سرکوب دانشجویان فرانسوی معترض به مکرون و لوپن
مهد دروغین دموکراسی
مشارکت اندک شهروندان فرانسوی در انتخابات ریاست‌جمهوری از یک‌سو و شکل‌گیری دوگانه
مکرون-لوپن از سوی دیگر، بحران تازه‌ای را در زیرساخت‌های اجتماعی- سیاسی این کشور رقم زده است. آنچه مسلم است این‌که اعتراضات جاری در فرانسه، ماهیتی بنیادین و زیربنایی دارد. به عبارت بهتر، در اینجا ما با پدیده‌ای سطحی و روبنایی مواجه نیستیم. نوع رفتار معترضان، شعارهایی که آنها سر می‌دهند و خشمی که بر فضای تظاهرات حاکم است، نشان‌دهنده انفجار جامعه فرانسه و تمایل ذاتی آن مبنی بر گذار از وضعیت موجود جامعه است.
این اعتراضات در جریان حضور گسترده و مستمر جلیقه‌زردها در خیابان‌های پاریس و مارسی نیز خود را نشان داد جلیقه‌زردها در روزهای نخست حضور خود در خیابان‌های پاریس و دیگر شهرهای فرانسه، صرفا حکم گروهی معترض را داشتند اما در مدتی کوتاه به نماد گذار ساختاری در فرانسه و حتی با توجه به سرایت اعتراض‌ها به سایر کشورهای اروپایی، به نماد گذار از اروپای واحد تبدیل شدند. در مقیاسی وسیع‌تر، جلیقه‌زردها به نماد تقابل با نظام سرمایه‌داری تبدیل شدند. مخاطب جلیقه‌زردها صرفا دولت مکرون نیست، بلکه سایر احزاب و گروه‌ها، اعم از سوسیالیست و محافظه‌کار هستند که طی دهه‌های اخیر، به‌خصوص پس از تشکیل اروپای واحد عملا قدرت هضم مطالبات مردمی را نداشته‌اند؛ بنابراین اعتراض جلیقه‌زردها را نمی‌توان به یک اعتراض حزبی از سوی جریان‌های ملی‌گرا یا چپ‌های افراطی تقلیل داد. نباید فراموش کرد اقشار مختلفی از مردم میان جلیقه‌زردها حضور دارند. افرادی که لزوما متعلق به هیچ‌یک از جریان‌های سیاسی در فرانسه نیستند. اکنون، دانشجویان فرانسوی نیز خواستار گذار ساختاری در کشورشان هستند. در آستانه برگزاری دور دوم انتخابات ریاست جمهوری فرانسه، نزدیک به ۳۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه سوربن پاریس برای دومین روز متوالی با شعار «نه مکرون، نه لوپن» دست به تظاهرات زدند. بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، دانشجویان سوربن پاریس که پس تصرف از این دانشگاه با شعار «نه مکرون، نه‌لوپن» دست به یک تجمع اعتراضی گسترده زدند، روز جمعه برای دومین روز متوالی تظاهرات خود را ادامه دادند. پس از اعلام نتایج دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور این کشور و مارین لوپن از حزب اجتماع ملی به دور دوم این انتخابات راه یافتند. در حالی که قرار است دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه تا چند روز دیگر (۲۴ آوریل) برگزار شود، دانشجویان معترض در سوربن تاکید دارند: «ما می‌خواهیم یک انتخاب واقعی داشته‌باشیم اما یکشنبه بعد چنین انتخابی نداریم». یکی از صدها دانشجوی معترض به هاف‌پست گفته است: «سناریوی تکراری انتخابات سال ۲۰۱7 با حضور امانوئل مکرون و مارین لوپن برای جوانان قابل قبول نیست. بدون تردید، نه به لوپن و مکرون!» بر اساس گزارش‌های رسانه‌های فرانسه، به رغم برگزاری تجمع اعتراضی مسالمت‌آمیز دانشجویان سوربن، پلیس پاریس برای متفرق آنها از گاز اشک‌آور استفاده کرده است. دانشجویان سوربن تاکید دارند برای امانوئل مکرون و مارین لوپن مسائل مهم از جمله، موضوع چالش‌های زیست‌محیطی و عدالت اجتماعی اهمیتی ندارد. بیشتر از دو روز پس از آغاز تجمع اعتراضی دانشجویان سوربن، این دانشگاه همچنان در تصرف دانشجویان معترض قرار دارد. تظاهرات دانشجویان سوربن برای نخستین‌بار با برگزاری نشستی در یکی از آمفی‌تئاترهای این دانشگاه برگزار شد.
رونمایی از مهد دموکراسی!
