ایران چگونه به مرکز تبادلات تجارت خارجی تبدیل شده است؟
روی دیگر دیپلماسی اقتصادی در روابط با همسایگان
«تهران به مرکز فعال در حوزه دیپلماسی اقتصادی تبدیل شده است» این جمله را دیروز مهدی صفری، معاون دیپلماسی وزارت خارجه در نشست ایران و سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه گفته و تاکید کرده که ما از همه امکانات خود برای گسترش همکاری با کشورهای همسایه و سازمان‌های اقتصادی منطقه‌ای استفاده می‌کنیم اما در وضعیت دیپلماسی اقتصادی تهران چه می‌گذرد؟ در این گزارش، روند تحولات اخیر و روز گذشته را در این زمینه دنبال می‌کنیم.
در جهان امروز، دیپلماسی اقتصادی یکی از وجوه دیپلماسی مدرن است و قرار گرفتن اقتصاد در مرکز سیاست و قدرت، جابه‌جایی در مؤلفه‌های تعین بخش امنیت در سطح جهانی را به دنبال داشته است. البته گستردگی حوزه دیپلماسی اقتصادی به‌گونه‌ای است که استفاده موثر از آن، مستلزم شناخت و همراهی با تحولات جهانی است؛ چراکه دیپلماسی اقتصادی نقش خاصی در فرآیند سیاستگذاری، ارتقای جایگاه کشور و عبور از شرایط تحریمی و خنثی‌سازی آن در دوره جدید دارد.
پس از روی کار آمدن دولت سیدابراهیم رئیسی، ایران ریل‌گذاری جدیدی را در سیاست خارجی آغاز کرد تا جایی که خود رئیس‌جمهور گفت دیپلماسی اقتصادی اساس دولت سیزدهم است و در این راستا باید سهم جمهوری اسلامی در فعالیت‌ها و اقتصاد منطقه و جهان تامین شود.
در همین راستا، دولت اجرای سیاست اقتصادی در روابط خارجی را با عضویت در سازمان شانگهای کلید زد؛ که یکی از کارکردهای آن، تقویت حوزه اقتصاد و همگرایی و کمک به چندجانبه‌گرایی اقتصادی کشورهاست؛ اجرا و عملیاتی شدن سند همکاری جامع ۲۵ ساله ایران و چین، سفر به مسکو و پیگیری سند همکاری 20 ساله، حضور پرتعداد کشورهای همسایه در تهران و اقتصادی کردن روابط با عمان، قطر و سوریه در همین فضا پیش می‌رود.
اتفاق مهم دیگر هم تلاش برای نقد کردن چک برجام بوده که در قالب مذاکرات احیای برجام دنبال می‌شود و همان‌طور که امیرعبداللهیان وزیر خارجه هم هفته قبل در مجمع جهانی اقتصاد (داووس) در سوئیس مطرح کرده، عامل اصلی وقفه در مذاکرات، تلاش برای نفع کامل مردم ایران از مزایای اقتصادی است. این یعنی ایران در مذاکرات جاری به دنبال انتفاع اقتصادی است و درخواست‌ها و مطالبات اقتصادی ما در مسیر تجارت جهانی قرار دارد و نباید مساله را به یک موضوع تقلیل داد.
بنابراین اثرگذاری و بهبودبخشی شرایط اقتصادی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است که در دیپلماسی اقتصادی دنبال می‌شود. حالا نشست بین‌المللی ایران و سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه، دیروز در تهران برگزار شده و معاون وزیر خارجه از تعهد ایران برای تحقق دیپلماسی اقتصادی چندجانبه گفته است. صفری گفته که مشارکت ایران و بیسک (سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه) به اتصال بیشتر جهانی کمک می‌کند، چون غرب و شرق آسیا، اروپا و ... از طریق خلیج‌فارس و دریای سیاه به هم متصل می‌شوند.
