printlogo


حسرت غیاب گل‌آقا

امروز 18 سال از غیاب کیومرث صابری فومنی در عرصه مطبوعات ایران می‌گذرد. فقدان او اما در عرصه مطبوعات به‌ویژه طنز سیاسی هیچ‌گاه جبران نشده‌ و هنوز هم می‌توان به آشکاری، جای خالی او را در این حوزه به چشم دید. گاه می‌پرسم او چه ویژگی‌هایی داشت که هنوز بعد از گذشت همه این سال‌ها نتوانسته‌ایم جایگزینی در این عرصه برای او بیابیم؟ مگر او چه می‌کرد که با وجود تعدد طنزپردازان و کاریکاتوریست‌ها در سال‌های کنونی هنوز هم مصداق واقعی طنازی است؟ پاسخ ابتدایی‌ام برای این پرسش از خود برای من که سال‌ها در این عرصه کار کرده‌ام این است که کیومرث صابری فومنی فهم بالایی از دنیای سیاست داشت، در کنار این آگاهی از سیاست و سیاستمداران، او در طنز و شوخی‌هایش اخلاق را هم در نظر می‌گرفت، به‌عنوان مثال در مورد شخص خاصی همیشه توصیه می‌کرد در کشیدن کاریکاتورش اغراق‌ها را کمتر کند تا چهره کاریکاتوری او زشت به نظر نیاید چرا که می‌دانست آن فرد صاحب فرزند کوچکی است و ممکن است این اتفاق در روحیه او مؤثر باشد! چنین منش‌هایی است که باعث شده غیاب کیومرث صابری فومنی سخت جبران شود. در مقابل اما دلیل مهم دیگری هم وجود دارد و این دلیل به پررنگ‌تر شدن مرزبندی‌های جناحی و سیاسی در ایران بر می‌گردد، در دوره‌های گذشته شاهد این فضای دوقطبی شدید در عرصه سیاسی نبودیم و در افطاری‌های معروف گل‌آقا شاهد حضور همه افراد با گرایش‌های سیاسی متفاوت بودیم و همین فضا به طنزپردازان باهوشی همچون فومنی بستری برای انتقادهای طنازانه می‌داد. اما حالا تحمل اهالی سیاست هم در این حوزه کاهش پیدا کرده و با کوچک‌ترین شوخی، طنزپردازان را تهدید به شکایت می‌کنند و جسارت‌شان را که یکی از مؤلفه‌های طنزپردازی است از آنها می‌گیرند. از این مساله، گریزی نیست که زمانه کنونی با زمانه اوج گل‌آقا تفاوت‌های بسیاری کرده است اما به این نکته باور دارم که حضور کیومرث صابری در همین زمانه کنونی می‌توانست به رونق طنزپردازی و طنز سیاسی کمک کند و جایگاه این هنر را بالاتر و بهتر از جایگاه کنونی‌اش برساند. 

احمد عربانی - کاریکاتوریست و طنزپرداز