خداحافظی بازار با آیفون ؟
عدم تناسب ارزش واردات آیفون با تعداد آن باعث شده در سالهای اخیر و بهدلیل وضعیت بازار ارز، واردات این گوشی پر از حاشیه باشد. طبق آماری که سامانه همتا منتشر کرده در سال 98 تعداد 3/15میلیون گوشی به ارزش حدود 4/2میلیارد یورو وارد کشور شدهاست. در این سال، گوشیهای با ارزش بیشتر از 300یورو با وجود مصرف 35درصد منابع ارزی مصرف شده برای این کالا (840میلیون یورو)، فقط 9درصد از نیاز بازار را تأمین کردهاند. در واقع طبق آمار همتا 35درصد از ارزش واردات گوشی فقط برای مصرف 9درصد از خریداران موبایل مصرف شدهاست. این در حالی است که 91درصد خریداران موبایل فقط 65درصد از ارزش واردات موبایل را بهعهده داشتند. از طرفی حدود نیم میلیارد یورو یعنی معادل 60درصد از ارزش واردات گوشیهای بالای 600یورو مربوط به برند اپل بودهاست.
در سالهای بعد هم اوضاع به همین منوال بود. برای مثال در ششماهه اول سال گذشته 25درصد از ارزش دلاری واردات گوشی موبایل صرفا برای 4درصد از گوشیهای وارد شده خرج شده بود. همین عدم تناسب ارزش و تعداد گوشیهای گرانقیمت با دیگر گوشیهای موجود در بازار باعث شده است تا برخی از کارشناسان نسبت به خروج ارز برای این گوشیها انتقاد کنند.
اما تصویر جدیدی از سامانه ثبت سفارش، برگی جدید بر این ماجرا افزود. چند روز پیش تصویر گرفته شده توسط یکی از کاربران نشان میداد که امکان ثبت سفارش گوشیهای برند اپل تا پایان اردیبهشت وجود ندارد.
پیش از این خبرهایی از امکان ممنوعیت واردات آیفون توسط مجلس شورای اسلامی مطرح شده بود و خضریان، نماینده تهران با اشاره به این که کشور دچار کمبود منابع ارزی است، واردات کالاهای لوکس را غیرمنطقی دانسته بود. خضریان با اشاره به این که در سال گذشته سهمیلیارد دلار برای واردات دارو اختصاص پیدا کرده اختصاص یکمیلیارد دلار به واردات گوشیهای لوکس را اقدامی نادرست خوانده بود. بنابراین بعید نیست ممنوعیت واردات گوشی آیفون موقت نباشد و امکان ثبت سفارش آن یا ادامه یابد یا در صورت برقراری مجدد دوباره محدود شود.
یکی دیگر از احتمالاتی که برای این ممنوعیت اعلام شده است عدم تخصیص ارز از سوی صادرکنندگان خشکبار است. طبق قانون کسانی که قصد واردات آیفون دارند باید ارز خود را از منبع صادرات خشکبار تامین کنند و برخی معتقدند کمبود این ارز باعث شده است به صورت موقت این محدودیت ایجاد شود.
اما ممنوعیت احتمالی واردات آیفون چه تاثیری روی بازار دارد؟ همانطور که در ابتدای گزارش گفتیم تعداد افرادی که در ایران مشتری آیفون هستند بسیار کمتر از برندهای ارزانقیمتتر است و ممنوعیت واردات این گوشی روی بخش بزرگ مصرفکنندگان تاثیر خاصی نخواهد گذاشت و تنها بخش کوچکی از بازار تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. با این حال مشخص است با ممنوعیت واردات این گوشی همان طور که در روزهای اخیر دیدیم قیمت گوشیهای آیفونی که در حال حاضر در بازار موجود هستند افزایش پیدا خواهد کرد.
