بررسی معمای تخلیه جهش تورمی در گزارش امروز «جامجم»
تیر، ارزانتر از خرداد
مرکز آمار ایران در گزارشهای خود علاوه بر اینکه تورم ماهانه کالاهای خوراکی و غیرخوراکی را میسنجد و اعلام میکند تا شمای کلی و جزئی تورم را در دست داشته باشیم، به صورت ماهانه، گزارشی از قیمت اقلام کالاهای منتخب به دست میدهد. این کالاها عموما با بیشترین تقاضا برای خرید مواجه هستند. گزارش تیرماه کالاهای منتخب، نشان میدهد که با کاهش محسوس قیمت اقلام مصرفی نسبت به خرداد مواجه هستیم.در گزارش خردادماه، تنها دو قلم کالا با تورم منفی روبهرو بودند؛ یعنی قیمت آنها نسبت به اردیبهشت کاهش یافته بود اما براساس گزارش تیر، 12کالای منتخب کاهش قیمت را تجربه کردهاند. در گزارش خرداد که حاکی از قرار گرفتن کالاهای پرمصرف مانند روغن و ماکارونی در نوک قله تورم است، روغن نباتی جامد 247درصد و روغن نباتی مایع 233درصد در عرض یک ماه افزایش قیمت داشتهاند. ماکارونی هم 56درصد افزایش قیمت را رقم زده بود که در نتیجه سهم بالایی در ایجاد تورم داشت.
دامنه تغییرات قیمت کالا
بنابر گزارش بررسی کالاهای منتخب خرداد، قیمتها بین منفی 2.4درصد تا 247درصد در جهش بودهاند اما در گزارش تیر بیشترین میزان افزایش قیمت 26درصد و کمترین آن منفی 12.5 درصد است. درنتیجه در خرداد 249درصد تفاوت بین کف و سقف قیمتها وجود داشت اما این میزان در تیر به 38درصد رسید. به نظر میرسد که جهش تورمی در خرداد تخلیه شده است؛ تا جایی که در تیر قیمتها تمایل بسیار محدودی برای افزایش نشان دادهاند. همچنین، چسبندگی تورم کالاها در خرداد، بسیار بیشتر بود؛ به طوری که سه قلم کالا (ماکارونی، پنیر ایرانی و ماست پاستوریزه) تورم بالای 50درصد را در سبد اقلام مصرفکنندگان رقم زدند. در همین حال در ماه خرداد تورم شیر و کره در محدود 40 تا 50درصد ثبت شد. تورم مرغ ماشینی و خربزه هم در قلمرو 30درصد قرار گرفتند. حرکت تورمی هفت قلم کالا هم در محدود 20درصد قرار داشت.
جهش تورمی هویج
درمجموع 10 قلم کالا، در خرداد، تورمی بیشتر از محدوده 20تا 30درصد را برای خود ثبت کردند در حالی که هیچ کالایی در تیرماه واجد چنین ویژگیای نبود. با این حال جهش تورمی برخی کالاها به تورم تیر متصل شدهاند تا آن کالا دارای بار تورمی سنگینتری شود. برای مثال هویجفرنگی در خرداد 28.5درصد افزایش تورمی را بهبار آورد و در تیر هم 21.6درصد افزایش جدید را ثبت کرد که در نتیجه تنها در دو ماه، 50درصد تورم را به سفره خریدارانش آورد. برخی اقلام هم با وجود افزایش قیمت قابل ملاحظه در تیر به طرز قابلملاحضهای ارزانتر شدند.
برای مثال باوجود اینکه هلو 22 درصد تورم را در سفرههای مردم جهش داد اما در تیرماه نهتنها گران نشد، بلکه 12.5درصد هم به زیر صفر ریزش کرد. بادمجان هم که نزدیک به 14درصد تورم داشت، به میزان 12درصد به زیر صفر فرورفت. تورم برخی کالاها هم به میزان زیادی در خرداد تخلیه شد. برای مثال روغن نباتی جامد که 247درصد تورم را در اقتصاد ایران تخلیه کرده بود، در پایان تیر سطح مقاومتی خود را شکست و تنها 1درصد تورم جدید ایجاد کرد.گوشت قرمز هم که تورم بالایی را ثبت میکند با کاهش قیمت همراه شد. بر این اساس، تورم گوشت گاو و گوساله از 16درصد به 2.6درصد رسید و تورم گوشت گوسفندی هم از بیش از 7درصد سقوط کرد و به سطح صفر درصد رسید. به نظر میرسد که افزایش قیمت گوشت، اشتهای بازار را برای افزایش بیشتر کور کرده و تورم آن را به سطوح نزولی رسانده است.
کدام کالاها ارزانتر شدند؟
صیفیجات و موز در میان کالاهایی قرار دارند که بیشترین کاهش قیمت را داشتهاند. خیار منفی 5.6درصد، خربزه منفی 7درصد، موز منفی 8.7درصد و هندوانه منفی 9.2درصد کاهش قیمت را تجربه کردهاند. هندوانه از صیفیجاتی است که منفی 2.4درصد هم در خرداد ارزان شده بود. در نتیجه در دو ماه، 11.4درصد ارزانتر شدند. در کل، به نظر میرسد که با آغاز فصل تابستان، بازار آمادگی بیشتری برای عرضه صیفیجات دارد اما باید دید که این روند در مرداد هم ادامه پیدا میکند یا با کاهش عرضه و در نتیجه افزایش قیمت مواجه خواهیم شد.
پیام عابدی - گروه اقتصاد