روزه آن نیست که صبحی برسانیم به شامی

شعری از علیرضا قزوه

به سلام رمضان بر شده‌ام باز به بامی
ماه نو! ماه نو! از مات درودی و سلامی
ماه نو! ماه نو! امسال به پیمانه چه داری؟
پیش از این از رمضانم نه می‌ای ‌مانده نه جامی
ماه نو! ماه نو! امشب چه شب واقعه‌جوشی ا‌ست
چه شب واقعه‌جوشی! چه شب آینه‌فامی!
ماه نو! ماه نو! امسال مرا نور بیاموز
تو که در مهر امامی، تو که در سوز تمامی
ماه نو! در پی تفسیر نویی از رمضانم
روزه آن نیست که صبحی برسانیم به شامی
رمضان آمد و در سفره افطار و سحر نیست
نه تو را نان حلالی - نه مرا آب حرامی
در سلام رمضان کاش یکی آینه باشیم
آه - آیینه در آیینه - عجب حسن ختامی!
مکث
 ماه نماد رمضان است. شعر و ادبیات ما سرشار است از تصویرسازی‌هایی که شاعران با ماه و به‌خصوص ماه نو به معنای آغاز و پایان این ماه ساخته‌اند. گل سرسبدشان هم که البته حافظ است:
بیا که ترک فلک، خوان روزه غارت کرد
هلال عید به دور قدح اشارت کرد
ثواب روزه و حج قبول آن‌کس برد
که خاک میکده‌ عشق را زیارت کرد
در میان شعرهای بسیاری که برای ماه رمضان (چه برای شروع و چه پایانش) گفته شده است، ماه نو همیشه در حد یک نماد بوده است، نگاه شاعران به ماه می‌افتاده است و از ماه و شکل ظاهری‌اش، به چیزهای دیگر فکر می‌کرده‌اند؛ یکی ماه نو را به شکل داس می‌دیده است، یکی به شکل ابرو و از داس به یاد مرگ و نیستی می‌‌افتاده، از ابرو به‌یاد ابروی معشوق و در نتیجه یا شعر نومیدانه می‌گفته‌اند یا شعر عاشقانه می‌سروده‌اند اما اتفاق جالب و ویژه‌ای که در این شعر علیرضا قزوه افتاده، این است که شاعر به جای نگاهی نمادگرایانه به ماه نو، با ماه نو وارد گفت‌وگو می‌شود.
ماه نو، مانند یک انسان که حرف‌ها را می‌شنود و درک کاملی از همه چیز دارد، طرف مخاطب شاعر
قرار می‌گیرد و شاعر ضمن درود فرستادن به ماه نو و ابراز خوشحالی از این‌که او آمده است و با خود خبر رمضان را آورده است، حرف‌هایی با ماه‌نو می‌زند که نشان‌دهنده دیدگاه فکری او و شکل و شیوه توجه او به ماه رمضان است.
شاعر از ماه نو می‌خواهد به او نور بیاموزد و معتقد است باید تفسیر تازه‌ای از رمضان پیدا کند، زیرا آنچه از رمضان و روزه بر او و اطرافیانش گذشته است، باعث تحول روحی و اخلاقی‌شان
نشده است.
 شاید بیت‌الغزل این شعر این
 باشد که:
ماه نو! در پی تفسیر نویی از رمضانم
روزه آن نیست که صبحی برسانیم به شامی
که به‌خوبی حرف دل شاعر را بیان می‌کند و توانایی شاعر در به‌کار گرفتن زبانی را نشان می‌دهد که کاملا به زبان روزمره مردم نزدیک است.