printlogo


نگاهی به برخی آمارهای جوانان ایرانی به مناسبت روز جهانی جوانان
روزی روزگاری جوانی
فردا در تقویم جهانی به نام روز جوانان سند خورده است، تعریف‌های متفاوتی از این دوره شگفت زندگی وجود دارد که در کلام شاعران همواره با حسرت عنوان شده و در نگاه دیگران دوران خوشی تصویر شده است. تعریف رسمی این دوره اما زمانه‌ای میان کودکی و بزرگسالی است. این تعریف بیشتر مربوط به کارشناسان حوزه روان‌شناسی است ، هرچند همین تعریف هم در کشورهای مختلف بازه‌های سنی متفاوتی را دربرمی‌گیرد. به این معنا که در هر گوشه‌ای از جهان جوانان را با سن و سال‌های مختلفی می‌شناسند. در کشورهای توسعه یافته، بازه سنی ۱۸تا۴۰سالگی در کشورهای در حال توسعه ۱۸تا ۳۵سالگی و در کشورهای کمتر توسعه یافته ۱۸تا ۳۰سالگی را دوره جوانی می‌نامند. در ایران هم شورای عالی جوانان بازه سنی ۱۸تا ۳۵سال را برای تعریف جوان تصویب کرده است.

چقدر جوان داریم؟
تازه‌ترین آمارها از تعداد جوانان در جهان مربوط به داده‌های دو سال پیش سازمان ملل متحد است که حکایت از این دارد 23درصد جمعیت 7.5میلیاردی جهان را جوانان تشکیل می‌دهند. کشورهای اروپایی هم آمارهای تفکیک‌شده‌ای دارند، به عنوان مثال در اروپا، فرانسه در رتبه اول جوان‌ترین کشورها قرار دارد و بعد از آن ایتالیا و اسپانیا قرار دارند. اما روند تعداد جوانان ایران حداقل طی یک دهه گذشته کاهش معناداری داشته است. به گواه داده‌های مرکز آمار ایران در سال90 جمعیت کشور 75میلیون نفر بوده که 23 میلیون آن را جوانان تشکیل می‌دادند، حالا اما در حالی جمعیت ایران به مرز 85 میلیون نفر رسیده که سهم جوانان از این تعداد جمعیتی، فقط 17میلیون نفر است. 

ایستگاه انتظار ازدواج
از مهم‌ترین اتفاقات در جوانی هر فردی، ازدواج و تشکیل خانواده است. از این منظر دوره جوانی می‌تواند تاثیرات بسیاری در هرم جمعیتی هر کشوری ایجاد کند. هر چند همان‌طور که گفته شد، تعاریف متفاوتی در باره بازه زمانی جوانی در آمارها به چشم می‌خورد اما با این حال هم جمعیت جوانان مجرد ایران قابل توجه است. به این معنا که اگر جمعیت پسران ۲۰تا۳۹ساله و جمعیت دختران ۱۵تا ۳۴ساله ازدواج نکرده را در نظر بگیریم، جمعیت پسران۲۰تا ۳۹ساله مجرد حدود پنج میلیون و ۷۰۰ هزار نفر و جمعیت دختران ۱۵ تا ۳۴ساله مجرد حدود سه میلیون نفر است اما آمار جالب توجه در این رابطه را سرپرست موسسه تحقیقات جمعیت کشور همین چند هفته پیش اعلام کرد و گفت 88 درصد مجردان جوان تمایل به ازدواج دارند. 

بیکاری؛ اسم رمز جوانی
هر چند جوانی هم‌معنا با دوره طراوت و شادمانی است اما در پیش روی جوانان چالش‌های بسیاری هم وجود دارد. از مهم‌ترین این چالش‌ها برای جوانان ایرانی مسأله اشتغال است. مستندترین آمارها در رابطه با بیکاری جوانان ایرانی هم مربوط به داده‌های مرکز آمار ایران در پاییز سال گذشته است. بررسی این آمارها نشان می‌دهد طی این سال از دو میلیون و ۳۷۴ هزار و ۹۵۳ نفر بیکار، سهم جوانان (۱۵تا ۲۴سال) 23.7 درصد بوده که نسبت به سال قبل‌تر از آن یعنی ۹۹ ثابت مانده است. به عبارتی در سال گذشته ۵۵۷هزار و ۷۹۳ نفر جوان بیکار بوده‌اند. در میان این آمارها اما درصد تعداد جوانان فارغ‌التحصیل دانشگاهی بیکار معنادارتر است به این معنا که بررسی سهم «جمعیت بیکار تحصیلکرده از مجموع جمعیت بیکار کشور» نشان می‌دهد در بهار امسال 40.3 درصد بیکاران کشور را فارغ‌التحصیل دانشگاهی تشکیل می‌دهند و حالا نزدیک به یک میلیون جوان فارغ‌التحصیل بیکار در کشور داریم. 

نه درس، نه کار، نه شغل
داده‌های تفکیک شده دیگری هم درباره جوانان ایرانی وجود دارد، داده‌هایی که چندی پیش توسط اداره سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت منتشر شد و نشان می‌دهد به عنوان مثال شایع‌ترین علت مرگ جوانان ایران هم مانند سایر گروه‌های سنی، سوانح و حوادث است که بخش بیشتر آن مربوط به حوادث ترافیکی است. شاخص‌های متفاوت آماری نهادهای مختلف ایران هم گاهی داده‌های عجیبی از جوانان ایران استخراج می‌کند، یکی از آنها مربوط به آمار چند هفته پیش مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است که نشان می‌دهد در سال ۱۳۹۹ از 5/10 میلیون جوان ۱۵تا ۲۴سال، 8.1 میلیون نفر آنان نه‌درحال تحصیلند، نه مشغول مهارت‌آموزی و نه شاغل. معنایش این‌ است که این تعداد قابل توجه به نوعی علاف هستند. نکته این که اگر این آمار رسمی را مستند بدانیم، ایران به رتبه اول جهان در این شاخص رسیده است.