کتاب نمایش
در حوزه کتاب تئاتر چه خبر؟
در این نوشتار مروری داریم بر تازه‌ترین کتاب‌هایی که در حوزه تئاتر منتشر شده‌است. این کتاب‌ها را انتشارات نمایش که ناشر تخصصی کتاب در حوزه تئاتر است، به تازگی منتشر کرده و سعی داریم با مروری بر مطالب این کتاب‌ها علاقه‌مندان تئاتر را با محتوای این کتاب‌ها آشنا کنیم.
یکی از این کتاب‌ها، «دفتر تقلید ۵» برنامه «نمایشجات تخت‌حوضی» از رادیو تهران است که مهدی صفاری‌نژاد و داریوش نصیری آن را گردآوری کرده و همزمان با بیستمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی منتشر شده‌است.
این کتاب از 13 نمایشنامه تخت‌حوضی که در اوایل دهه ۵۰ در رادیو تهران پخش شده، تشکیل شده و از هنرمندانی که در این تقلیدها حضور داشتند می‌توان از زنده‌یاد سعدی افشار و سیدحسین یوسفی نام برد.
مهدی صفاری‌نژاد در خصوص چگونگی دسترسی به این اسناد می‌گوید: در سال 91 در باغ موزه قصر برای تامین هزینه‌های بیمارستان مرحوم سعدی افشار گلریزانی برگزار شد. در این مراسم من سیاه بودم. در پایان مراسم، این هنرمند سیاه‌بازی یک سی‌دی تحویلم داد. پس از گوش دادن متوجه شدم حاوی اجرای نمایشنامه‌های تخت‌حوضی است. پس از آن در گپی با داریوش نصیری و اشاره‌ای که به اجراهای رادیویی تخت‌حوضی در رادیو تهران داشت، تصمیم گرفتیم با همکاری هم این متون را پیاده، مکتوب و منتشر کنیم چرا که اسناد مهمی در حوزه نمایشنامه‌های تخت‌حوضی محسوب می‌شوند. با توجه به این‌که بهرام بیضایی تقلید را به چهار دسته تقسیم کرده‌است، می‌توانم بگویم نمایشنامه‌های کتاب در این چهار دسته‌بندی جای می‌گیرند به‌عنوان مثال در دسته (تاریخی اسطوره‌ای) نمایشنامه «بارگاه احمد»، دسته (زندگی روزمره) نمایشنامه «دختر همسایه»، در دسته (تقلید تخیلی) و (تقلیدهای اخلاقی) می‌توان نمایشنامه «قضا و قدر» را نام برد. با مرور این ۱۳ نمایشنامه مخاطب با نحوه و نوع زندگی مردم دهه ۵۰ آشنا می‌شود.
«دفتر تعزیه 17» گردآوری شده توسط مهدی دریایی نیز شامل پنج مجلس در ادامه دفترهای تعزیه از سال ۱۲۵۸ تا ۱۲۸۵ قمری است.
«اثاث پس دادن» مجلسی که یزید پشیمان می‌شود و وسایل امام‌حسین (ع) را پس می‌دهد. «شهادت امام‌علی (ع)»، «دوره الصدف» یکی دیگر از مجالس درباره بانویی است که وقتی اسرا را به حلب می‌آوردند لباس مردانه می‌پوشد و نقاب می‌زند. جنگ می‌کند تا خودش را به اسرا برساند و همه فکر می‌کنند مرد است؛ در این تعزیه بحث بدل‌پوشی هم مطرح است که یکی از عناصر فرعی تعزیه محسوب می‌شود. «زن نصارا» و «قانیا فرنگ» عناوین دیگر مجالس هستند.
محمدحسین ناصربخت کتاب دفتر پژوهش 5 را که شامل پژوهش‌هایی پیرامون نمایش‌های عروسکی مضـحکه و شبیه‌خوانی به همراه پرونـده‌ای پیرامون تجارب بازی‌نامه‌نویسی استاد فتحعلی‌بیگی در حوزه نمایش‌هـای ایرانـی و کندوکاو سه اثر از وی از مناظر گوناگون است، دیگر کتاب تازه این حوزه است.
مهدی نصیری - قفسه کتاب
این کتاب از 13 نمایشنامه تخت‌حوضی که در اوایل دهه ۵۰ در رادیو تهران پخش شده، تشکیل شده و از هنرمندانی که در این تقلیدها حضور داشتند می‌توان از زنده‌یاد سعدی افشار و سیدحسین یوسفی نام برد.
مهدی صفاری‌نژاد در خصوص چگونگی دسترسی به این اسناد می‌گوید: در سال 91 در باغ موزه قصر برای تامین هزینه‌های بیمارستان مرحوم سعدی افشار گلریزانی برگزار شد. در این مراسم من سیاه بودم. در پایان مراسم، این هنرمند سیاه‌بازی یک سی‌دی تحویلم داد. پس از گوش دادن متوجه شدم حاوی اجرای نمایشنامه‌های تخت‌حوضی است. پس از آن در گپی با داریوش نصیری و اشاره‌ای که به اجراهای رادیویی تخت‌حوضی در رادیو تهران داشت، تصمیم گرفتیم با همکاری هم این متون را پیاده، مکتوب و منتشر کنیم چرا که اسناد مهمی در حوزه نمایشنامه‌های تخت‌حوضی محسوب می‌شوند. با توجه به این‌که بهرام بیضایی تقلید را به چهار دسته تقسیم کرده‌است، می‌توانم بگویم نمایشنامه‌های کتاب در این چهار دسته‌بندی جای می‌گیرند به‌عنوان مثال در دسته (تاریخی اسطوره‌ای) نمایشنامه «بارگاه احمد»، دسته (زندگی روزمره) نمایشنامه «دختر همسایه»، در دسته (تقلید تخیلی) و (تقلیدهای اخلاقی) می‌توان نمایشنامه «قضا و قدر» را نام برد. با مرور این ۱۳ نمایشنامه مخاطب با نحوه و نوع زندگی مردم دهه ۵۰ آشنا می‌شود.
«دفتر تعزیه 17» گردآوری شده توسط مهدی دریایی نیز شامل پنج مجلس در ادامه دفترهای تعزیه از سال ۱۲۵۸ تا ۱۲۸۵ قمری است.
«اثاث پس دادن» مجلسی که یزید پشیمان می‌شود و وسایل امام‌حسین (ع) را پس می‌دهد. «شهادت امام‌علی (ع)»، «دوره الصدف» یکی دیگر از مجالس درباره بانویی است که وقتی اسرا را به حلب می‌آوردند لباس مردانه می‌پوشد و نقاب می‌زند. جنگ می‌کند تا خودش را به اسرا برساند و همه فکر می‌کنند مرد است؛ در این تعزیه بحث بدل‌پوشی هم مطرح است که یکی از عناصر فرعی تعزیه محسوب می‌شود. «زن نصارا» و «قانیا فرنگ» عناوین دیگر مجالس هستند.
محمدحسین ناصربخت کتاب دفتر پژوهش 5 را که شامل پژوهش‌هایی پیرامون نمایش‌های عروسکی مضـحکه و شبیه‌خوانی به همراه پرونـده‌ای پیرامون تجارب بازی‌نامه‌نویسی استاد فتحعلی‌بیگی در حوزه نمایش‌هـای ایرانـی و کندوکاو سه اثر از وی از مناظر گوناگون است، دیگر کتاب تازه این حوزه است.
مهدی نصیری - قفسه کتاب