حجت‌الاسلام منصور باقربیک از تأثیر مهربانی و همدلی می‌گوید
حدیث کساء الگوی محبت در خانواده‌هاست
حجت‌الاسلام منصور باقربیک، مدیرکل تبلیغات اسلامی سیستان‌و‌بلوچستان و مشاور خانواده از مشاوران اسلامی برجسته حوزه خانواده، ید طولایی در مباحث پیرامون خانه و خانواده دارد. او سال‌هاست مطالعاتی جدی درباره اهمیت خانواده در اسلام را پیگیری می‌کند و فعالیت‌های فرهنگی با گستره وسیعی در راستای حفظ و اعتلای بنیان خانواده در کارنامه کاری خود دارد. باقربیک که دبیری قرارگاه فرهنگی استان سیستان‌و‌بلوچستان را به‌عهده دارد، در گفت‌وگویی با چاردیواری تاکید می‌کند، محبت نه‌تنها در نوع انسان بلکه در حیوانات و جانوران نیز وجود دارد.
او برای تایید صحبت‌هایش از صحنه‌هایی که هرکدام از ما بارها در فضای مجازی یا تلویزیون دیده‌ایم، می‌گوید. ازجمله فداکاری حیوانات برای فرزندان‌شان در موقعیت‌های بحرانی یا حمله نکردن حیوانات وحشی به طعمه‌هایی که باردار هستند گفته اما تاکید می‌کند محبت کلامی ویژگی منحصر به‌فرد انسان است که باید از ظرفیت آن نهایت بهره را برد.
حجت‌الاسلام باقربیک در ابتدای صحبت‌هایش با اشاره به این‌که دین اسلام در همه ادوار به‌عنوان دین مهر و محبت و سرمنشأ مهرورزی شناخته می‌شود، بیان می‌کند: در آیات قرآن از اخلاق رسول‌اکرم(ص) به‌عنوان «خلق عظیم» یاد می‌شود. پیامبر به‌دلیل وجود همین خلق عظیم از سوی خداوند «رحمه للعالمین» لقب گرفتند. برهمین اساس کافی است نگاهی به حدیث کساء که خواندن آن بسیار سفارش شده‌است، داشته باشیم. این دعا الگویی از زندگی ائمه در باب چگونگی رفتار با اعضای خانواده را ترسیم‌می‌کند.
او ادامه می‌دهد: در این دعا شاهد هستیم زمانی که پیامبر «خاتم النبیین» وارد خانه می‌شدند با چه کلمات زیبایی به دخترشان فاطمه(س) سلام می‌کردند و در مقابل با چه پاسخ زیبایی از سوی فاطمه روبه‌رو می‌شدند که می‌فرمودند؛ سلام پدر جان. یا زمانی که امام حسن(ع) با جمله «سلام مادر جان» به مادرش سلام می‌کرد و فاطمه با شور و حرارت به او پاسخ می‌داد؛ «سلام پسرکم. سلام نورچشمم. سلام میوه دلم» یا آنجا که علی(ع) با عشق و محبت به همسرش سلام می‌کرد و جواب پرمهری هم دریافت می‌کرد.
نگاه ائمه اطهار به خانواده
او با تاکید بر الگوبرداری از اسلام و زندگی پربار ائمه اطهار برای تحکیم بنیان خانواده می‌افزاید: محبت زبانی باید میان همه اعضای خانواده جاری و ساری باشد. متاسفانه این امر امروز مورد غفلت قرار گرفته است و روابط خانوادگی را تا مرز دلسردی می‌برد. اگر اعضای خانواده در خانه یکدیگر را از کلام محبت‌آمیز سیراب کنند، دیگر هیچ‌کس در کوچه‌وبرزن فریب افراد شیاد را که به‌دنبال هوای نفسانی خود هستند، نمی‌خورد. برای مثال یکدیگر را با مهربانی و با عناوینی مانند خانم، آقا، جانم یا عزیزم خطاب کنید. در این مورد باید توجه ویژه‌ای به دختران و پسران جوان خانواده داشت که بیشتر در معرض خطر هستند. اگر فرزند عشقی از خانواده دریافت نکند از خانه فراری می‌شود. فراری نه به این معنا که از خانه فرار کند و برود بلکه تمایل و خواستی برای گذران وقت در خانه و در کنار خانواده ندارد و سعی می‌کند بیشتر زمان خود را در خارج از خانه و با دیگران بگذراند.
این مشاور امور خانه و خانواده با مهم برشمردن محبت کلامی بین زن و شوهر ادامه داد: رد و بدل کردن عشق و محبت در قالب کلمات بین زوج‌ها اتفاقی ضروری است که تاثیر آن ماندگار است. این کلام من نیست بلکه کلام رسول‌ا... است. پیامبر می‌فرمایند: «اگر شوهری به همسرش بگوید، عزیزم من دوستت دارم این جمله هرگز از یاد همسر پاک نمی‌شود.» در بسیاری از خانواده‌ها مردان زحمت معیشت خانه را به دوش می‌کشند و حتی گاهی هدیه‌ای هم برای همسرشان تهیه می‌کنند اما مهارتی در مهر و محبت کلامی ندارند. این نقطه‌ضعف بزرگی است که در برخی موارد باعث نابودی خانواده‌ها یا سرد شدن روابط‌می‌شود.
