printlogo


بررسی عملکرد برنامه‌‌‌‌های تلویزیون به بهانه پایان فصل فوتبال در ایران و جهان
جذابیت و هیجان در قاب جادویی
همزمان با پایان مسابقات فوتبال در ایران و جهان، پرونده برنامه‌های فوتبالی تلویزیون بسته شد. با این حال پخش برخی برنامه‌ها ادامه دارد و مسابقاتی چون لیگ ملت‌های اروپا و مسابقات باقی‌مانده انتخابی جام‌جهانی قطر را پوشش خواهد داد. ضمن آن که مسابقات دوستانه از جمله تیم‌ملی کشورمان و تیم‌های راه یافته به جام‌جهانی هم هست که از شبکه‌های سه و ورزش پخش می‌شود. پایان مسابقات فوتبال لیگ‌های ایرانی و خارجی بهانه‌ای شد تا سری به برنامه‌های فوتبالی تلویزیون بزنیم و عملکرد آنها را بررسی کنیم. چند برنامه دیگر هم که فوتبال بخشی از آنهاست (مثل ورزش و مردم یا برنامه‌های صبحگاهی) در تعریف این گزارش نمی‌گنجد.

برنامه فوتبال برتر، دو ماموریت در تلویزیون دارد. پخش زنده مسابقات داخلی و تحلیل اتفاقات لیگ‌برتر. این برنامه که مخصوص پخش زنده است با اجرای محمدرضا احمدی روی آنتن شبکه سه می‌رود و محمد حسین میثاقی اجرای برنامه تحلیلی را برعهده داد که به شکل هفتگی پخش می‌شود. احمدی در فصلی که گذشت باز هم موفق عمل کرد اما چند حاشیه دامن او را گرفت. از جمله در بازی جنجالی پرسپولیس و تراکتورسازی. این مساله نشان می‌دهد مجریان و گزارشگران فوتبال چه کار حساسی دارند و هواداران نسبت به هر کلمه و جمله حساس هستند. 
فوتبال برتر ساختار ثابتی دارد؛ احمدی اطلاعاتی از هر مسابقه می‌دهد و یک کارشناس بازی‌ها را تحلیل می‌کند. این برنامه در مجموع توانسته رضایت مخاطبان را به دست آورد. فوتبال برتر تحلیلی سراغ پخش خلاصه مسابقات، تحلیل فنی بازی‌ها‌، بررسی داوری، مصاحبه با فوتبالیست‌ها و مسائلی از این دست می‌رود. 
برگ برنده فوتبال برتر پرونده‌های آن است که به فراخور زیر و بم یک ماجرا را واکاوی می‌کند. نمونه متاخر آن حواشی مسابقه پرسپولیس و تراکتورسازی بود که این اتفاق از جنبه‌های مختلف ارزیابی شد. فوتبال برتر در فصل جدید باید بیش از پیش پرونده محور شود چرا که امروزه علاقه‌مندان از طریق دیگر برنامه‌های تلویزیون و ابزاری به نام اینترنت به پخش خلاصه بازی‌ها دست می‌یابند. در روزهایی که آرشیو تلوبیون در دسترس است و نیاز مخاطب را برطرف می‌کند، فوتبال برتر باید تمرکز خود را روی موضوعات مهم‌تر بگذارد.
 شب‌های فوتبالی 
روزگاری، علاقه‌مندان فوتبال باید یک هفته صبر می‌کردند تا خلاصه بازی‌ها را در برنامه ورزش و مردم ببینند. حالا اما مسابقات داخلی و خارجی به شکل زنده روی آنتن می‌رود و بلافاصله نوبت به پخش خلاصه بازی‌ها و تحلیل آنها می‌رسد. این کاری است که برنامه شب‌های فوتبالی در شبکه ورزش انجام می‌دهد. یعنی هر روز که لیگ‌، جام‌حذفی و مسابقه تیم‌ملی برقرار است، شب‌های فوتبالی هم روی آنتن می‌رود. 
این برنامه علاوه بر پخش خلاصه بازی‌ها، داوری‌ها را بررسی می‌کند و سراغ تحلیل فنی می‌رود. موضوعات کلان فوتبال هم جایی ثابت در برنامه دارد. 
سوال پیامکی هم امکانی است تا مخاطبان در موضوع برنامه سهیم باشند. شب‌های فوتبالی از روزی که تاسیس شد، مجریان مختلفی به خود دیده و حالا سکان در اختیار مهدی توتونچی است. او در این فصل موفق عمل کرده و گفت‌و‌گوهای خوبی با بازیکن‌ها، مربیان، مدیران و مسؤولان انجام داد. شب‌های فوتبالی در دکوری خوش رنگ و لعاب روی آنتن می‌رود و همین یکی دیگر از امتیازهای آن است. 
 اتفاقات حاشیه‌ای
جای یک برنامه تخصصی که به لیگ دسته یک کشورمان بپردازد در تلویزیون خالی بود. این لیگ طرفداران زیادی دارد و همچنین آبستن حوادث زیادی است. پیش از این سهم مسابقات و حواشی لیگ یک در تلویزیون کم بود و در انتهای برنامه‌های فوتبالی به آن پرداخته می‌شد. شبکه ورزش با راه‌اندازی برنامه هفتگی فوتبال یک، حالا مشکل را حل کرده. 
در این برنامه که با اجرای مجتبی پوربخش روی آنتن می‌رود به خلاصه مسابقات، اتفاقات حاشیه‌ای، کارشناسی داوری و... پرداخته می‌شود.  گزارش از هواداران، مصاحبه با مربی‌ها، بازیکن‌ها و مسؤولان هم جایی ثابت در فوتبال یک دارد. این برنامه سراغ موضوعات مختلف هم می‌رود که در قالب یک پرونده مفصل پخش می‌شود. فوتبال یک حالا جای خود را باز کرده و علاقه‌مندان با تماشای آن می‌توانند از سیر تا پیاز وقایع لیگ دسته یک مطلع شوند.
 پذیرایی از یک چهره فوتبالی
رویکرد اصلی ورزشگاه که به شکل هفتگی از شبکه پنج پخش می‌شود، بررسی فوتبال داخلی است. به همین دلیل هم بیشتر سوالات پیامکی برنامه به این موضوع اختصاص می‌یابد. در این برنامه ورزش‌های دیگر و حتی فوتبال خارجی هم سهم دارد اما بار اصلی بر دوش فوتبال داخلی است.  حافظ کاظم‌زاده و افشین عبداللهیان مجریان برنامه هستند و در هر قسمت از یک چهره فوتبالی پذیرایی می‌کنند. مهدی رسول‌پناه مدیرعامل اسبق باشگاه پرسپولیس جنجالی‌ترین مهمان این فصل برنامه بود. ورزشگاه برنامه‌ای موفق است که سعی کرده اتفاقات جنجالی روز (مثل لغو مسابقات لیگ و نیز تیم‌ملی) را واکاوی کند.
 گزارش ورزشی 
قدیمی‌ترین برنامه فوتبالی تلویزیون است که نزدیک به دو دهه از عمر آن می‌گذرد. گزارش ورزشی مسؤولیت پخش مسابقات مهم فوتبال خارجی را برعهده دارد .
حتی در بازی‌های همزمان، اولویت پخش مسابقه مهم‌تر با گزارش ورزشی است. در فصلی که گذشت حسین اسدی کنار رضا جاودانی قرار گرفت که از مجریان تازه‌نفس تلویزیون است. برنامه گزارش ورزشی ابتدا مقدمه‌ای از هر بازی در قالب آیتم ارائه می‌دهد و مجریان روی دیوار تصویری اطلاعات لازم را بیان می‌کنند. آنها در بین دو نیمه و نیز پایان مسابقه هم سراغ تحلیل بازی می‌روند. چند فصلی است که گزارش ورزشی کارشناس ندارد و این خلا به چشم می‌آید. با این حال پخش آیتم‌های متعدد درباره بازیکن‌ها، مربیان‌، گل‌های برتر و ... جزو امتیازهای گزارش ورزشی است. مرور تیتر نشریات خارجی توسط مجریان هم بخش ثابت برنامه است.    
 لذت فوتبال 
رسالت برنامه لذت فوتبال شبیه ماموریت گزارش ورزشی است. در این برنامه رسول مجیدی (مجری اصلی) درباره مسابقه و شرایط تیم‌ها صحبت می‌کند و در عین حال آیتم‌های مرتبط پخش می‌شود. 
آیتم‌هایی چون تاریخچه نماد هر باشگاه، مسیر صعود تیم‌ها به مراحل مختلف‌، گل‌های برتر، گزیده صحبت مربیان و فوتبالیست‌ها و ... دیگر بخش‌های لذت فوتبال هستند. 
این برنامه از بدو شروع دکورهایی متفاوت داشته و در فصل اخیر نیز جذابیت، ویژگی اصلی ظاهر آن بود. لذت فوتبال هم مثل گزارش ورزشی نیازمند حضور کارشناسان مطرح داخلی و خارجی است و این گونه کیفیت آن دو چندان خواهد شد. 
با این حال برنامه‌ای موفق است و به دلیل پخش زنده مسابقات فوتبال طرفداران فراوانی دارد.

