علی بهرامی، کشاورز 80ساله مهابادی است که به ما می‌گوید از حدود هشت سال پیش، شاهد کاهش جدی آب قنات‌ها و چشمه‌های منطقه و کاهش عمق آب چاه به 100 تا 150 متر است. نبود آب به گفته بهرامی، یعنی وزش توفان و خاک و گردوغباری که چند سالی است گاه‌وبیگاه چادری تیره روی خانه‌ها و باغ‌ها و درخت‌های نیمه‌خشکیده می‌کشد و نفس‌کشیدن را سخت‌تر می‌کند. 

 سرزمینی که بی‌برکت شد
«در سال‌های نه‌چندان دور، مهاباد با باغ‌های انجیر و انار و مزارع پنبه و جو و گندمش مثل نگینی رنگارنگ در دل کویر اصفهان می‌درخشید. ​از 10 الی 15 سال پیش به این طرف اما دیگر هیچ محصولی روی این خاک زرخیز به بار نمی‌نشیند.» اینها را عباس بهرامی، دیگر کشاورز مهابادی می‌گوید و دلیل آن را بستن چشمه باباحاجی و قنات 2000ساله منطقه و کج‌کردن مسیر آبراهه به سمت کارخانه فولاد عنوان می‌کند. 
محمود ساغرجاه، باغدار 75ساله هم درد و گلایه کم‌ندارد: باغ‌های ما از سر همین چشمه باباحاجی شروع می‌شد و تا دوردست‌ها در پایین‌دست گسترده بود. آب هم از همین‌جا از دل زمین می‌جوشید و راهی مزارع و باغ‌های پایین‌دست می‌شد. حالا که مدتی است قنات‌ها خشک شده و جلوی چشمه را بسته‌اند، نه‌تنها باغ‌ها و مزارع خشک شده که جابه‌جای منطقه در حال فرونشست است. ​خانه‌ها ویران و خالی از سکنه شده و از 120 نفر سکنه این منطقه، فقط سه چهار نفر باقی مانده‌اند. پیش از این هر 10 دنگ آب برای یک رعیت بود. دو لنگه آب می‌آمد و پس از طی 40 کیلومتر به مزارع و باغ‌ها می‌رسید. حالا اما حتی یک شیشه آب هم نمی‌توان از چشمه‌ها و قنات خشکیده آب برداشت. کارخانه‌های فولاد و سنگ‌بری و ... در حال بلعیدن همه آب‌های زمین مهاباد هستند؛ قنات به‌دلیل حفر چاه‌های بالادست توسط مالکان صنایع خشک شده و عمق چاه‌های قنات که در گذشته در 30 متر به آب می‌رسید، حالا به 150متری در دل زمین رسیده است.  ما درست وسط یک باغ انار سوخته و خشکیده ایستاده‌ایم و کشاورزان پیر و خسته و دل‌شکسته، گرداگردمان ایستاده‌اند؛ باغی که انگار آتش به دامنش افتاده از فرط سوختگی. کاظم اشرفی، پیرمرد 80 ساله مهابادی مالک همین باغ انار است و به جمع‌مان اضافه می‌شود؛ سیه‌چرده است، با صورتی آفتاب‌سوخته و چروکیده و دلی بسیار سوخته‌تر و ما این دلسوختگی را وقتی می‌فهمیم که می‌گوید: کارخانه فولاد، باغ انارم را خشک و زندگی‌مان را نابود کرد،​ من آن کارخانه و مالکش را حواله کرده‌ام به حضرت‌عباس(ع) .

 حقابه‌ای که رعایت نمی‌شود
محمد درویش، رئیس کرسی محیط زیست یونسکو که برای همراهی کارزار فعالان اجتماعی و محیط زیستی مهاباد اخیرا به آن منطقه سفر کرده،‌ می‌گوید مسؤولان کارخانه فولاد نطنز حقآبه خود و طبیعت را به شکلی کاملا ناعادلانه تقسیم کرده‌اند. به این ترتیب که یک لوله بزرگ روی چشمه حاجی بابا نصب کرده و تمام آب آن را از طریق لوله و کانالی به سمت کارخانه هدایت کرده‌اند و سهمی برای طبیعت و مردم منطقه از چشمه باقی نگذاشته‌اند.

تابع و مجری تصمیم مراجع قضایی هستیم
محمد ظریفی - فرماندار نطنز
 ما تمام تلاشمان را کرده‌ایم و خواهیم کرد که این ماجرا به دور از حواشی باشد و از نظر حقوقی و قضایی، حل و فصل شود و در این مسیر، درست پیش برود.کما این‌که حدود سه ماه پیش هم یک نشست تخصصی مفصل در این خصوص با حضور همه مسؤولان ارشد نهادهای مربوط در سطح استانی، مردم مهاباد ، مالک مجتمع فولاد و ... برگزار کردیم. در این نشست مصوبات خیلی خوب و مناسبی داشتیم، مسیر پیگیری حقوقی موضوع هموار شد. اتفاقا وکلای مردم شریف مهاباد هم موافق پیگیری قضایی ماجرا بودند و بر این موضوع اصرار داشتند و ما هم استقبال کردیم و هم‌اکنون پرونده در مراجع قضایی در حال پیگیری است. اساسا جایگاه نهادهای اجرایی در این موضوع، صرفا کمک به مراجع قضایی برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر و بهتر است و باتوجه به صالحه بودن قوه قضاییه، درنهایت هر تصمیمی دستگاه قضا بگیرد، باید ملاک عمل باشد.
 
فاطمه مرادزاده -ایران

مشروح گزارش را در جام‌جم آنلاین بخوانید