودگی هوا و آلودگی‌های صوتی و امواج زندگی شهری، مردم به فضاهای سبز و تفریحی احتیاج دارند اما نکته‌ای که باید مورد توجه جدی قرار گیرد بازچرخانی فاضلاب‌ها برای آبیاری این فضاهاست.
وی با دادن هشدار درباره روبه‌رو بودن مشهد با فاجعه خشکسالی تأکید می‌کند که سفره‌های آبی زیرزمینی ما کاهش شدیدی داشته و با هرگونه توسعه فضای سبزی که قرار باشد این منابع آبی ما را تهدید کند، مخالفیم.
مدیرعامل انجمن دیده‌بان آب، هوا، زمین خراسان‌رضوی می‌گوید: مدیریت شهری برای آبیاری این پروژه‌ها باید از بازچرخانی فاضلاب‌ها استفاده کند. امکانات تصفیه برای تمام فاضلاب شهری باید فراهم شود و همان را برای آبیاری بوستان‌های در حال ساخت که می‌تواند زیبایی را به شهر بیاورد، استفاده کنند.
چرا کشت پارک در مشهد مهم است؟
آغاز فعالیت اولین بوستان کشاورزی شهری در مشهد از آنجا حائز‌اهمیت است که براساس طرح جامع شهر مشهد، سرانه فضای سبز اجتماعی باید به 8/11 متر مربع برسد که در حال حاضر این سرانه 6/4 متر مربع است. برای افزایش هر متر سرانه فضای سبز باید ۳۰۰ هکتار فضای سبز اجتماعی در مشهد ایجاد شود که برای رسیدن به رقم مدنظر طرح جامع، باید بیش از ۲۱۰۰ هکتار فضای سبز اجتماعی در سطح شهر مشهد ایجاد شود و این ظرفیت بسیار مناسبی برای تولید غذا در شهر و متنعم شدن از مزایای متعدد آن است و همچنین با توجه به این‌که مشهد به لحاظ جمعیتی دومین کلانشهر کشور (با بیش از سه‌میلیون نفر جمعیت) محسوب می‌شود و به‌دلیل ماهیت زیارتی- گردشگری، سالانه بیش از ۱۷ میلیون زائر را پذیراست، ارتقای کشاورزی شهری در این شهر می‌تواند بخشی هر چند کوچک از نیازهای غذایی بیش از ۲۰ میلیون جمعیت ثابت و غیرثابت (زائران) سالانه این شهر را تأمین کند و الگو و نمونه مناسبی برای توسعه کشاورزی شهری برای سایر شهرهای کشور باشد.