مادر 40فرزند توانیاب
«باید به همه اقشار جامعه اجازه داد تا نقش خود را در جامعه ایفا کنند، فرقی ندارد که آنها جزو افراد دارای معلولیت باشند یا خیر». این حرف ما نیست. این تفکر عزت امانا... است، معلم بازنشستهای که همه اهالی شهرستان شوشتر او را بهعنوان مادر 40 کودک توانیاب میشناسند، مادری که خود، بچهای به دنیا نیاورده اما برای 40 کودک مبتلا به سندرم داون، ناتوان ذهنی، کمتوان و معلول که در شهرستان شوشتر زندگی میکنند، مادری میکند. او در سه کارگاه مختلف کیسه زباله، کالای خواب و کالای آشپزخانه تولید میکند آن هم به کمک افراد توانیاب، افرادی که پیش از این هیچیک از اهالی شهرستان شوشتر حاضر نبودند آنها را استخدام کنند.
پسرها نشستهاند پشت میز. میزشان خیلی شلوغ نیست. برخی از آنها آرام با دستهای تپل یا از شکل برگشته، اندازه میزنند و کیسه زبالهها را بستهبندی میکنند. بعضی هم تنها نشستهاند روی صندلی و با نگاهی بدون احساس، زل زدهاند به روبهروی خود و دستهایشان را پنهان کردهاند زیر میز و کاری نمیکنند.
اینجا کارگاه تولید کیسه زباله در شهرستان شوشتر است که هشت کودک سندرم داون و ناتوان ذهنی در آنجا مشغول کارند. در دو اتاق دیگر، بچهها کند و کشدار با چرخ خیاطی روی پارچههای گلگلی ملحفه، تشک و بالش، دوخت میزنند یا این که برشی دایرهای میزنند برای تولید دمکنی. زن میانسالی وارد اتاق میشود.
همه پسربچهها لبخند میزنند و او را مادر صدا میزند. حالا مادرشان نه مادر خونی که مادر معنوی آنها وارد کارگاه شده است. عزت امانا...، مسؤول کارگاههای تولید کیسه زباله و کالای خوابی است که تنها افراد توانیاب را استخدام میکند.
حامی بچههای توانیاب
آمار و ارقام شهرستان شوشتر میگوید حدود 4000فرد توانیاب زیر پوشش بهزیستی این شهرستان هستند. از بین این تعداد اما مسؤولیت 40 پسربچه را امانا... بهعهده دارد.
روایت سه کارگاه تولیدی امانا... به حدود 20 سال قبل برمیگردد، به سال 80. زمانی که امانا... بهعنوان معاون یکی از مدارس شهرستان شوشتر فعالیت میکرد. او اما فقط معاون مدرسه نبود. همه او را بهعنوان زنی سختکوش و خیر میشناختند؛ فردی که دغدغه جامعه داشت و میخواست همه شهروندانی که در شهرستان محل تولدش شوشتر زندگی میکنند از حقوق شهروندی هم بهرهمند باشند.
برای او فرقی نداشت افراد توانیاب و معلول هم باید از خدمات شهری بهرهمند میشدند و البته به نظر او باید آنها هم به همه شهروندان در حد توان خدمت میکردند.
شاید به دلیل همین دغدغه بود که مدیر وقت سازمان بهزیستی شهرستان از او خواست تا مسؤولیت یکی از مراکز توانبخشی را که تازه آن زمان شروع به کار کرده بود بهعهده بگیرد.
امانا... میگوید، در بمباران سال 65 شوشتر، زمانی که عراق روی سر اهالی شهرستان بمب انداخت، یکی از برادرانش به شهادت رسید و برادر دیگرش از ناحیه پا جانباز شد.
معلولیت تحمیلی به برادر، امانا... را نسبت به شرایط همه افراد دارای معلولیت شهرستان، مسؤول کرد.
او دست به کار شد و به عنوان حامی افراد دارای معلولیت به شهرداری و سازمان بهزیستی سر میزد و به علت همین دغدغه بود که مسؤولیت یکی از مراکز توانبخشی شهرستان را به او سپردند.
کارگاهی برای بچههای توانیاب
همان زمان به امانا... مسؤولیت 40 پسربچه را دادند تا او در مرکز توانبخشی به آنها حرفهآموزی یاد دهد. بعد از این که او از کارهای مدرسه فارغ میشد به مرکز میرفت و به پسربچههایش آموزش میداد.
امانا... میگوید یک روز با کمک مربیان به آنها ساخت وسایل چوبی را آموزش میداد، روز دیگر و در مدت زمان دیگری، آموزش سفال در دستور کار قرار میگرفت.
سال 90 اما زمانی که امانا... بازنشسته شد، زمان بیشتری داشت تا به بچههایش برسد. این معلم بازنشسته میگوید، یکی از آرزوهایش این بود که کارگاهی داشته باشد تا در آن بچههایش، هنرشان را به همه نشان دهند.
بعد از بازنشستگی این فرصت در اختیار او قرار گرفت و اولین کارگاه ویژه افراد توانیاب در شهرستان احداث شد؛ کارگاه تولید کیسه زباله. خیلی زود هم برخی از بچههای دارای معلولیت و کمتوان ذهنی در آنجا مشغول کار شدند.
بعد اما دو کارگاه دیگر برای تولید کالای خواب و کالای ست آشپزخانه شروع به کار کرد تا امروز که 40 پسربچه او در کارگاه کار میکنند.
امانا... تعریف میکند برخی از بچههای او سرپرست خانواده ندارند، بعضی هم با وجود معلولیت مجبورند از نظر مالی خانواده را تأمین کنند. حالا با وجود کارگاهها افراد توانیاب نه باری روی دوش خانواده و جامعه بلکه خود باری برمیدارند.
امانا... توضیح میدهد هدف او و مربیان کارگاه این است که افراد توانیاب را توانمند کنند، چراکه آنهاهم مانند اقشار مختلف جامعه با وجود تفاوت ظاهری و باطنی باید در جامعه زندگی و البته نقش خود را بهعنوان شهروند ایفا کنند.
مادر 40 کودک توانیاب تاکید میکند کار کردن با بچههای کمتوان آسان نیست. او و مربیان باید هر روز به این بچهها آموزش دوباره دهند و این تکرار هرروزه میتواند برای او و دیگر مربیان سخت باشد اما دیدن افزایش اعتمادبهنفس بچهها برای امانا... لذتبخش است.
همراهی عمومی شوشتریها
امانا... میگوید بسیاری از اهالی شوشتر سر روی بالشی میگذارند که بچههای او برش و دوخت زدهاند. او توضیح میدهد شهرداری شهرستان از آنها کیسه زباله میخرد و اهالی دیگر هم در حد توان از کارگاه و محصولات بچهها حمایت میکنند.
این معلم بازنشسته تاکید میکند همراهی و حمایت معنوی شهروندان، نقطه قوت کار آنهاست. او از این که بسیاری از شهروندان شوشتر توانایی افراد دارای معلولیت را قبول کردهاند، خوشحال است.
فرهنگسازی قبولاندن توانمندیهای افراد دارای معلولیت برای این فعال اجتماعی اهمیت زیادی دارد، اتفاقی که فکر میکند تا حدودی به نتیجه رسیده است.
لیلا شوقی - گروه جامعه