7نیاز مراکز نوآوری برای تحقق جهش تولید
این روزها با رشد و توسعه صنایع خلاق و نوآور همزمان با راه‌اندازی مراکز نوآوری در بسیاری از شهرها، بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌هایی که روی فرهنگ تمرکز بر نوآوری کار می‌کنند، می‌خواهند مرکز یا آزمایشگاه نوآوری را در سازمان خود راه‌اندازی کنند. مسلما راه‌اندازی چنین مرکزی می‌تواند حتی در یک روز با در اختیار داشتن یک سری لوازم اولیه انجام شود. برای تحقق این امر کافی است از یک طرز فکر نوآورانه در تفکر طراحی (Design) استفاده کنید تا به سرعت با یک نمونه اولیه برای مرکز نوآوری خود وارد عمل شوید که می‌توانید به تکرار و تکامل ادامه دهید. در ادامه هفت نیازمندی مراکز نوآوری را بررسی می‌کنیم که بیشتر سازمان‌ها آن را دارند و می‌توانند برای عملی کردن ایده راه‌اندازی مرکز نوآوری خود از آنها استفاده کنند.
«مرکز نوآوری» جایی است که در آن سازمان‌ها، آزمایشگاه یا فضاهایی را برای افرادی در سازمان ایجاد می‌کنند که نقش ساخت و تولید و ارائه محصولات جدید را دارند. شرکت‌ها از مرکز نوآوری برای نمایش نوآوری‌ها یا محصولات جدید خود به کارمندان، سرمایه‌گذاران یا حتی مصرف‌کنندگان استفاده می‌کنند. مراکز نوآوری معمولا شامل جدیدترین فناوری‌ها و ابزارهایی است که افراد می‌توانند از آنها برای آزمایش ایده‌های خود استفاده کنند یا ببینند چگونه می‌توانند فناوری‌های جدید را در کسب‌وکار خود به کار ببرند. سازمان‌ها از هر نوعی که باشند می‌توانند از مزایای راه‌اندازی آزمایشگاه یا مرکز نوآوری در ساختار خود بهره ببرند. مراکز نوآوری و مشتقات آنها فضایی فیزیکی برای کار با ابزارهای دیجیتال و فیزیکی و ثمرات نوآوری ایجاد می‌کنند. یک مرکز نوآوری همچنین فضایی است که در آن افراد جمع می‌شوند تا در آن زمینه‌های تفکر طراحی برای نوآوری بتواند پی‌ریزی شود. برگزاری جلسه‌های توفان فکری (Brainstorming Sessions)، به‌علاوه دوی سرعت طراحی (Design Sprints) یا کارگاه‌های نوآوری (Innovation Workshops) در چنین مراکزی انجام می‌شود. امروزه لازم است سازمان‌ها باید فضای نوآوری را برای تحرک و همکاری اجزای سازمان در مسیر سازگاری با این ساختار تجهیز کنند. این موضوع به‌ویژه برای تیم‌های نوآوری که در تفکر طراحی یا فعالیت‌های چابک شرکت کنند بسیار مهم است. در ادامه، اساسی‌ترین ابزار و لوازم راه‌اندازی یک مرکز نوآوری را تشریح می‌کنیم و به بررسی نقش برخی از انواع فناوری‌هایی می‌پردازیم که ممکن است با توجه به اهداف مجموعه خود به آن نیاز داشته باشید.
مبانی مرکز نوآوری
برخی از عناصر مشترکی که معمولا در مراکز و آزمایشگاه‌های نوآوری دیده می‌شود. بسیاری از لوازمی است که احتمالا به اندازه کافی در سازمان خود دارید تا بتوانید نمونه اولیه یک مرکز یا آزمایشگاه نوآوری را همین امروز در فضای خالی یک اتاق مهیا کنید، با این حال برای روح بخشیدن به یک مرکز نوآوری، توجه به رویکردهایی مانند تفکر طراحی، دوی سرعت طراحی، لاغری و چابکی نیاز است. اینها رویکردهای محبوبی هستند که انسان‌محور و بر مبنای همکاری بوده و قابلیت اجرای سریع دارند. تیم‌ها در یک مرکز نوآوری جلسات روزانه را ایستاده و در مسیر همکاری با هم برگزار می‌کنند و برای پیشبرد کارها از اسکرام برد بهره می‌برند. فضای فیزیکی چابک مرکز نوآوری معمولا چنین تجهیزاتی‌دارد.
