روزنما
دریای پارس در شاهنامه فردوسی
خلیج‌فارس گهواره تمدن‌های بزرگ مشرق‌زمین و میراث گرانبهای فرهنگی است که در طول تاریخ چندهزار ساله خود، همواره با نام ایران پیوند داشته و به ویژه از 2800 سال قبل، نامی یگانه و بین‌المللی بوده‌است. در کتیبه داریوش بزرگ هخامنشی در تنگه سوئز، ازخلیج‌فارس با عبارت «دریایی که از پارس می‌رود» یاد شده‌است.
مورخان و جغرافیدانان بزرگ یونانی همچون آریانوس، استرابن و بطلمیوس نیز حدود 2000سال قبل، از دریای پارس سخن گفته‌اند. دریای پارس در گذشته، گستره‌ای بسیار بیش از امروز را دربرداشته و به جز خلیج‌فارس کنونی، تمامی دریای عمان و بخشی از اقیانوس هند را تا حدود رود سند را شامل می‌شده‌است.
در شاهنامه فردوسی که شناسنامه تاریخی و سند هویت‌ملی کشور ایران است و بر اساس منابع کهن پیش از اسلام، نوشته شده نیز در بخش پادشاهی اشکانیان(گفتار اندر داستان کرم هفتواد)، به روشنی از دریای پارس سخن رفته‌است:
ببین این شگفتی که دهقان چه گفت/ بدانگه که بگشاد راز از نهفت
به شهر گُجاران به دریای پارس/ چه گوید ز بالا و پهنای پارس
یکی شهر بد تنگ و مردم بسی/ ز کوشش بدی خوردن هر کسی
بنابر ابیات شاهنامه، اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی، پس از شکست اردوان پنجم، آخرین پادشاه اشکانی با سپاهی بزرگ به جنگ هفتواد، یکی از حکمرانان محلی در سواحل دریای پارس می‌رود.
هفتواد در نزدیکی شهر گجاران، درون دژی مستحکم بر ستیغ کوهی بلند، ساکن است. اردشیر ابتدا در نبرد با هفتواد شکست می‌خورد ولی سرانجام با ترفندی به دژ او راه می‌یابد. سپس هفتواد را در ساحل دریا به دار می‌آویزد و با غنایم جنگی بسیار.
راهی تیسفون می‌شود و شاهنشاهی ساسانی را بنیان می‌نهد. در واقع اردشیر با شکست هفتواد می‌تواند بر سواحل دریای پارس و تجارت پر سود آن تسلط یابد و راه را برای پادشاهی خود هموار کند. این بخش از شاهنامه به خوبی اهمیت بنادر خلیج‌فارس در دوران اشکانی و ساسانی را نشان می‌دهد.
این داستان در کتاب پهلوی کارنامه اردشیر بابکان که از متون معتبر دوره ساسانی است نیز با اندکی تفاوت آمده و به احتمال زیاد یکی از منابع مهم فردوسی در سرایش این بخش از شاهنامه بوده‌است.
شهر گجاران شاهنامه، در کارنامه اردشیر بابکان «گذاران» نامیده شده‌است. پژوهشگران درباره مکان این شهر اظهارنظرهای مختلفی مطرح کرده‌اند.
با توجه به ابیات شاهنامه که مکان این شهر را ساحل دریای پارس دانسته‌است، همچنین برخی قراین تاریخی، این شهر، در نزدیکی روستای ساحلی لاور، از توابع شهرستان دشتی در 110 کیلومتری بوشهر کنونی و در کنار خلیج‌فارس قرار داشته‌است. دژ هفتواد نیز همان «قلعه دختر» لاور است؛ دژی عظیم و شگفت‌آور مشرف بر پرتگاهی تند و تیز که از سمت غرب به ساحل زیبای خلیج‌فارس منتهی می‌شود. این دژ در فهرست آثار ملی نیز به ثبت
رسیده‌است.
