خیز ژئوپلتیکی عربستان در خاورمیانه
چند هفته پس از نشست ویلیامبرنز، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا با محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، نشست وزرای اوپک پلاس بهصورت ویدئو کنفرانس برگزار شد. در بیانیه نشست اوپک پلاس از شرایط عرضه و تقاضا در بازار نفت و اجماع اعضا در مورد چشمانداز متعادل ابراز رضایت شده بود.
کارن الیوت هاوس از نویسندگان والاستریت ژورنال میگوید که برنز برای رقص عاشقانه با شاهزاده محمد به عربستان سعودی رفت. چراکه شاهزاده باید در استراتژی جدید نفت در برابر امنیت همکاری کند و تولید را افزایش دهد تا کشورهای اروپایی از کمبود انرژی نجات یابند.
مأموریت برنز نمیتوانست نسبت به مسیر آشتی سعودیها با تهران بیتفاوت باشد و به دلیل نامشخص بودن نتیجه مذاکرات در وین درباره برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، روابط نزدیک ایران با روسیه و چین همچنان نگرانی اصلی واشنگتن است. با امتناع سرسختانه تهران از بازنگری در سیاستهای منطقهای خود مطابق با استراتژیهای منطقهای ایالاتمتحده، واشنگتن از گزینه پیشفرض برای احیای جبهه ضدایرانی متحدان منطقهای خود عقبنشینی کرده است.
پای نفت در میان است
موضوع قیمت نفت باردیگر به کانون توجه بازگشته است. درواقع، قیمت بالای نفت به معنای درآمد بالاتر برای تزار کرملین است.
فروش نفت و گاز طبیعی روسیه بسیار فراتر از پیشبینیهای اولیه برای سال 2021 میلادی بود که درنتیجه افزایش سرسامآور قیمتها، 36 درصد از کل بودجه این کشور را تشکیل میداد. درآمدهای روسیه 51.3درصد از برنامههای اولیه فراتر رفت و مجموعا 119 میلیارد دلار آمریکاشد.
برنامههای دولت ایالاتمتحده برای فلج کردن اقتصاد روسیه در حال آشکار شدن است. به همین ترتیب، قیمت بالای نفت نیز یک مساله داخلی برای رئیسجمهور آمریکا است. مهمتر از همه، اگر اروپا منابع نفتی دیگری پیدا نکند، به خرید نفت روسیه ادامه خواهد داد.
بااینحال، محمدسلمان دستور کار متفاوتی دارد. او احتمالا برای چندین دهه بر عربستان سعودی حکومت خواهد کرد، اگر تا 86 سالگی، یعنی سن پدرش، نیمقرن عمر کند. بسیاری معتقدند شاهزاده جوان در ایجاد یک پایگاه قدرت بسیار موفق بوده است.
تغییرات سبک زندگی او برای جامعه جوان سعودی تأثیرگذار بوده و جاهطلبی او برای تبدیل عربستان سعودی به یک رهبر فناوری مدرن، تخیل جوانان را برمیانگیزاند.
بدیهی است که امتناع او از مجازات روسیه و ژست او برای قرار دادن مبلغ دو میلیارد دلاری در صندوق سرمایهگذاری جدید و آزمایشنشدهای که توسط جراد کوشنر، داماد رئیسجمهور سابق آمریکا تأسیس شده، خود گویای این موضوع است. تناقض این است که هم عربستان سعودی و هم روسیه، سهامداران اوپک پلاس هستند. همانطور که از هشدار صریح محمد بارکیندو، دبیرکل اوپک در ماه گذشته به اتحادیه اروپا مشهود است، جایگزینی بیش از هفت میلیون بشکه در روز غیرممکن است. صادرات نفت و سایر میعانات نفتی روسیه هم احتمالا به دلیل تحریمهای فعلی یا آینده یا اقدامات داوطلبانه از دست میرود.
حذف دلار؟
در شرایط کنونی، شی جین پینگ، رئیسجمهور چین ممکن است در حال برنامهریزی برای سفر به عربستان سعودی باشد. گزارشهای اخیر در مورد مذاکره پکن و ریاض برای تعیین قیمت و فروش نفت این کشور به یوآن بهجای دلار، که درواقع تغییری عمیق در بازار نفت خواهد بود، به پیشبرد تلاشهای چین برای متقاعد کردن بیشتر کشورها و سرمایهگذاران بینالمللی برای انجام معاملات با ارز این کشور کمک میکند.
توضیح عربستان برای تغییر به یوان این است که ریاض میتواند بخشی از درآمدهای ارزی جدید را برای پرداخت به پیمانکاران چینی درگیر در پروژههای بزرگ در داخل این کشور استفاده کند که این امر، خطرات مرتبط با کنترل سرمایهای که پکن بر پول خود اعمال میکند را کاهش میدهد. اما برای واشنگتن، این بدان معناست که برخی از تراکنشهای حساس عربستان سعودی و چین به یوان در زیرساخت پیامرسانی سوئیفت ظاهر نمیشوند و نظارت بر تراکنش را غیرقابل اجرا میکند.
گزارشهای مستمر آمریکا مبنی بر اینکه عربستان سعودی با حمایت چین ممکن است در حال ساخت تأسیسات جدید فرآوری اورانیوم در نزدیکی الولا به دنبال فناوری هستهای باشد، وجود دارد. حمایت مالی سخاوتمندانه هشت میلیارد دلاری عربستان سعودی از پاکستان که چندی پیش از آن رونمایی شد، تقریبا بهطور قطع، باعث ایجاد حساسیت در واشنگتن خواهد شد.
منبع: Asia Times
محسن داوری - گروه اقتصادی