نمایشگرهای الکترونیکی
برای اشتراک‌گذاری آخرین خبرها یا اطلاعیه‌های مربوط به رویدادهای آینده استفاده می‌شود. نمایشگرها به کل اعضای تیم یا شرکت‌کنندگان در مرکز نوآوری کمک می‌کند تا چیزی را که روی آن کار می‌کنند ببینند. پس لازم است نمایشگرهای زیادی داشته باشید تا افراد بتوانند به راحتی گوشی‌های تلفن همراه یا لپ تاپ خود را به آن وصل کنند تا چیزی را به اعضای تیم نشان دهند یا صفحه نمایش خود را به اشتراک بگذارند.
وایت‌برد و فضای دیوار
اعضای تیم می‌توانند تابلوهای کانبان/ اسکرام خود را با فرآیندهایی که در حال تکمیل است نمایش دهند. یک برد یا تابلوی کانبان در طول چرخه عمر یک پروژه استفاده می‌شود در حالی که یک برد اسکرام پس از هر پایان هر چرخه کار پاک و از نو نوشته می‌شود. داشتن تخته‌های سفید به تیم‌ها کمک می‌کند تا ایده‌ها یا پروژه‌هایشان را بتوانند به‌سرعت تجسم کنند. برخی مراکز نوآوری حتی از رنگ وایت‌برد روی دیوارها استفاده می‌کنند.
میز و صندلی متحرک
تیم‌ها می‌توانند برای کمک به یکدیگر با هم همکاری کنند یا شریک کاری یکدیگر شوند. اگر میزبان یک رویداد نوآوری یا کارگاه تفکر طراحی باشند، اغلب اوقات لازم است اعضای گروه بزرگ‌تر را در قالب چند تیم تقسیم کرد. در این حالت؛ حرکت راحت میز و صندلی به همه کمک می‌کند. به علاوه، می‌توان فضای اتاق را پویا نگه داشت و با پیکربندی‌های جدید تجربه‌های تازه‌ای در فضای مرکز نوآوری خلق کرد.
فضای باز
از فضای باز برای رویدادها یا جلسات غیرسنتی استفاده می‌شود تا فرآیندها ملموس‌تر و با احساس مشارکت بالاتر میان اعضا پیش برود. معمولا بسیاری از جلسات در مراکز نوآوری به‌صورت ایستاده یا در حال حرکت انجام می‌شود. برای چنین چیزی در یک مرکز نوآوری به فضای باز خارج از میز و صندلی نیاز دارید. به‌علاوه، ممکن است گاهی لازم باشد شیء بزرگی را به مراکز نوآوری بیاورند و آن را بخواهند وسط فضایی بگذارند تا افراد آن را ببینند و برای مهندسی معکوس یا سر هم کردن قطعات از آن الهام بگیرند. داشتن فضای باز به تحقق چنین فرآیندی کمک می‌کند.
مواد لازم برای ساخت سریع نمونه اولیه
امروزه ابزارهای نمونه‌سازی دیجیتال بسیار خوبی وجود دارد که افراد می‌توانند از آنها در دستگاه دیجیتال همراه خود نظیر لپ‌تاپ و تبلت و گوشی هوشمند استفاده کنند.
با این حال ضروری است در مرکز نوآوری، لوازم اداری «با فناوری معمولی» هم باشد تا به اعضای تیم کمک کند در سطح بصری و فیزیکی سریع وارد عمل شوند؛ مثلا داشتن وسایلی مثل مجلات، قیچی، چسب، تخته‌های فوم، برگه‌های یادداشت‌های قابل چسبیدن، انواع ماژیک، نوار نقاشی، برگه‌های کاغذ خالی در اندازه‌های بزرگ و کوچک و هر ماده دیگری که در دسترس است، چه فناوری‌اش بالا باشد یا پایین کمک‌کننده خواهد بود.
