درباره کتاب «مسؤولیت و سازندگی»
چشم جلوگیر
انسانها نیازمند قدم برداشتن در مسیر مکاشفه خود و پی بردن به نقاط ضعف و قوتشان هستند، چراکه وقتی هنوز خودمان را نشناختهایم، نمیتوانیم از عهده مسؤولیتهای زندگی بربیاییم. این واقعیت را آقای «ع -ص» بهخوبی درک کرده و در اولین اثر خود به نام «مسؤولیت و سازندگی» به این مقوله پرداخته است.
«ع. ص (عین صاد)» عنوانی است که بسیاری از علاقهمندان، آثار علی صفایی حائری را با این نام میشناسند. عنوانی که او برای معرفی خود روی جلد کتابهایش انتخاب کرده، مخففی از نام و نام خانوادگی او به معنای «چشم جلوگیر» است. شاید شما با خواندن کتاب فکر کنید نویسنده فردی چهل - پنجاه ساله است اما واقعیت اینکه صفایی حائری این کتاب را در هجدهسالگی نوشته است؛ کتابی از سری کتابهای روش تربیتی که نویسنده در آن آموزش شناخت، تربیت و در نهایت مسؤولیتپذیری را هدف گرفته ؛ اثری که تاکنون در هشت نوبت توسط انتشارات لیلهالقدر چاپ شده است.
موضوع کلی کتاب درباره تربیت اسلامی است و ده فصل دارد. هفت فصل اول در جلد ابتدایی و سه فصل آخر در جلد دوم. در واقع هر دو جلد در یک کتاب قرار دارد. جلد نخست در خصوص مسؤولیت انسان در برابر خود و دیگران، سازندگی و تربیت است و پس از تبیین مفهوم تربیت و مشخصات مربی به تفصیل از روش تربیتی اسلام و لوازم آن بحث شده است. بخش دوم، پس از تحلیل روحیههای گوناگون افراد، روش برخورد با هر روحیه نشان داده شدهاست.
حائری در حوزههای دیگر نیز دستی بر قلم داشت: روزگار ستمگر، ذهنیت و زاویه دید، (مجموعه اشعار) با او و با نگاه فریاد میکردیم، از وحدت تا جدایی (نقدی بر آرا و اندیشههای دکتر سروش)و نگاهی به تاریخ معاصر ایران نمونهای از آثار این نویسنده قمی است.
آنچه باعث شده با وجود گذشت نزدیک به یک دهه از درگذشت «ع- ص» تفکر و آثار او رو به گسترش باشد و برای افراد مختلف با زاویههای دید متفاوت جالب توجه باشد، این است که در لابهلای آثار ایشان امواج عقلانیت و احساس توامان را میبینید و آنچه را ایشان در پاسخ به یک مسأله ارائه میکنند هم روح را به نسبت سیراب و قانع میکند و هم عقلانیت را.
تفکر حائری رو به پیش و توام با نوگرایی بود. مرحوم نادر طالبزاده در مورد شخصیت او چنین میگوید: «شیخ بلد بود با هر تیپ و قشری، برخوردی خاص داشته باشد. او میتوانست مسیحی را بهراحتی و بیدردسر مسلمان کند.»علی صفائی حائری، سرانجام در سحرگاه روز سهشنبه 22 تیر 1378 در چهل و هشت سالگی در سانحه تصادف جان به جان آفرین تسلیم کرد. پیکر آن فقید سعید را در گلزار شهدای قم در جوار قبر فرزند شهیدش، محمد صفایی به خاک سپردند.
الهام قاسمی - خبرنگار