فیلسوف وطن؛ آموزگار پرواز روح
دکتر منصوریلاریجانی کتابی درباره استاد دینانی به نام «فیلسوف وطن» نگاشته که بهزودی منتشر میشود؛ علاوهبر تبیین ویژگیهای تدریسی و علمی، استاد به ویژگی مهم ایشان پرداخته که نام کتاب هم بر آن مبناست.
ما وطن مولدی (محل تولد) و ملی (ایران؛ همه جان و تن من) و وطن مألوف داریم که این آخری مکانی نیست، زیرا مکان جای جسم است. وطن مألوف همان کوی معشوق است؛ انا لـ... و انا الیه راجعون. این آیه، معانی بسیاری دارد، یعنی از خدا آمدیم و به خدا برمیگردیم پس هر دو طرف، خداست هو الاول و الاخر. حقیقت وجود که همان خداوند است، وطن مألوف ماست.
نخستین کسی که به عنوان فیلسوف از وطن مألوف (با وجود سخنان بزرگان) به طور روشن و کامل سخن گفت، حکیم ملاصدرا ست. یعنی خاستگاه فلسفه، وطن مألوف است. «فیلسوف وطن» کسی است که مرغ جانش را به پرواز درمیآورد.
فیلسوف کسی است که به انسانها پرواز میآموزد. قرآن هم ما را به پرواز دعوتکرده، آیهای که خیلی پروازی است... انک کادح الی ربه کدحا فملاقیه است؛ کدح یعنی ای انسان! سختترین موانع را میتوانی درنوردی تا فملاقیه تا ملاقات خدا و کسانی خدا را ملاقات میکنند که به بیکرانگی وجود خودشان برسند. چون خدا بیکرانه است.
فلاسفه غرب مثل هایدگر درباره وجود سخن گفتهاند و نفهمیدند وجود چیست اما واقعا وجودشناسی ملاصدرا بینظیر است. من هنوز ندیدهام کسی به زیبایی ملاصدرا درباره وجود و اصالت وجود سخن بگوید. اگرچه ابنسینا هم در اینباره ید طولایی دارد اما کسی که به طور گسترده به وجود پرداخته و آن را خدا دانسته، ملاصدراست.