اتاق کوچک یا دیوارهای متحرک
برای برگزاری جلسات خصوصی یا تماس‌های تلفنی کارایی دارد. مراکز نوآوری دفاتر مدیران نوآوری نیز هستند و از این نظر لازم است بتوان گاهی اتاق بزرگ‌تر را به اتاق‌های کوچک‌تر تقسیم کرد.
کارکنان مرکز نوآوری
این مهم‌ترین بخش یک مرکز نوآوری است. شما می‌توانید افراد را در هر فضایی دور هم جمع کنید تا زمینه‌ساز برنامه‌ریزی برای نوآوری شوند. بهتر است در مرکز نوآوری یک کارشناس تسهیل‌کننده نوآوری آموزش‌دیده باشد تا بتواند افراد را از طریق تفکر طراحی یا فعالیت‌های نوآورانه راهنمایی کند. در جلسات تقریبا هر کسی می‌تواند شرکت کند و دانسته‌های ارزشمندی برای افزودن به یک جلسه نوآوری دارد اما مسلما آن دسته از شرکت‌کنندگان در جلسه که آموزش دیده و ماهر هستند و علاقه و طرز فکر ویژه‌ای برای نوآوری دارند، نتایج بهتری خواهند داد. برای شروع لازم است فقط افراد را دور هم جمع و با یک فعالیت شروع کنید. با فراهم‌کردن وسایلی که اشاره کردیم و تقریبا هر سازمانی آنها را دارد کار را شروع و مرکز نوآوری سازمان خود را راه‌اندازی کنید. انتقادی که به اغلب مراکز نوآوری وارد می‌شود این است که گاهی کارکنان سازمان فکر می‌کنند این مرکز تنها جایی است که نوآوری می‌تواند در آن اتفاق بیفتد. لازم است بررسی کنید و مطمئن شوید فرهنگ نوآوری سازمان شما به نوآوری هر کسی، در هر جا و در هر زمانی ارزش‌می‌دهد.
فناوری‌های نوینی که در مرکز نوآوری به کار می‌آیند
بسیاری از مراکز نوآوری، فناوری‌های جدیدی را به نمایش می‌گذارند که در حال آزمایش، توسعه یا برای به‌کارگیری در سازمان هستند. مرکز نوآوری می‌تواند جایی باشد که مردم برای اولین‌بار در آن فناوری‌های نوین را لمس کنند. گاهی اوقات کارگاه‌هایی برای نمایش فناوری‌های جدید در مرکز نوآوری برگزار می‌شود تا ذهن افراد برای فکر کردن به ارائه برنامه‌های منحصربه‌فرد فعال شود. در این راستا در اختیار داشتن وسایلی نظیر هدست واقعیت مجازی، ابزارهای نمونه‌سازی، جدیدترین تجهیزات متصل به اینترنت اشیا در صنعت شما، یک چاپگر سه بعدی یا دستگاه سی‌ان‌سی، لوازم پوشیدنی متصل به اینترنت، دستگاه‌های دیجیتال مختلف برای دیدن نمونه‌های اولیه سریع برنامه‌های تازه طراحی شده، وبگاه‌ها و ... و به‌طور کلی هر ابزار فناورانه جدیدی که اقبال عمومی به آن بیشتر می‌شود مانند دستیارهای آمازون، الکسا و غیره می‌تواند از جمله تجهیزات مطلوب و کارا برای مراکز نوآوری باشد.
