خدمات روانشناسی به وقت گرانی
حالا که کرونا در ایران و جهان آرام گرفته، میتوان نتایج این طغیان سیلآسا و مهیب را در جهان دید، نتایجی که یکی از مهمترین آنها را سازمان جهانی بهداشت عنوان کرده است. این سازمان اخیرا از همه کشورهای جهان خواسته تا سرمایهگذاری خود را در حوزه سلامت روان افزایش دهند، چراکه رنج و مشکلات مربوط به روان افراد با همهگیری کووید نیز شدت گرفته است. این مساله میتواند تاثیر مستقیمی بر نظام خانواده و رابطه آن با آمار طلاق و ازدواج موفق هم داشته باشد. با این شرایط اما در ایران بسیاری از افراد تمایلی به حضور در مشاورههای روانشناسی ندارند، چرا که خدمات روانشناسی در کشور گران است و خدمات بیمهای هم از آن حمایت نمیکند. این مساله باعث شده است بسیاری از شهروندان بیتوجه به روان ازدسترفته و استفاده از خدمات مورد نیاز خود، زندگی مشترکی را تشکیل دهند یا فرزندآوری کنند.
در مطالعهای که سازمان جهانی بهداشت در سراسر جهان انجام داده، آمده است که حتی قبل از شروع همهگیری کرونا، حدود یکمیلیارد نفر در جهان از نوعی اختلال روانی رنج میبردند. در طول سال اول همهگیری، میزان افسردگی و اضطراب در جهان یکچهارم افزایش پیدا کرد. با وجود افزایش اختلالات روانی اما سرمایهگذاری برای حل بحران روحی و روانی افزایش نداشت، زیرا تنها 2 درصد بودجه سلامت ملی و کمتر از یک درصد کل کمکهای بینالمللی به بخش سلامت روان اختصاص پیدا میکند. در این گزارش آمده است که از هر هشت فرد در جهان یک نفر از اختلالات روانی رنج میبرد. این وضعیت برای افرادی که در مناطق درگیری زندگی میکنند، حتی بدتر است. تخمین زده میشود در این مناطق از هر پنج نفر یک نفر از مشکلات سلامت روان رنج میبرد. به همین دلیل است که ارائه خدمات روانشناسی مهم است. حرف از ارائه خدمات روانشناسی که میشود، بسیاری از شهروندان ترجیح میدهند خود را به نشنیدن بزنند و به آن بیتوجه باشند، چراکه معتقدند خدمات روانشناسی بهشدت گران است و برای آنها کالای لوکسی به حساب میآید. طبق تعرفه امسال برای دریافت خدمات روانشناسی به مدت 45 دقیقه از کارشناسان ارشد و دکترای تخصصی که پروانه صلاحیت حرفهای دارند، به ترتیب حدود 130هزار و 187هزار تومان باید پرداخت شود. هرچند که در برخی موارد بعضی از مشاوران و متخصصان از این تعرفه بیشتر دریافت میکنند اما بسیاری از مردم توانایی پرداخت این تعرفه مصوب را هم ندارند و اتفاقا داستان بسیاری از مشکلات زناشویی و افراد هم از این نقطه شروع میشود.
استحکام بنیان خانواده با مشاوره سالم
در بند 8 سیاستهای کلی تامیناجتماعی که از طرف رهبر معظم انقلاب اعلام شده، صراحتا بر ارائه خدمات لازم برای تحکیم نهاد خانواده و فرزندآوری تاکید شده است. اهمیت مشاورههای قبل و پس از ازدواج به حدی است که در سیاستهای ابلاغی رهبر انقلاب در حوزه خانواده با عنوان «ساماندهی نظام مشاورهای و آموزش قبل، حین و پس از تشکیل خانواده و تسهیل دسترسی به آن براساس مبانی اسلامی ایرانی» مورد تاکید قرار گرفته است. آمارها هم از اهمیت مشاوره میگوید، چراکه حدود 50درصد طلاقها در پنج سال اول زندگی ثبت میشوند. مساله اما این است زمانی که هزینههای خدمات روانشناسی برای گروهی از جامعه گران باشد و از پس آن برنیاید، چطور میتوان بند هشتم سیاستهای کلی تامین اجتماعی را اجرا کرد؟ به این بند باید شرایط این روزهای روان کشور را هم اضافه کرد. محمد حاتمی، رئیس سازمان نظام روانشناسی کشور دراینباره به ما میگوید که حدود 98درصد مردم کشور در دوران کرونا با مشکلات روحی و روانی مواجه شدند. همه اینها لزوم پوشش بیمهای خدمات روانشناسی را نشان میدهد.
وقتی بیمهها بیتوجهند
درست است، این روزها همه اجناس برای بسیاری از شهروندان گران است اما نمیتوان به مساله مهم روان بیتوجه بود. حاتمی هم معتقد است که خدمات روانشناسی در مقابل بسیاری اجناس گران هم نیست. مهری موسوی، مشاوره خانواده به «جامجم» میگوید دغدغه مردم در زمان حضور در جلسه مشاوره، هزینههای درمانی است.
او تاکید میکند با هر بار مشاوره شاهد افزایش کیفیت زندگی مراجعینش است و همین نکته نشان میدهد مشاوره خانواده، زوجدرمانی و مشاوره قبل از ازدواج تا چه اندازه اهمیت دارد. این مشاور خانواده تاکید دارد که اگر خدمات روانشناسی تحت پوشش بیمه قرار بگیرد، مراجعین میتوانند راحتتر از این خدمات استفاده کنند. تحت پوشش بیمه قرار گرفتن خدمات روانشناسی اهمیت بهسزایی دارد. بهزاد وحیدنیا، مدیرکل مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی کشور اخیرا عنوان کرده که بهتر است دولت و مجلس شورای اسلامی به این مطالبه عمومی ورود کنند. به گفته او، به استناد بند (ج) ماده 102 قانون ششم توسعه، آموزش و مشاوره مستمر جوانان دستکم پنج سال پس از ازدواج را قانون تکلیف کرده است تا براساس بیمه پایه و تکمیلی در کشور انجام شود. با وجود این بند قانونی اما شورای عالی بیمه تا به امروز برای تامین منابع مالی اقدامی انجام نداده است.
زکات علم روانشناسی
موسوی میگوید میتوان دست به کار شد و هرکدام از مشاوران و روانشناسان به شکل خودشان مشکلات روحی و روانی مردم را حل کنند. از نظر این مشاور خانواده، مشاوران میتوانند زکات علم خود را به مردم پرداخت و هرازچندگاهی جلسات مشاوره رایگان برگزار کنند و در آن جلسات برای تسکین درد روحی و روانی افراد تکنیکهای کارآمد ارائه دهند. مهم این است که ارائه خدمات روانشناسی به شهروندان میتواند باعث آگاهی شود و به آنها در حل بسیاری از مشکلات زندگی کمک کند.
لیلا شوقی - گروه جامعه