صورت‌بندی آنچه امروز در فرانسه می‌گذرد چندان دشوار نیست. همان‌گونه که می‌دانیم سیاستمداران فرانسه، اعم از سوسیالست و محافظه‌کار در طول دهه‌های گذشته از کشورشان به عنوان مهد دموکراسی یاد کرده‌اند. بر همین مبنا، فرانسوی‌ها همواره در حوزه حقوق بشر در داخل کشورهای دیگر، برای خود حق مداخله قائل شده‌اند. بدون شک، سرکوب تظاهرات دانشجویان به بدترین شکل ممکن از سوی پلیس فرانسه، این ادعای واهی را بیش از پیش زیر سوال خواهد برد. اختصاص یک پلیس فرانسوی در ازای هر دانشجو نشان می‌دهد پلیس و نهادهای امنیتی فرانسه اعتماد به نفس و توانایی خود را در مصاف با تحولات اخیر در این کشور از دست داده‌اند. از سوی دیگر، بسیاری از تحلیلگران مسائل اجتماعی و امنیتی در فرانسه بر این باورند که سلسله اعتراضات جاری در فرانسه از اعتراضات سال‌های 1968و 2005میلادی به مراتب گسترده‌تر است. به عبارت بهتر، این بار خشم جامعه فرانسوی نسبت به نقصان‌ها و آفات نظام سیاسی، انتخاباتی و اجتماعی حاکم به اندازه‌ای فوران کرده که مهار آن از سوی پلیس سخت‌تر شده است.
سکوت اتحادیه اروپا و مدعیان حقوق بشر در قبال سرکوب تظاهرات دانشجویان دانشگاه سوربن علیه مارین لوپن و مکرون نیز جای بسی تامل دارد. واقعیت این است ساختار حاکم بر اتحادیه اروپا و پیوستگی امنیتی، سیاسی و اقتصادی بازیگران و مناسباتی که در ذیل این ساختار پیوسته شکل می‌گیرد، اساسا به اتحادیه اروپا اجازه نمی‌دهد این خشونت را محکوم کنند. از سوی دیگر، فرانسه یکی از رهبران اروپای واحد محسوب می‌شود و بسیاری از سران اروپایی، انتقاد از فرانسه را به مثابه انتقاد از خود ارزیابی و تحلیل می‌کنند. می‌توان گفت سکوت در برابر سرکوب اعتراضات دانشجویی اخیر در فرانسه، نقطه آشکارساز ضعف و ناکارآمدی اتحادیه اروپا در دفاع از حقوق شهروندان خود محسوب می‌شود. همین مساله ضریب آسیب‌پذیری اروپای واحد را در آینده افزایش خواهد داد.
مکرون-لوپن از سوی دیگر، بحران تازه‌ای را در زیرساخت‌های اجتماعی- سیاسی این کشور رقم زده است. آنچه مسلم است این‌که اعتراضات جاری در فرانسه، ماهیتی بنیادین و زیربنایی دارد. به عبارت بهتر، در اینجا ما با پدیده‌ای سطحی و روبنایی مواجه نیستیم. نوع رفتار معترضان، شعارهایی که آنها سر می‌دهند و خشمی که بر فضای تظاهرات حاکم است، نشان‌دهنده انفجار جامعه فرانسه و تمایل ذاتی آن مبنی بر گذار از وضعیت موجود جامعه است.
این اعتراضات در جریان حضور گسترده و مستمر جلیقه‌زردها در خیابان‌های پاریس و مارسی نیز خود را نشان داد جلیقه‌زردها در روزهای نخست حضور خود در خیابان‌های پاریس و دیگر شهرهای فرانسه، صرفا حکم گروهی معترض را داشتند اما در مدتی کوتاه به نماد گذار ساختاری در فرانسه و حتی با توجه به سرایت اعتراض‌ها به سایر کشورهای اروپایی، به نماد گذار از اروپای واحد تبدیل شدند. در مقیاسی وسیع‌تر، جلیقه‌زردها به نماد تقابل با نظام سرمایه‌داری تبدیل شدند. مخاطب جلیقه‌زردها صرفا دولت مکرون نیست، بلکه سایر احزاب و گروه‌ها، اعم از سوسیالیست و محافظه‌کار هستند که طی دهه‌های اخیر، به‌خصوص پس از تشکیل اروپای واحد عملا قدرت هضم مطالبات مردمی را نداشته‌اند؛ بنابراین اعتراض جلیقه‌زردها را نمی‌توان به یک اعتراض حزبی از سوی جریان‌های ملی‌گرا یا چپ‌های افراطی تقلیل داد. نباید فراموش کرد اقشار مختلفی از مردم میان جلیقه‌زردها حضور دارند. افرادی که لزوما متعلق به هیچ‌یک از جریان‌های سیاسی در فرانسه نیستند. اکنون، دانشجویان فرانسوی نیز خواستار گذار ساختاری در کشورشان هستند. در آستانه برگزاری دور دوم انتخابات ریاست جمهوری فرانسه، نزدیک به ۳۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه سوربن پاریس برای دومین روز متوالی با شعار «نه مکرون، نه لوپن» دست به تظاهرات زدند. بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، دانشجویان سوربن پاریس که پس تصرف از این دانشگاه با شعار «نه مکرون، نه‌لوپن» دست به یک تجمع اعتراضی گسترده زدند، روز جمعه برای دومین روز متوالی تظاهرات خود را ادامه دادند. پس از اعلام نتایج دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور این کشور و مارین لوپن از حزب اجتماع ملی به دور دوم این انتخابات راه یافتند. در حالی که قرار است دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه تا چند روز دیگر (۲۴ آوریل) برگزار شود، دانشجویان معترض در سوربن تاکید دارند: «ما می‌خواهیم یک انتخاب واقعی داشته‌باشیم اما یکشنبه بعد چنین انتخابی نداریم». یکی از صدها دانشجوی معترض به هاف‌پست گفته است: «سناریوی تکراری انتخابات سال ۲۰۱7 با حضور امانوئل مکرون و مارین لوپن برای جوانان قابل قبول نیست. بدون تردید، نه به لوپن و مکرون!» بر اساس گزارش‌های رسانه‌های فرانسه، به رغم برگزاری تجمع اعتراضی مسالمت‌آمیز دانشجویان سوربن، پلیس پاریس برای متفرق آنها از گاز اشک‌آور استفاده کرده است. دانشجویان سوربن تاکید دارند برای امانوئل مکرون و مارین لوپن مسائل مهم از جمله، موضوع چالش‌های زیست‌محیطی و عدالت اجتماعی اهمیتی ندارد. بیشتر از دو روز پس از آغاز تجمع اعتراضی دانشجویان سوربن، این دانشگاه همچنان در تصرف دانشجویان معترض قرار دارد. تظاهرات دانشجویان سوربن برای نخستین‌بار با برگزاری نشستی در یکی از آمفی‌تئاترهای این دانشگاه برگزار شد.
رونمایی از مهد دموکراسی!
صورت‌بندی آنچه امروز در فرانسه می‌گذرد چندان دشوار نیست. همان‌گونه که می‌دانیم سیاستمداران فرانسه، اعم از سوسیالست و محافظه‌کار در طول دهه‌های گذشته از کشورشان به عنوان مهد دموکراسی یاد کرده‌اند. بر همین مبنا، فرانسوی‌ها همواره در حوزه حقوق بشر در داخل کشورهای دیگر، برای خود حق مداخله قائل شده‌اند. بدون شک، سرکوب تظاهرات دانشجویان به بدترین شکل ممکن از سوی پلیس فرانسه، این ادعای واهی را بیش از پیش زیر سوال خواهد برد. اختصاص یک پلیس فرانسوی در ازای هر دانشجو نشان می‌دهد پلیس و نهادهای امنیتی فرانسه اعتماد به نفس و توانایی خود را در مصاف با تحولات اخیر در این کشور از دست داده‌اند. از سوی دیگر، بسیاری از تحلیلگران مسائل اجتماعی و امنیتی در فرانسه بر این باورند که سلسله اعتراضات جاری در فرانسه از اعتراضات سال‌های 1968و 2005میلادی به مراتب گسترده‌تر است. به عبارت بهتر، این بار خشم جامعه فرانسوی نسبت به نقصان‌ها و آفات نظام سیاسی، انتخاباتی و اجتماعی حاکم به اندازه‌ای فوران کرده که مهار آن از سوی پلیس سخت‌تر شده است.
سکوت اتحادیه اروپا و مدعیان حقوق بشر در قبال سرکوب تظاهرات دانشجویان دانشگاه سوربن علیه مارین لوپن و مکرون نیز جای بسی تامل دارد. واقعیت این است ساختار حاکم بر اتحادیه اروپا و پیوستگی امنیتی، سیاسی و اقتصادی بازیگران و مناسباتی که در ذیل این ساختار پیوسته شکل می‌گیرد، اساسا به اتحادیه اروپا اجازه نمی‌دهد این خشونت را محکوم کنند. از سوی دیگر، فرانسه یکی از رهبران اروپای واحد محسوب می‌شود و بسیاری از سران اروپایی، انتقاد از فرانسه را به مثابه انتقاد از خود ارزیابی و تحلیل می‌کنند. می‌توان گفت سکوت در برابر سرکوب اعتراضات دانشجویی اخیر در فرانسه، نقطه آشکارساز ضعف و ناکارآمدی اتحادیه اروپا در دفاع از حقوق شهروندان خود محسوب می‌شود. همین مساله ضریب آسیب‌پذیری اروپای واحد را در آینده افزایش خواهد داد.