فعلا معامله بیمعامله
معامله توییتر و خرید آن توسط ایلان ماسک که با سروصدای زیادی شروع شد در روزهای قبل توسط ماسک به صورت موقت متوقف شدهاست. دلیل این توقف هم چیزی نیست بهجز حسابهای فیک و اسپم که ماسک قبلا هم نشان داده بود حساسیت زیادی نسبت به وجود آنها دارد.
چند وقت پیش بود که توییتر اعلام کرد از میان 226 کاربر فعالی که در این شبکه اجتماعی حضور دارند فقط 5درصد فیک هستند. ماسک اما به این عدد اعتقادی ندارد و به همین دلیل در توییتی نوشت که برای سنجش این ادعا و میزان واقعی فیکها معامله را فعلا متوقف میکند.
ایلان ماسک لینکی از خبرگزاری رویترز را در این توییت منتشر و به نقل از توییتر عدد 5درصد را ذکر کرده بود. توییتر در این خبر اشاره کرده بود طبق تخمینی که برای سه ماهه اول سال 2022 زده است به این عدد رسیده. در همان خبر هم اعلام کرده بود ممکن است عدد گفته شده دقیق نباشد و عدد واقعی بیشتر از 5درصد باشد. وقتی این خبر را در کنار خبری دیگر بخوانیم که توییتر در سالهای مختلف تعداد کاربران روزانه را بیش از آنچه در واقعیت وجود داشته اعلام میکرد، احتمال بیشتری خواهیم داد که عدد 5 درصد نیز برآوردی نادرست باشد.
بعد از این توییت بود که ماسک در ادعایی جدید عددی بهتآور را اعلام کرد. او گفته بود ممکن است 90درصد کاربران روزانه فعال در توییتر را کاربران جعلی تشکیل دهند. ماسک برای تشخیص میزان کاربران جعلی از نمونهای 100 نفره استفاده کرده و البته گفته بود توییتر هم از همین میزان حساب کاربری برای تشخیص میزان کاربران جعلی استفاده میکند. همین جمله آخر ماسک کافی بود تا جنجالی جدید برای او ایجاد شود.
مدیران توییتر به ماسک اعلام کردهاند او با گفتن این جمله که توییتر هم از همین مقدار اکانت برای آزمایش میزان حسابهای کاربری جعلی استفاده کرده، قرارداد منع افشا میان ماسک و توییتر را نقض کرده است. بعید نیست ماسک به خاطر گفتن این جمله با محکومیتی مانند آنچه در سال 2018 تجربه کرد مواجه شود.
ممکن است بپرسید چرا میزان حسابهای جعلی اینقدر مهم است؟ یکی از دلایل این مساله نقش تبلیغات و ارزیابی سرویسهای تبلیغاتی است. هر چقدر میزان حسابهای جعلی بیشتر باشد اثربخشی تبلیغاتی نیز کمتر میشود. ماسک هم به این نکته اشاره کرد و گفته بود عجیب است که محبوبترین توییتهای تاریخ توییتر فقط توسط 2درصد از کاربران فعال روزانه لایک شدهاند.
ماسک البته در کنار این موضوع باید در روند خرید توییتر جوابگوی موضوع دیگری نیز باشد. گفته میشود کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا اخیرا شروع به تحقیق در مورد احتمال نقض قوانین توسط ماسک در فرآیند خرید توییتر کردهاست.
این کمیسیون روی این موضوع تحقیق میکند که آیا ماسک در اولین زمان ممکن قصدش برای خرید توییتر را افشا کرده است یا نه. طبق قوانین این کمیسیون ماسک باید 10روز پیش از قصد تصاحب توییتر و خرید بیشتر از 5درصد سهام آن باید به این کمیسیون اعلام میکرده است که قصد چنین کاری را دارد و گفته میشود اطلاعرسانی دیرهنگام او و حرکتش در سکوت باعث شده این کار راحتتر انجام شود.
مسعود شایگان - خبرنگار فناوری