با توجه به آنچه گفته شد شاهنامه یک کتاب حماسی صرف و مجموعه‌ای از افسانه‌های گذشتگان نیست بلکه گنجینه‌ای تاریخی است که فرهنگ، آداب و رسوم و گذشته سرزمین ایران را در آن می‌توان دید. فردوسی در دیباچه شاهنامه(گفتار اندر فراهم‌آوردن شاهنامه) می‌گوید:
ازین نامور نامه شهریار/ بمانم به گیتی یکی یادگار
تو این را دروغ و فسانه مدان/ به رنگ فسون و بهانه مدان
ازو هرچه اندر خورد با خرد/ دگر بر ره رمز معنی برد
زهرا دلپذیر - روزنامه نگار و پژوهشگر ادبی
در شاهنامه فردوسی که شناسنامه تاریخی و سند هویت‌ملی کشور ایران است و بر اساس منابع کهن پیش از اسلام، نوشته شده نیز در بخش پادشاهی اشکانیان(گفتار اندر داستان کرم هفتواد)، به روشنی از دریای پارس سخن رفته‌است:
ببین این شگفتی که دهقان چه گفت/ بدانگه که بگشاد راز از نهفت
به شهر گُجاران به دریای پارس/ چه گوید ز بالا و پهنای پارس
یکی شهر بد تنگ و مردم بسی/ ز کوشش بدی خوردن هر کسی
بنابر ابیات شاهنامه، اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی، پس از شکست اردوان پنجم، آخرین پادشاه اشکانی با سپاهی بزرگ به جنگ هفتواد، یکی از حکمرانان محلی در سواحل دریای پارس می‌رود.
هفتواد در نزدیکی شهر گجاران، درون دژی مستحکم بر ستیغ کوهی بلند، ساکن است. اردشیر ابتدا در نبرد با هفتواد شکست می‌خورد ولی سرانجام با ترفندی به دژ او راه می‌یابد. سپس هفتواد را در ساحل دریا به دار می‌آویزد و با غنایم جنگی بسیار.
راهی تیسفون می‌شود و شاهنشاهی ساسانی را بنیان می‌نهد. در واقع اردشیر با شکست هفتواد می‌تواند بر سواحل دریای پارس و تجارت پر سود آن تسلط یابد و راه را برای پادشاهی خود هموار کند. این بخش از شاهنامه به خوبی اهمیت بنادر خلیج‌فارس در دوران اشکانی و ساسانی را نشان می‌دهد.
این داستان در کتاب پهلوی کارنامه اردشیر بابکان که از متون معتبر دوره ساسانی است نیز با اندکی تفاوت آمده و به احتمال زیاد یکی از منابع مهم فردوسی در سرایش این بخش از شاهنامه بوده‌است.
شهر گجاران شاهنامه، در کارنامه اردشیر بابکان «گذاران» نامیده شده‌است. پژوهشگران درباره مکان این شهر اظهارنظرهای مختلفی مطرح کرده‌اند.
با توجه به ابیات شاهنامه که مکان این شهر را ساحل دریای پارس دانسته‌است، همچنین برخی قراین تاریخی، این شهر، در نزدیکی روستای ساحلی لاور، از توابع شهرستان دشتی در 110 کیلومتری بوشهر کنونی و در کنار خلیج‌فارس قرار داشته‌است. دژ هفتواد نیز همان «قلعه دختر» لاور است؛ دژی عظیم و شگفت‌آور مشرف بر پرتگاهی تند و تیز که از سمت غرب به ساحل زیبای خلیج‌فارس منتهی می‌شود. این دژ در فهرست آثار ملی نیز به ثبت
رسیده‌است.
با توجه به آنچه گفته شد شاهنامه یک کتاب حماسی صرف و مجموعه‌ای از افسانه‌های گذشتگان نیست بلکه گنجینه‌ای تاریخی است که فرهنگ، آداب و رسوم و گذشته سرزمین ایران را در آن می‌توان دید. فردوسی در دیباچه شاهنامه(گفتار اندر فراهم‌آوردن شاهنامه) می‌گوید:
ازین نامور نامه شهریار/ بمانم به گیتی یکی یادگار
تو این را دروغ و فسانه مدان/ به رنگ فسون و بهانه مدان
ازو هرچه اندر خورد با خرد/ دگر بر ره رمز معنی برد
زهرا دلپذیر - روزنامه نگار و پژوهشگر ادبی