تاثیرات محبت کلامی در خانواده
او ادامه می‌دهد: از سویی دیگر برخی از آقایان معتقدند جلوه محبت فقط در عمل بروز و ظهور می‌کند که این اشتباه است. در مقابل برخی از زنان هم از محبت کلامی طفره می‌روند. هر دو گروه اعتقاد دارند ابراز عشق و محبت توقع همسران‌شان را بالا می‌برد. خانم‌ها می‌گویند مردان تمایلی به شنیدن قربان صدقه ندارند و آقایان هم ادعا می‌کنند خانم‌ها بعد از دریافت محبت توقع‌هایشان بالا می‌رود اما این باورها کاملا اشتباه است. در خانواده هم محبت زبانی و هم محبت غیرزبانی مهم است.
مدیرکل تبلیغات اسلامی سیستان‌و‌بلوچستان تصریح کرد: علاوه بر محبت در خانه و خانواده در روایات داریم اگر کسی را دوست دارید به زبان بیاورید و محبت و صدق و مهر خود را ابراز کنید. کلام نیکو و با محبت همیشه کارگشاست. حتی اگر قرار است از مشکلی صحبت کنیم یا از موقعیت و فردی انتقاد کنیم، آغشته کردن کلام با محبت و مهر تاثیرگذارتر وکارآمدتر خواهد بود.
روشنایی به اسم محبت
**مهربانی و محبت، این دو واژه کوتاه و پر از حرف از آن مواردی‌اند که عمری به اندازه خلقت عالم دارند. حالا این واژه‌ها به‌عنوان جزئی جدا نشدنی از زندگی، لزوم وجودشان بیشتر از همیشه حس می‌شود، داستانی که به‌خصوص در خانواده برای خودش جایگاهی دارد. این جایگاه آن‌قدر مهم است که پیامبر اسلام(ص) و بزرگان دین هم با تأکید و ترویج آن اهمیتش را بیش از بیش برایمان بازگو کرده‌اند. در ادامه چند نمونه از انعکاس این مهر را در رفتار بزرگان با هم مرور کرده‌ایم.
**اگرچه خوش‌خلقی در هر جا و هر زمانی مورد ستایش و از سفارش‌های حضرت رسول(ص) است اما رفتار نیکو در خانه و خوش‌رفتاری با اعضای خانواده سفارش ویژه پیامبر اکرم(ص) بوده، به‌طوری که یکی از شاخص‌های افراد نیک، برخورد مناسب و نیکو با خانواده است. آن حضرت در روایتی فرمودند: بهترین مردم از نظر ایمان، کسی است که دارای نیکوترین اخلاق باشد و لطیف‌ترین رفتار را با خانواده‌اش داشته باشد و من لطیف‌ترین شما نسبت به خانواده‌ام هستم (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۶۸، ص ۳۸۷).
**در روایت دیگری، به نقل از عایشه، همسر پیامبر(ص) آمده‌است: کسی خوش‌خلق‌تر از پیامبر(ص) نبود. هیچ‌کس از اصحاب و خانواده‌اش او را صدا نمی‌کرد، مگر این‌که آن حضرت مهربانانه پاسخ می‌گفت (اصبهانی، ۱۹۹۸م، ج۱، ص۱۳۷).
او ادامه می‌دهد: در این دعا شاهد هستیم زمانی که پیامبر «خاتم النبیین» وارد خانه می‌شدند با چه کلمات زیبایی به دخترشان فاطمه(س) سلام می‌کردند و در مقابل با چه پاسخ زیبایی از سوی فاطمه روبه‌رو می‌شدند که می‌فرمودند؛ سلام پدر جان. یا زمانی که امام حسن(ع) با جمله «سلام مادر جان» به مادرش سلام می‌کرد و فاطمه با شور و حرارت به او پاسخ می‌داد؛ «سلام پسرکم. سلام نورچشمم. سلام میوه دلم» یا آنجا که علی(ع) با عشق و محبت به همسرش سلام می‌کرد و جواب پرمهری هم دریافت می‌کرد.