معاون وزیر خارجه ادامه داد: «اگر بیسک بتواند مشارکت قوی‌تری را با ایران برقرار کند، ایران دارای جایگاه و ظرفیت بالایی از جهت دسترسی به خلیج‌فارس، اقیانوس هند و چین و آسیای میانه برخوردار است و علی‌رغم تحریم‌ها، ایران ظرفیت بالایی برای همکاری با اکو و بیسک دارد.»
معاون وزیر خارجه این را هم یادآور شده که ما در وزارت خارجه و بخش دیپلماسی اقتصادی، مصمم هستیم که در جهت ارتقای همکاری بین ایران و کشورهای همسایه گام برداریم. تهران این رزوها یکی از مراکز بسیار فعال و بالقوه برای دیپلماسی اقتصادی است و دبیرخانه بیسک می‌تواند روی آمادگی ایران برای همکاری حساب کند.
سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه (BSEC) یک سازمان بین‌المللی منطقه‌ای در حوزه اقتصادی است که هدف آن تقویت همکاری، صلح، ثبات و رفاه در منطقه دریای سیاه است.
ابراز تمایل آسیایی‌ها برای مشارکت
صفری در حاشیه این نشست هم گفته نه فقط تاجیکستان، بلکه قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان همه برای مشارکت در پروژه بندر چابهار ابراز تمایل کرده‌اند. بلکه بقیه هم هستند و وزیر‌راه قرقیزستان دو بار به چابهار سفر کرده است. این کشورها به چابهار رفتند و در حال صحبت با بنادر و کشتیرانی هستند که مکان‌هایی را در اختیار آنها بگذارند تا بارهای آنها به صورت ترانزیت و رفت و برگشت جا‌به‌جا شود. وی در پاسخ به سوالی درباره نهایی شدن موافقتنامه کریدور دریای سیاه - خلیج‌فارس هم اظهار کرد: «کریدور جنوب خلیج‌فارس به شمال چند سالی است که وجود دارد، این کریدور به سمت روسیه، قفقاز و آسیای مرکزی می‌رفت. کریدوری هم داشتیم که از جنوب به ترکیه و از آنجا به اروپا می‌رفت و الان این کریدور که ترکیه هم عضو آن است، کریدور دریای سیاه است که می‌توانیم به کشورهای همسایه از جمله رومانی، بلغارستان برویم و این پتاسیل بیشتری برای ترانزیت در اختیار ما قرار می‌دهد.» وی افزود: «فرض کنید یک ظرفیت ۵۰۰ میلیون تنی داشته‌باشیم که می‌تواند در فاز اول به ۲۰ میلیون تن برسد. این به آن معنا نیست که ترکیه را کنار می‌گذاریم، در‌حال‌حاضر و در بعضی مواقع کامیون‌های ما تا یک ماه در ترکیه می‌مانند.» صفری درباره مطالب منتشرشده مبنی بر دستور دولت چین به بازرگانان چینی، مبنی بر سرمایه‌گذاری نکردن یا کاهش سرمایه‌گذاری در ایران و مشکلات شرکت‌ها و دانشجویان ایرانی در چین هم گفت: «هیات چینی اینجا بود، با آنها صحبت کردیم و درباره قرارداد ۲۵ ساله کار خود را روی روال انجام می‌دهیم. کار سرمایه‌گذاری روال خاص خودش را دارد. دو بخش است یا فاینانس است یا سرمایه‌گذاری مستقیم. در جلسات چنین محدودیت‌هایی را نشنیدیم. فقط در برخی موارد بعضی کشورها می‌گویند برجام به نتیجه برسد، سرمایه‌گذاری می‌کنیم اما بعضی کشورها کار خود را زودتر شر‌ع کرده‌اند، به‌خصوص در زمینه‌های نفت و گاز.» دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه هم اعلام کرده که پتانسیل زیادی برای گسترش همکاری این سازمان با ایران وجود دارد و کریدور خلیج‌فارس - دریای سیاه را مهم‌ترین پروژه در این زمینه ذکر کرده است.
