دو غم عظیم، در فقدان حاج نادر رواست
طالب مطلوب طالبزاده
اولی، فوت و «نبود او»ست، که البته گرچه ثلمهای است سنگین و غیر قابل جبران، اما در کمال تعجب، دومی، جانکاهتر است و «مگر میشود، اندوهی، مصیبتبارتر از مصیبت اول؟» و متأسّفانه، «میشود»؛خطر اعواج و تحریف چگونگی و چیستی «بود او»، سوهان روحی است، که هم به جان روح آن مرحوم میتواند بیفتد و هم بازماندگان و همراهان و همروحان حاج نادر.
دقیقا، همین اتفاق، بعد از شهادت شهید سید مرتضی آوینی هم رخ داد؛بسیاری کسانی که او را در خلوت و جلوت، رد میکردند و آزار میدادند، بعد شهادت، شده بودند سیاهپوشانی در حوزهی هنری. ژستشان شده بود، به سبک احوال صاحبان عزا، حال آنکه همانها، خود کم در سرکوب گفتمان شهید آوینی مقصر نبودند.
سید شهیدان اهل قلم، لقبی بود که اولین بار، رهبر انقلاب برای شهید آوینی به کار بردند، اما بعضی نامربوطان به رویکرد و نگاه آن شهید، شده بودند شریک در لقب فرماندهی که هرگز حاضر نشدند پشت او نماز بخوانند، قلم بزنند و حرکت کنند.
در مراسم روز قبل تشییع و نیز روز خاکسپاری، با عزیزی جمعیت را که نگاه میگردیم، از هم میپرسیدیم:
«قرار است همان اتفاق شهید آوینی، برای شهید طالبزاده یا مرحوم طالبزاده هم رخ دهد؟»
مع الأسف، گاهی اینگونه است؛
هماو که خنجر اول را میزند، نفر اول زیر تابوت میرود. برخی افرادی که خواسته یا ناخواسته، مخل تبیین گفتمان حاج نادر بودند، بدشان نمیآید که او و گفتمانش را مصادره به مطلوب کنند. توضیح و توصیف زندگی، نظرات، کنشگری فرهنگی، هنری، رسانهای و سیاسی و نیز آثار نادر طالبزاده، دقیقا همانگونه که شد و بود، بهترین روش پاسداشت او و اندیشهی اوست و تا چنین نشود، پرورش امثال طالبزاده، حتی بعد از سه چهار دهه، یک رؤیاست.
آنهایی که طالبان واقعی طالبزادهاند، ممکن است هرگز شاگردان او نبوده باشند، اما گفتمان او را شاگردی کردهاند. از آنسو، برخی شاگردان او، علیه گفتمانش بهپاخاستند و تا میتوانستند، از نامش نان خوردند و اعتبارش را نادیده گرفتند.
اینکه چه کسی، وقت و انرژی حاج نادر را بیشتر گرفته اما مصداق زنبور بیعسل یا بدعسل بوده، شاخص مناسبی جهت میزان قرابت مکتبی و فکری به وی محسوب نمیشود؛
شاقول، نه الزاماً عکسهای یادگاری است و نه لزوماً شاگردی و مجالست؛میزان، تشابه افکار، عملکرد، منش و آثار است، و لا غیر.
ان شاء ا... ، در عمل، طالب مطلوب طالبزاده باشیم، تا روحش شاد و وصی پیروانش در جبهه فرهنگی انقلاب شود.
احسان رستگار - معاون ضمائم