نگاه ائمه اطهار به خانواده
او با تاکید بر الگوبرداری از اسلام و زندگی پربار ائمه اطهار برای تحکیم بنیان خانواده می‌افزاید: محبت زبانی باید میان همه اعضای خانواده جاری و ساری باشد. متاسفانه این امر امروز مورد غفلت قرار گرفته است و روابط خانوادگی را تا مرز دلسردی می‌برد. اگر اعضای خانواده در خانه یکدیگر را از کلام محبت‌آمیز سیراب کنند، دیگر هیچ‌کس در کوچه‌وبرزن فریب افراد شیاد را که به‌دنبال هوای نفسانی خود هستند، نمی‌خورد. برای مثال یکدیگر را با مهربانی و با عناوینی مانند خانم، آقا، جانم یا عزیزم خطاب کنید. در این مورد باید توجه ویژه‌ای به دختران و پسران جوان خانواده داشت که بیشتر در معرض خطر هستند. اگر فرزند عشقی از خانواده دریافت نکند از خانه فراری می‌شود. فراری نه به این معنا که از خانه فرار کند و برود بلکه تمایل و خواستی برای گذران وقت در خانه و در کنار خانواده ندارد و سعی می‌کند بیشتر زمان خود را در خارج از خانه و با دیگران بگذراند.
این مشاور امور خانه و خانواده با مهم برشمردن محبت کلامی بین زن و شوهر ادامه داد: رد و بدل کردن عشق و محبت در قالب کلمات بین زوج‌ها اتفاقی ضروری است که تاثیر آن ماندگار است. این کلام من نیست بلکه کلام رسول‌ا... است. پیامبر می‌فرمایند: «اگر شوهری به همسرش بگوید، عزیزم من دوستت دارم این جمله هرگز از یاد همسر پاک نمی‌شود.» در بسیاری از خانواده‌ها مردان زحمت معیشت خانه را به دوش می‌کشند و حتی گاهی هدیه‌ای هم برای همسرشان تهیه می‌کنند اما مهارتی در مهر و محبت کلامی ندارند. این نقطه‌ضعف بزرگی است که در برخی موارد باعث نابودی خانواده‌ها یا سرد شدن روابط‌می‌شود.
تاثیرات محبت کلامی در خانواده
او ادامه می‌دهد: از سویی دیگر برخی از آقایان معتقدند جلوه محبت فقط در عمل بروز و ظهور می‌کند که این اشتباه است. در مقابل برخی از زنان هم از محبت کلامی طفره می‌روند. هر دو گروه اعتقاد دارند ابراز عشق و محبت توقع همسران‌شان را بالا می‌برد. خانم‌ها می‌گویند مردان تمایلی به شنیدن قربان صدقه ندارند و آقایان هم ادعا می‌کنند خانم‌ها بعد از دریافت محبت توقع‌هایشان بالا می‌رود اما این باورها کاملا اشتباه است. در خانواده هم محبت زبانی و هم محبت غیرزبانی مهم است.
مدیرکل تبلیغات اسلامی سیستان‌و‌بلوچستان تصریح کرد: علاوه بر محبت در خانه و خانواده در روایات داریم اگر کسی را دوست دارید به زبان بیاورید و محبت و صدق و مهر خود را ابراز کنید. کلام نیکو و با محبت همیشه کارگشاست. حتی اگر قرار است از مشکلی صحبت کنیم یا از موقعیت و فردی انتقاد کنیم، آغشته کردن کلام با محبت و مهر تاثیرگذارتر وکارآمدتر خواهد بود.
روشنایی به اسم محبت
**مهربانی و محبت، این دو واژه کوتاه و پر از حرف از آن مواردی‌اند که عمری به اندازه خلقت عالم دارند. حالا این واژه‌ها به‌عنوان جزئی جدا نشدنی از زندگی، لزوم وجودشان بیشتر از همیشه حس می‌شود، داستانی که به‌خصوص در خانواده برای خودش جایگاهی دارد. این جایگاه آن‌قدر مهم است که پیامبر اسلام(ص) و بزرگان دین هم با تأکید و ترویج آن اهمیتش را بیش از بیش برایمان بازگو کرده‌اند. در ادامه چند نمونه از انعکاس این مهر را در رفتار بزرگان با هم مرور کرده‌ایم.
**اگرچه خوش‌خلقی در هر جا و هر زمانی مورد ستایش و از سفارش‌های حضرت رسول(ص) است اما رفتار نیکو در خانه و خوش‌رفتاری با اعضای خانواده سفارش ویژه پیامبر اکرم(ص) بوده، به‌طوری که یکی از شاخص‌های افراد نیک، برخورد مناسب و نیکو با خانواده است. آن حضرت در روایتی فرمودند: بهترین مردم از نظر ایمان، کسی است که دارای نیکوترین اخلاق باشد و لطیف‌ترین رفتار را با خانواده‌اش داشته باشد و من لطیف‌ترین شما نسبت به خانواده‌ام هستم (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج ۶۸، ص ۳۸۷).
**در روایت دیگری، به نقل از عایشه، همسر پیامبر(ص) آمده‌است: کسی خوش‌خلق‌تر از پیامبر(ص) نبود. هیچ‌کس از اصحاب و خانواده‌اش او را صدا نمی‌کرد، مگر این‌که آن حضرت مهربانانه پاسخ می‌گفت (اصبهانی، ۱۹۹۸م، ج۱، ص۱۳۷).