افزایش ۴ برابری تبادلات با تاجیکستان
دیروز بعد از سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان به ایران، رئیسی از افزایش چهار برابری تبادلات تجاری ایران و تاجیکستان خبر داده و در نشست خبری مشترک با همتای تاجیک، گفته است که با سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان به تهران و امضای تفاهم‌نامه‌های جدید بین دو کشور، تردیدی ندارم گام بلندی در روابط برداشته خواهد شد و مصمم هستیم براساس گفت‌وگوهای انجام‌شده بین دو کشور، روابط اقتصادی، تجاری و حوزه‌های مختلف انرژی، گردشگری، معدن و علم و فناوری به نحوی تداوم یابد که هر دو کشور و ملت شاهد روابط بهتر از گذشته و حال حاضر باشند.
پس از روی کار آمدن دولت سیدابراهیم رئیسی، ایران ریل‌گذاری جدیدی را در سیاست خارجی آغاز کرد تا جایی که خود رئیس‌جمهور گفت دیپلماسی اقتصادی اساس دولت سیزدهم است و در این راستا باید سهم جمهوری اسلامی در فعالیت‌ها و اقتصاد منطقه و جهان تامین شود.
در همین راستا، دولت اجرای سیاست اقتصادی در روابط خارجی را با عضویت در سازمان شانگهای کلید زد؛ که یکی از کارکردهای آن، تقویت حوزه اقتصاد و همگرایی و کمک به چندجانبه‌گرایی اقتصادی کشورهاست؛ اجرا و عملیاتی شدن سند همکاری جامع ۲۵ ساله ایران و چین، سفر به مسکو و پیگیری سند همکاری 20 ساله، حضور پرتعداد کشورهای همسایه در تهران و اقتصادی کردن روابط با عمان، قطر و سوریه در همین فضا پیش می‌رود.
اتفاق مهم دیگر هم تلاش برای نقد کردن چک برجام بوده که در قالب مذاکرات احیای برجام دنبال می‌شود و همان‌طور که امیرعبداللهیان وزیر خارجه هم هفته قبل در مجمع جهانی اقتصاد (داووس) در سوئیس مطرح کرده، عامل اصلی وقفه در مذاکرات، تلاش برای نفع کامل مردم ایران از مزایای اقتصادی است. این یعنی ایران در مذاکرات جاری به دنبال انتفاع اقتصادی است و درخواست‌ها و مطالبات اقتصادی ما در مسیر تجارت جهانی قرار دارد و نباید مساله را به یک موضوع تقلیل داد.
بنابراین اثرگذاری و بهبودبخشی شرایط اقتصادی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است که در دیپلماسی اقتصادی دنبال می‌شود. حالا نشست بین‌المللی ایران و سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه، دیروز در تهران برگزار شده و معاون وزیر خارجه از تعهد ایران برای تحقق دیپلماسی اقتصادی چندجانبه گفته است. صفری گفته که مشارکت ایران و بیسک (سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه) به اتصال بیشتر جهانی کمک می‌کند، چون غرب و شرق آسیا، اروپا و ... از طریق خلیج‌فارس و دریای سیاه به هم متصل می‌شوند.
معاون وزیر خارجه ادامه داد: «اگر بیسک بتواند مشارکت قوی‌تری را با ایران برقرار کند، ایران دارای جایگاه و ظرفیت بالایی از جهت دسترسی به خلیج‌فارس، اقیانوس هند و چین و آسیای میانه برخوردار است و علی‌رغم تحریم‌ها، ایران ظرفیت بالایی برای همکاری با اکو و بیسک دارد.»
معاون وزیر خارجه این را هم یادآور شده که ما در وزارت خارجه و بخش دیپلماسی اقتصادی، مصمم هستیم که در جهت ارتقای همکاری بین ایران و کشورهای همسایه گام برداریم. تهران این رزوها یکی از مراکز بسیار فعال و بالقوه برای دیپلماسی اقتصادی است و دبیرخانه بیسک می‌تواند روی آمادگی ایران برای همکاری حساب کند.
سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه (BSEC) یک سازمان بین‌المللی منطقه‌ای در حوزه اقتصادی است که هدف آن تقویت همکاری، صلح، ثبات و رفاه در منطقه دریای سیاه است.
ابراز تمایل آسیایی‌ها برای مشارکت
صفری در حاشیه این نشست هم گفته نه فقط تاجیکستان، بلکه قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان همه برای مشارکت در پروژه بندر چابهار ابراز تمایل کرده‌اند. بلکه بقیه هم هستند و وزیر‌راه قرقیزستان دو بار به چابهار سفر کرده است. این کشورها به چابهار رفتند و در حال صحبت با بنادر و کشتیرانی هستند که مکان‌هایی را در اختیار آنها بگذارند تا بارهای آنها به صورت ترانزیت و رفت و برگشت جا‌به‌جا شود. وی در پاسخ به سوالی درباره نهایی شدن موافقتنامه کریدور دریای سیاه - خلیج‌فارس هم اظهار کرد: «کریدور جنوب خلیج‌فارس به شمال چند سالی است که وجود دارد، این کریدور به سمت روسیه، قفقاز و آسیای مرکزی می‌رفت. کریدوری هم داشتیم که از جنوب به ترکیه و از آنجا به اروپا می‌رفت و الان این کریدور که ترکیه هم عضو آن است، کریدور دریای سیاه است که می‌توانیم به کشورهای همسایه از جمله رومانی، بلغارستان برویم و این پتاسیل بیشتری برای ترانزیت در اختیار ما قرار می‌دهد.» وی افزود: «فرض کنید یک ظرفیت ۵۰۰ میلیون تنی داشته‌باشیم که می‌تواند در فاز اول به ۲۰ میلیون تن برسد. این به آن معنا نیست که ترکیه را کنار می‌گذاریم، در‌حال‌حاضر و در بعضی مواقع کامیون‌های ما تا یک ماه در ترکیه می‌مانند.» صفری درباره مطالب منتشرشده مبنی بر دستور دولت چین به بازرگانان چینی، مبنی بر سرمایه‌گذاری نکردن یا کاهش سرمایه‌گذاری در ایران و مشکلات شرکت‌ها و دانشجویان ایرانی در چین هم گفت: «هیات چینی اینجا بود، با آنها صحبت کردیم و درباره قرارداد ۲۵ ساله کار خود را روی روال انجام می‌دهیم. کار سرمایه‌گذاری روال خاص خودش را دارد. دو بخش است یا فاینانس است یا سرمایه‌گذاری مستقیم. در جلسات چنین محدودیت‌هایی را نشنیدیم. فقط در برخی موارد بعضی کشورها می‌گویند برجام به نتیجه برسد، سرمایه‌گذاری می‌کنیم اما بعضی کشورها کار خود را زودتر شر‌ع کرده‌اند، به‌خصوص در زمینه‌های نفت و گاز.» دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی دریای سیاه هم اعلام کرده که پتانسیل زیادی برای گسترش همکاری این سازمان با ایران وجود دارد و کریدور خلیج‌فارس - دریای سیاه را مهم‌ترین پروژه در این زمینه ذکر کرده است.
افزایش ۴ برابری تبادلات با تاجیکستان
دیروز بعد از سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان به ایران، رئیسی از افزایش چهار برابری تبادلات تجاری ایران و تاجیکستان خبر داده و در نشست خبری مشترک با همتای تاجیک، گفته است که با سفر رئیس‌جمهور تاجیکستان به تهران و امضای تفاهم‌نامه‌های جدید بین دو کشور، تردیدی ندارم گام بلندی در روابط برداشته خواهد شد و مصمم هستیم براساس گفت‌وگوهای انجام‌شده بین دو کشور، روابط اقتصادی، تجاری و حوزه‌های مختلف انرژی، گردشگری، معدن و علم و فناوری به نحوی تداوم یابد که هر دو کشور و ملت شاهد روابط بهتر از گذشته و حال حاضر باشند.