یادداشت
استخوانبندی سریالها را دریابیم
کارنامه سریالسازی تلویزیون را که مرور کنیم مواجه خواهیم بود با شماری از سریالهای ماندگار نظیر هزاردستان، امام علی(ع)، کیف انگلیسی، مختارنامه و... که همچنان وقتی بازپخش آنها روی آنتن میرود باز مورد توجه قرار میگیرد.
خودم بهعنوان کارگردان، مجموعه تلویزیونی کارآگاه را داشتم که همچنان مخاطبان آن را به ياد دارند و دوست دارند ادامه یابد. اینکه چرا چنین مجموعههایی مورد توجه قرار گرفتهاند و در بازپخشها باز هم مخاطب دارند ریشه در استخوانبندی سناریوی سریالها دارد. برای نسل ما بهعنوان کارگردان واقعا سناریو بسیار مهم بود و تا به داستانپردازی لازم در سناریو نمیرسیدیم سراغ ساخت نمیرفتیم. تازه وقتی داستانپردازی انجام میشد به شخصیتپردازیهای عمیق کار میکردیم و حتی اگر بنا بود یک تیپ داستانی داشته باشیم سعی میشد تیپ شناسنامهدار باشد. پیدا کردن سوژه، کار سختی نیست و اطراف ما پر از اتفاقات سوژهساز است ولی پیدا کردن داستانهایی که بشود این سوژهها را درون آنها به کار گرفت، کار راحتی نیست و نیاز به افراد خبره در نویسندگی دارد. باید کار نویسندگی سریالها را به افراد قابل اعتماد سپرد تا نتیجه کار ارزشمند باشد. برخی وقتی میخواهند سریال بسازند، گمان میکنند کارشان راحتتر از سینماست و همین که تعدادی بازیگر را دور هم جمع کرده و دیالوگهایی برای آنها بنویسند یعنی کار را درست انجام دادهاند در حالیکه اتفاقا باید برای تلویزیون بسیار باوسواس بیشتری کار را انجام داد و به نتیجه رساند. جدی نگرفتن مدیوم تلویزیون است که منجر به تولید سریالهای بیکیفیت و سخیف میشود و اگر کارگردانان، نویسندگان و تهیهکنندگان، اهمیت تلویزیون را بدانند آن را جدی خواهند گرفت. تلویزیون از منظر گستردگی در ایران، رسانهای خاص است ولی برخی این مساله را در تولید درنظر نمیگیرند و نتیجهاش هم میشود تولیدات بیارزش و بدون کیفیت. برای سریالسازی نباید سادهانگاری کرد و اتفاقا باید بسیار دقیق و با طمأنینه بالا روی متن تکتک اپیزودها وقت گذاشت و داستانپردازیهایی منطقی و جذاب انجام داد تا مخاطبان حین تماشای تلویزیون، لذت کافی ببرند. اگر روی اپیزود به اپیزود سریالها وقت و انرژی گذاشته شود و اول از همه، خودمان به عنوان کارگردان، لذت کافی را از مطالعه فیلمنامه ببریم، یقین بدانید احتمال موفقیت سریال نیز بالا میرود ولی وقتی متنی نگاشته میشود که خود کارگردان هم حوصله خواندن آن را ندارد، معلوم است کیفیت نهایی کار نیز پایین خواهد بود. به نظر میرسد برای احیای تولید سریالهای قدرتمند در تلویزیون نیاز وافر داریم به نویسندگانی که اهمیت تلویزیون را درک کنند و فیلمنامههای قوی، منسجم و باهویت بنگارند.
حسن هدایت - کارگردان