منابع: Steelcase و IGI Global
کاظم کوکرم - دبیر گروه دانش و سلامت
مبانی مرکز نوآوری
برخی از عناصر مشترکی که معمولا در مراکز و آزمایشگاه‌های نوآوری دیده می‌شود. بسیاری از لوازمی است که احتمالا به اندازه کافی در سازمان خود دارید تا بتوانید نمونه اولیه یک مرکز یا آزمایشگاه نوآوری را همین امروز در فضای خالی یک اتاق مهیا کنید، با این حال برای روح بخشیدن به یک مرکز نوآوری، توجه به رویکردهایی مانند تفکر طراحی، دوی سرعت طراحی، لاغری و چابکی نیاز است. اینها رویکردهای محبوبی هستند که انسان‌محور و بر مبنای همکاری بوده و قابلیت اجرای سریع دارند. تیم‌ها در یک مرکز نوآوری جلسات روزانه را ایستاده و در مسیر همکاری با هم برگزار می‌کنند و برای پیشبرد کارها از اسکرام برد بهره می‌برند. فضای فیزیکی چابک مرکز نوآوری معمولا چنین تجهیزاتی‌دارد.
نمایشگرهای الکترونیکی
برای اشتراک‌گذاری آخرین خبرها یا اطلاعیه‌های مربوط به رویدادهای آینده استفاده می‌شود. نمایشگرها به کل اعضای تیم یا شرکت‌کنندگان در مرکز نوآوری کمک می‌کند تا چیزی را که روی آن کار می‌کنند ببینند. پس لازم است نمایشگرهای زیادی داشته باشید تا افراد بتوانند به راحتی گوشی‌های تلفن همراه یا لپ تاپ خود را به آن وصل کنند تا چیزی را به اعضای تیم نشان دهند یا صفحه نمایش خود را به اشتراک بگذارند.
وایت‌برد و فضای دیوار
اعضای تیم می‌توانند تابلوهای کانبان/ اسکرام خود را با فرآیندهایی که در حال تکمیل است نمایش دهند. یک برد یا تابلوی کانبان در طول چرخه عمر یک پروژه استفاده می‌شود در حالی که یک برد اسکرام پس از هر پایان هر چرخه کار پاک و از نو نوشته می‌شود. داشتن تخته‌های سفید به تیم‌ها کمک می‌کند تا ایده‌ها یا پروژه‌هایشان را بتوانند به‌سرعت تجسم کنند. برخی مراکز نوآوری حتی از رنگ وایت‌برد روی دیوارها استفاده می‌کنند.
میز و صندلی متحرک
تیم‌ها می‌توانند برای کمک به یکدیگر با هم همکاری کنند یا شریک کاری یکدیگر شوند. اگر میزبان یک رویداد نوآوری یا کارگاه تفکر طراحی باشند، اغلب اوقات لازم است اعضای گروه بزرگ‌تر را در قالب چند تیم تقسیم کرد. در این حالت؛ حرکت راحت میز و صندلی به همه کمک می‌کند. به علاوه، می‌توان فضای اتاق را پویا نگه داشت و با پیکربندی‌های جدید تجربه‌های تازه‌ای در فضای مرکز نوآوری خلق کرد.
فضای باز
از فضای باز برای رویدادها یا جلسات غیرسنتی استفاده می‌شود تا فرآیندها ملموس‌تر و با احساس مشارکت بالاتر میان اعضا پیش برود. معمولا بسیاری از جلسات در مراکز نوآوری به‌صورت ایستاده یا در حال حرکت انجام می‌شود. برای چنین چیزی در یک مرکز نوآوری به فضای باز خارج از میز و صندلی نیاز دارید. به‌علاوه، ممکن است گاهی لازم باشد شیء بزرگی را به مراکز نوآوری بیاورند و آن را بخواهند وسط فضایی بگذارند تا افراد آن را ببینند و برای مهندسی معکوس یا سر هم کردن قطعات از آن الهام بگیرند. داشتن فضای باز به تحقق چنین فرآیندی کمک می‌کند.
مواد لازم برای ساخت سریع نمونه اولیه
امروزه ابزارهای نمونه‌سازی دیجیتال بسیار خوبی وجود دارد که افراد می‌توانند از آنها در دستگاه دیجیتال همراه خود نظیر لپ‌تاپ و تبلت و گوشی هوشمند استفاده کنند.
