یادداشت
همه با هم زمین را نجات میدهیم
کافی است سری به آمار و دادههای هواشناسی ازجمله دما، بارش، رطوبت، سرعت باد، فشارهوا و ... در 50 سال گذشته بزنیم، آنوقت است که متوجه روند تغییراتی خواهیم شد که نشان میدهد دمای زمین، شیب افزایشی داشته و این شیب در کشور ایران، با سرعت بالاتری جریان دارد. درواقع در سالهای اخیر، دمای زمین نسبت به دوران پیش از صنعتیشدن جهان، بین یک تا دو درجه گرمتر شدهاست.
از طرف دیگر، در مدت همین بازه زمانی درنظرگرفتهشده، بارش هم روندی نزولی در کشور ما داشته است؛ چنانکه اگر در 50 سال گذشته، میانگین بارشها به 270 تا275 میلیمتر در مساحت کشور میرسید، درحالحاضر، میزان بارشها به 230 تا 235 میلیمتر رسیده است. درواقع طی این سالها، حدود 40میلیمتر بارش را در کشور ازدستدادهایم و این موضوعی نیست که بشود اثرات آن را بهراحتی جبران کرد.
دست به دست هم دادن افزایش دمای زمین و کاهش بارش، باعث پدیدآمدن خشکسالی در کشور شده که طی چند سال اخیر شدت گرفته است؛ چنانکه سال گذشته یک خشکسالی بیسابقه را از سر گذراندیم و سال پیشرو هم تعریف چندانی از نظر میزان بارش ندارد.
موضوعی که در این بین اهمیت دارد این است که در طول سالهای گذشته، همیشه بعد از یک دوره خشکسالی در سالهای بعدی با ترسالی یا سالهای معمولی روبهرو بودهایم؛ اتفاقی که این سالها رخ نداده است و ما با خشکسالیهایی متناوب و پشتسرهم روبهرو شدهایم که محیطزیستمان را دچار تهدیداتی جدی کرده است؛ ازجمله ازبینرفتن پوششهای گیاهی و نهایتا بروز گردوغبار که همه از همین خشکسالی نشات میگیرند.
با درنظرگرفتن چنین شرایطی، به نظر میرسد که اگر اوضاع فعلی مدیریت نشود و چارهای برایش نیندیشیم، در دهههای آینده، وضعیت فعلی از تنش عبور میکند و به بحران میرسد. درواقع، کنترل بحران پیشرو اما و اگرهای فراوانی دارد که یکی از آنها، چگونگی رفتار ما خواهد بود؛ رفتاری که در بسیاری از کشورهای اروپایی در حال اصلاح است. چنانکه طبق تازهترین دادهها، در سال گذشته، 20درصد خودروهای فروشرفته در اروپا، خودروهای برقی بودهاند. از طرف دیگر، همه مردم جهان باید به این سمت بروند که بتوانند انرژیهای فسیلیشان را به انرژیهای پاک مانند باد و خورشید تبدیل کنند. آنوقت است که اگر همه مردم دنیا، اعم از غنی و فقیر، دست به دست هم بدهند، میتوانیم بخشی از بحرانی که با آن روبهرو شده و البته در آینده شدت خواهد گرفت را کم کنیم. از آنجا که آبوهوا مرزی ندارد، شاید بتوانیم خوشبین باشیم که این اصلاح رفتارها بتواند به زمین و هوای کشور ما هم کمک کند.
احد وظیفه - رئیس مرکز ملی خشکسالی