ضرباهنگ تند با فوتبال 120
یک دهه از پخش برنامه فوتبال 120 در شبکه ورزش می‌گذرد. این برنامه هفتگی، همه اتفاقات مهم لیگ‌های برتر را در زمانی دو ساعته بررسی می‌کند؛ از خلاصه بازی‌ها گرفته تا جنجال‌ها و رویدادهای پر سر و صدا. ویژگی مثبت فوتبال 120 ضربآهنگ تند آن است و به همین خاطر لذت تماشا برای مخاطب دوچندان می‌شود. گفت‌و‌گو با کارشناسان خارجی و نیز فوتبالیست‌های داخلی دیگر امتیاز مثبت فوتبال 120 است. این برنامه در دو فصل اخیر به جای تمرکز صِرف بر پخش خلاصه بازی‌ها، پرونده محور شده و در هر قسمت یکی دو مساله را واکاوی می‌کند. آزار و اذیت کودکان، مرگ مشکوک ماردونا و ... از جمله پرونده‌های پرسر و صدای این فصل فوتبال 120 بودند. بخش «فان» با اجرای ابوطالب حسینی تبدیل به بخشی پرطرفدار شده که در دو بخش روی آنتن می‌رود. حمید محمدی در قامت مجری هم عملکردی موفق دارد. او به اندازه صحبت می‌کند و مقدمه‌اش پیش از هر بخش، مختصر و مفید است. محمدی هنگام مصاحبه هم گرفتار مطول‌گویی نمی‌شود.

منیژه خسروی - گروه رسانه