فراغت به جای رقابت
موضوع خودکشی دختر نوجوان تهرانی که چند روز پیش بهدلیل اضطرابها و خستگی از امتحان و درس رخ داده بود، در میانه خبرهای روز گم شد. اتفاق تلخی که نیازمند بازنگری در نظام آموزشی کنونی است، ممکن است آمارهای نیمهرسمی در رابطه با تکرار این اتفاق در سالهای گذشته به لحاظ کم بودن، چندان به چشم نیاید اما این موضوع نافی نادرستی برخی مؤلفههای نظام آموزشی نیست.
اینکه کودکان از همان ابتدا در یک فضای پرفشار رقابتی قرار بگیرند، پیامدهای ناگوار روانی بسیاری در آینده برای آنها خواهد داشت. این موضوع در همه این سالها تنها در زمانه برگزاری کنکور به چشم میآمده اما کنکور، خوانآخر هفتخوان تحصیل در ایران بوده است؛ وگرنه این فشار حالا از همان دورههای دبستان به چشم میآید. این در حالی است که نزدیک به دو دهه است تبعات چنین باور و سیاستی هم به چشم آمده، به این معنا که نتیجه این سیاست آموزشی شدهاست جوانانی بهظاهر تحصیلکرده اما بدون هیچ مهارتی، جوانانی که با اعتقاد به نمره درس خواندهاند و اما در واقع آموزش ندیدهاند. این درحالی است که نهتنها در کشورهای پیشرفته که این اتفاق در کشورهای جهان سوم و در حال توسعه هم منسوخ است و فضاهای آموزشی بیش از آنکه مملو از فشار و اضطراب باشد، سرشار از فضای فراغتی و شادمانی است. سوی دیگر پیامدهای تداوم این سیاست را میتوان در آمارهای تکاندهنده تعداد فارغالتحصیلان بیکار هم دید؛ پزشکان ناشی و مهندسان بیمهارت. هر چند همه اینها جای جان رفته یک نوجوان را پر نمیکند، یک سوی دیگر این موضوع خانوادههایی قرار دارند که همچنان گمان میکنند تحصیلات در ایران تنها راه رستگاری فرزندانشان است، نه که بار تقصیر این فشارها همه بر دوش خانوادهها باشد که آنها هم باید از این ذهنیت منسوخ شده و کهنه بیرون بیایند که مدرک نشانهای برای فرهیختگی و تفاخر به دیگران نیست.