نانهای غیرقانونی سوخت میشوند
اگر در گذشته بیحساب و کتاب نان میخریدید و به حساب ارزان بودن نرخ آرد یارانهای و در دسترس بودن آن میگذاشتید؛ از این پس، باید از این خیال خوش بیرون بیاید و شیوه مصرف خود را با شرایط جدید توزیع آرد، هماهنگ کنید؛ چرا که دستگاههای تصمیمگیر در این موضوع که یک طیف آن در وزارت امور اقتصاد و دارایی و طیف دیگر آن در وزارت جهادکشاورزی، وزارت صمت، وزارت کشور نشستهاند، تصمیم گرفتهاند که اینگونه باشد.
تصمیمگیران برای اینکه درست به هدف بزنند، از این پس، نانواییها را «نمرهدار» یا با زبان فنی اعتباردهی میکنند تا مطمئن شوند که محدودیتهای جدید رعایت میشود. به این منظور، دولت خرید با کارت بانکی را اجباری کرده و به نانوایان هم اجازه داده که کارت بانکی خود را ثبت کنند تا اگر یک مشتری به هر دلیل، توان پرداخت با کارت را نداشت، نانوا به جایش این کار را انجام دهد و بعد حساب و کتاب خود را با یکدیگر انجام دهند. در نتیجه، هر جور که شده، از این پس نانی که از تنور درآمده باید شناسنامهدار شود. عبارت «خرید قانونی نان» هم از همین جا نشأت میگیرد. دولت کار را تا آنجا پیش برده که نانواییهایی که از خرید قانونی مشتریان، تبعیت نکنند را ذیل عنوان «نانوایی متقلب» دستهبندی میکند. طراحان خرید کارت با نان، مشتریان را هم از یاد نبردهاند. محمد جلال، مشاور وزیر اقتصاد در این مورد گفت، مشتریانی که بخواهند از یک کارت بیش از حد خرید کنند، مرتکب «رفتار غیرمتعارف» شدهاند.
تنبیه نانوایان متخلف
نانی که به صورت غیرمجاز خریداری میشود، برای نانوا هم تنبیهاتی را بهدنبال دارد. به گفته جلال، دولت برای اینگونه واحدهای صنفی، «نمره منفی» صادر و در صورت تکرار با آن برخورد میکند؛ با این حال برخی مزایا هم برای نانوایانی که کارتخوانهای هوشمند خرید نان را نصب کردهاند در نظر گرفته شدهاست. به گفته مشاور وزیر اقتصاد، این گروه از نانوایان از کمک 15درصدی بهرهمند میشوند تا هزینههای دستمزد کارگران و اجاره ماهانه واحد صنفی آنها جبران شود. در نهایت، از این روش آرد یارانهای از غیریارانهای تفکیک میشود تا براساس ارزیابی دولت به شکل عادلانه توزیع شود. هرچند دولت، هنوز دستورالعملهای لازم را برای اجرای این طرح ارائه نداده است اما جلال میگوید که دولت تا همین جای کار هم به اطلاعاتی که از روی کارتخوانها قابل برداشت است، دست یافته است؛ از جمله تراکنشهای غیرواقعی، ثبت خرید نان ساده به جای نان ویژهای که مشتری خرید و... .
برخورد با رفتار متقلبانه
با اینکه مشاور وزیر اقتصاد گفته که دستورالعملهای این حوزه تهیه نشدهاند اما به صراحت تاکید کرده که امکان نظارت قضایی روی نانواییها وجود دارد. جلال بر همین مبنا از نانوایان خواسته که رفتار متقلبانه نداشته باشند؛ چرا که همه چیز مستند میشود. وی در همین حال خبر داد که از ماه جاری برخوردها آغاز شده تا رفتارها متعارف شوند. به هر صورت، تعداد تراکنش فروش نان، مبلغ تراکنش، تنوع کارتهای بانکی، فواصل تراکنشهای خرید و میزان تولید نان در نانواییهای هر منطقه در دست دولت است و نانوایی که تخلف کند، رتبه اعتباریاش را از دست میدهد. با وجود اینکه دولت نظارتهای خود را روی توزیع آرد سختگیرانه میکند اما وعده داده که قیمت نان تغییر نمیکند. تنها کاری که مشتری باید انجام دهد، وارد کردن تعداد نان و نوع نانی است که خریداری میکند؛ دستگاههای هوشمند کارتخوان، این کارکرد را ممکن میکنند. در نهایت، ماحصل مدیریت توزیع آرد و خرید نان، واقعیتی است که از زبان مشاور وزیر بیان شده است: گندم را 12 هزار تومان میخریم اما 665 تومان بهدست مصرفکننده میرسد.