printlogo


سگ‌گردانی؛ نشانه اختلال شخصیت
 گاهی برخی افراد به جای انسان‌ها با سگ و گربه ارتباط برقرار می‌کنندکه یک رابطه بیمارگونه است. چنین افرادی پول‌های هنگفتی برای خرید و نگهداری از سگ‌ها، تهیه غذا و ملزومات موردنیازشان می‌پردازند اما تا چه میزان دغدغه انسان‌های نیازمند را دارند و به برقراری روابط انسانی می‌اندیشند. 

فرض‌کنید دانش‌آموزی در یک خانواده نیازمند زندگی می‌کند که قادر به استفاده از امکانات تغذیه‌ای و تحصیلی مطلوب نیست و در چنین شرایطی، چقدر دل‌مان برای این افراد می‌سوزد. آیا اشخاص علاقه‌مند به سگ و گربه هم این حس دلسوزی را دارند؟ در روابط عمیق انسانی، عشق و محبت وجود دارد و ما اینها را از همسر، اعضای خانواده و دیگران دریافت می‌کنیم و متقابلا همین احساسات را به آنها هم نشان می‌دهیم. نمی‌توان زندگی انسان‌ها را از این روابط خالی‌کرد و افراد باید بتوانند پاسخگوی نیازهای یکدیگر باشند. این بنیاد و اساس یک زندگی اجتماعی را تشکیل می‌دهد. حالا وقتی پای روابط اولیه و بنیادی خانواده و زوجیت به میان می‌آید، مبادله احساسات به شکل عمیق‌تری انجام می‌شود. انسان به عنوان یک موجود رشد یافته به دریافت احترام و شایستگی و منزلت نیاز دارد. حال این نیازها کجا برطرف می‌شود؟ مشخص است! در روابط انسانی. مسائل بسیار مهمی که انسان در رابطه با سگ و گربه نمی‌تواند به آن دست پیدا کند.
انسان در طول زندگی خود باید همدلی، احترام و محبت، مسؤولیت‌پذیری را آموزش ببیند و یاد بگیرد و در عین حال این مسائل را هم به فرزند خود و دیگران منتقل‌کند اما وقتی شخصیت انسان در دوران کودکی خوب شکل نمی‌گیرد و رشد نمی‌کند، احترام و همدلی را نمی‌آموزد و مسؤولیت نمی‌پذیرد، طبیعی است که فرد به اصطلاح خوب بار نمی‌آید و ابعاد مختلف وجودی شخصیت ‌او رشد نمی‌کند. اگر افراد بدون داشتن یک نظام ارزشی متقن، پرورش پیدا کنند چه اتفاقی می‌افتد؟ مشخص است! برای تأمین نیازها و عواطفش به جایی می‌رود که هم نیازهایش ارضا شود و هم هزینه کمتری پرداخت کند. به اشتراک گذاشتن عواطف انسانی با دیگران هزینه و مسؤولیت دارد که باید آن را پذیرفت.
افرادی‌که به جای انتخاب همدم انسانی، سراغ حیوانات مختلف از جمله سگ و گربه می‌روند در واقع از پذیرفتن مسؤولیت و هزینه‌کرد روحی و جسمی برای همنوع فرار می‌کنند. به جای این‌که عواطف انسانی را با یک انسان دیگر به اشتراک بگذارند و به تعالی برسند، سراغ سگ و گربه می‌روند تا هم برای‌شان شیرین‌کاری کند و هم هزینه زیادی نداشته باشد، در حالی‌که هیچ جایگزینی برای روابط غنی انسانی وجود ندارد. حیوان دوستی، نشان دهنده طبع انسانی است اما این طبع نباید آن‌قدر سست باشد که با یک باد از بین برود. به همین علت است که تاکید می‌کنیم اگر انسان خوب رشد نکند، عواطف رقیق و شکستنی دارد و چون قادر به برقراری روابط غنی انسانی نیست از روابط صمیمانه و عاشقانه و دوستی کردن فرار کرده و خود را با سگ و گربه مشغول می‌کند. اگر با این افراد صحبت کنید، می‌بینید بسیاری از آنها از روابط انسانی گله‌مند هستند.  همه مشکل دارند و پشت ذهن این افراد، نوعی احساس تنهایی ناخودآگاه وجود دارد؛ همان چیزی که امروز دارد جایگزین روابط انسانی عمیق می‌شود. بعد دیگر وارد کردن سگ به زندگی شخصی، مسائل شرعی و عرفی و اخلاقی است که حیوانات حامل بیماری‌هایی هستند که مسائل و مشکلات‌شان با انسان‌ها متفاوت است. آیا مناسب است که سگ را در همان اتاق و رختخوابی راه دهیم که خودمان از آن استفاده می‌کنیم. متاسفانه چنین افرادی هرگز به این مسائل فکر نمی‌کنند و به توصیه‌های دلسوزانه نیز اهمیت نمی‌دهند.
هیچ شکی وجود ندارد که علاقه‌مندان به سگ و سگ‌گردانی دچار اختلال شخصیت هستند. این‌که فردی به شما در پارک می‌گوید پس از جدایی، چندان ارتباطی با خانواده‌اش ندارد اما حالم با سگم خوب است و همین یک جمله، نشان‌دهنده نوعی ناپختگی و رشد نکردن شخصیت او برای برقراری یک رابطه انسانی عمیق و گسترده است. یعنی کل دنیا باید جمع شود تا او حالش خوب شود اما او هیچ احساس وظیفه‌ای نسبت به دیگران در خود حس نمی‌کند. این همان دور شدن انسان از مسؤولیت‌پذیری است. هویت انسان با رشد و مسؤولیت‌پذیری و شرح خواسته‌هایش تعریف می‌شود. 
هنگامی ‌که فردی از دوران کودکی گذر کرد و به بزرگسالی رسید، جامعه انتظار دارد او یک عنصر مفید اثرگذار و دارای توانمندی برای برقراری یک رابطه خوب و انسانی باشد اما وقتی به بلوغ شخصیتی نرسیده باشد در 50 سالگی، وجود همسر و فرزند و خانواده حالش را خوب نمی‌کند اما با سگ حالش خوب است که نشانه رشد نکردن شخصیت او بوده و یک بحران است.
امروزه جامعه با بحران رشد وتربیت انسانی مواجه است و جامعه صنعتی به جای انسان باهویت، دنبال انسان مصرفی است تا کالایش را به او بفروشد. هرجا انسان دچار پوچی شود به سگ و گربه و سایر مسائل پناه می‌برد و دنبال این است که حالش خوب شود اما متاسفانه این اتفاق رخ نمی‌دهد. خوب شدن حال چنین فردی با یک سگ مقطعی است. درست مثل مسکن که درد را تا مدت محدودی تسکین می‌دهد ولی با تمام شدن اثر تسکینی‌اش، دوباره آن حالت‌های ناخوشایند روحی و روانی عود می‌کند. به اعتقاد من، انسان‌ها باید بیش از گذشته به معنویات و ارزش‌های انسانی رو آورند تا حال‌شان خوب شود و اگر این اتفاق نیفتد برای پر کردن خلأ عاطفی خود مثلا به یک سگ پناه می‌برد. ما برای حل مشکلات و خلأهای‌مان باید دنبال یک راه‌حل مناسب باشیم اما متاسفانه غرور، این اجازه را نمی‌دهد.

دکتر عزیزا... تاجیک اسماعیلی -  روان‌شناس و استاد دانشگاه خوارزمی