با این حال ضروری است در مرکز نوآوری، لوازم اداری «با فناوری معمولی» هم باشد تا به اعضای تیم کمک کند در سطح بصری و فیزیکی سریع وارد عمل شوند؛ مثلا داشتن وسایلی مثل مجلات، قیچی، چسب، تخته‌های فوم، برگه‌های یادداشت‌های قابل چسبیدن، انواع ماژیک، نوار نقاشی، برگه‌های کاغذ خالی در اندازه‌های بزرگ و کوچک و هر ماده دیگری که در دسترس است، چه فناوری‌اش بالا باشد یا پایین کمک‌کننده خواهد بود.
اتاق کوچک یا دیوارهای متحرک
برای برگزاری جلسات خصوصی یا تماس‌های تلفنی کارایی دارد. مراکز نوآوری دفاتر مدیران نوآوری نیز هستند و از این نظر لازم است بتوان گاهی اتاق بزرگ‌تر را به اتاق‌های کوچک‌تر تقسیم کرد.
کارکنان مرکز نوآوری
این مهم‌ترین بخش یک مرکز نوآوری است. شما می‌توانید افراد را در هر فضایی دور هم جمع کنید تا زمینه‌ساز برنامه‌ریزی برای نوآوری شوند. بهتر است در مرکز نوآوری یک کارشناس تسهیل‌کننده نوآوری آموزش‌دیده باشد تا بتواند افراد را از طریق تفکر طراحی یا فعالیت‌های نوآورانه راهنمایی کند. در جلسات تقریبا هر کسی می‌تواند شرکت کند و دانسته‌های ارزشمندی برای افزودن به یک جلسه نوآوری دارد اما مسلما آن دسته از شرکت‌کنندگان در جلسه که آموزش دیده و ماهر هستند و علاقه و طرز فکر ویژه‌ای برای نوآوری دارند، نتایج بهتری خواهند داد. برای شروع لازم است فقط افراد را دور هم جمع و با یک فعالیت شروع کنید. با فراهم‌کردن وسایلی که اشاره کردیم و تقریبا هر سازمانی آنها را دارد کار را شروع و مرکز نوآوری سازمان خود را راه‌اندازی کنید. انتقادی که به اغلب مراکز نوآوری وارد می‌شود این است که گاهی کارکنان سازمان فکر می‌کنند این مرکز تنها جایی است که نوآوری می‌تواند در آن اتفاق بیفتد. لازم است بررسی کنید و مطمئن شوید فرهنگ نوآوری سازمان شما به نوآوری هر کسی، در هر جا و در هر زمانی ارزش‌می‌دهد.
فناوری‌های نوینی که در مرکز نوآوری به کار می‌آیند
بسیاری از مراکز نوآوری، فناوری‌های جدیدی را به نمایش می‌گذارند که در حال آزمایش، توسعه یا برای به‌کارگیری در سازمان هستند. مرکز نوآوری می‌تواند جایی باشد که مردم برای اولین‌بار در آن فناوری‌های نوین را لمس کنند. گاهی اوقات کارگاه‌هایی برای نمایش فناوری‌های جدید در مرکز نوآوری برگزار می‌شود تا ذهن افراد برای فکر کردن به ارائه برنامه‌های منحصربه‌فرد فعال شود. در این راستا در اختیار داشتن وسایلی نظیر هدست واقعیت مجازی، ابزارهای نمونه‌سازی، جدیدترین تجهیزات متصل به اینترنت اشیا در صنعت شما، یک چاپگر سه بعدی یا دستگاه سی‌ان‌سی، لوازم پوشیدنی متصل به اینترنت، دستگاه‌های دیجیتال مختلف برای دیدن نمونه‌های اولیه سریع برنامه‌های تازه طراحی شده، وبگاه‌ها و ... و به‌طور کلی هر ابزار فناورانه جدیدی که اقبال عمومی به آن بیشتر می‌شود مانند دستیارهای آمازون، الکسا و غیره می‌تواند از جمله تجهیزات مطلوب و کارا برای مراکز نوآوری باشد.
منابع: Steelcase و IGI Global
کاظم کوکرم - دبیر گروه دانش و سلامت