خلف وعده افغانستان در هامون پهلو گرفت
در روزهایی که بزرگ‌ترین دریاچه آب شور کشور در شمال غرب ایران، سراب آب و کابوس نمکزار شدن می‌بیند در جنوب شرق کشور نیز تالاب هامون در بی آبی دست و پا می‌زند. سال هاست که حقابه زیست محیطی به این تالاب حساس در سیستان و بلوچستان نمی‌رسد و حتی با این که دولت افغانستان پس از سفر وزیر نیروی کشورمان قول مساعدت در این حوزه داد اما همچنان جریان آب روی این تالاب زندگی بخش بسته است. اکنون که هامون تشنه یک قطره آب است، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان حرف‌های تامل برانگیزی می‌زند و گمانه‌هایی دارد که به عمدی بودن ماجراها اشاره دارد. علی سلاجقه حرفش این است که « با وجود تاکید وزیر نیروی افغانستان بر پایبندی به تفاهم‌نامه دو کشور در بحث حقابه ایران اما به نظر دست‌هایی در کار است تا حقابه تالاب هامون از هیرمند به آن نرسد.»
اما این که این دست‌ها متعلق به چه گروه‌ها و جریاناتی است، سلاجقه درباره شان حرفی نمی‌زند ولی بیش از 20سالی که برای مردم سیستان با خشکی هامون همراه بوده، این حقیقت را به اثبات رسانده که آبی که حق این تالاب است در برهه‌های مختلف به دلایل مختلف به آن داده نشده در حالی که دیپلماسی نیز در این سال‌ها یا به‌شدت ضعیف بوده یا اگر مثل یک سال گذشته به کار گرفته شده، راهی از پیش نبرده است. تامین این حقابه به‌قدری مهم است که در سال۱۳۵۱ قراردادی میان دولت وقت ایران و افغانستان به امضا رسید که بر اساس آن مقرر شد سالانه ۸۵۰ میلیون متر مکعب و روزانه ۲۶متر مکعب بر ثانیه به‌عنوان حقابه این تالاب از هیرمند تامین شود اما طبق گزارش ایرنا شواهد نشان می‌دهد مدتی است این اتفاق رخ نمی‌دهد به طوری که با توجه به کم بارشی و خشکسالی‌های پیاپی چند سال اخیر در کشورمان مشکلات کم آبی این تالاب به حدی زیاد شده که باید گفت به‌طور کامل خشک شده است.
حقابه هامون در حلق گودزره
سکه تالاب هامون این روزها در حالی روی خشک خود را نشان مردم جنوب شرق ایران می‌دهد که از سال‌ها قبل برای پیشگیری از این وضعیت فکر شده بود و نتیجه آن نیز انعقاد قرارداد تامین حقابه میان ایران و همسایه شرقی بود اما مدتی است نه فقط آبی از هیرمند وارد هامون نمی‌شود بلکه افغانستان در دو دوره اقدام به انحراف آب از هیرمند به سمت منطقه‌ای بیابانی و بدون کشت و زرع به نام گودزره کرده؛ اقدامی بحث برانگیز و قابل پیگیری در ابعاد بین‌المللی که سوا از سدسازی در بالادست رودخانه هیرمند است.
در واقع سد کمال‌خان در ۷۰ کیلومتری مرز ایران بر بستر اصلی رودخانه هیرمند در ولایت نیمروز چنبره زده و نمی‌گذارد یک قطره آب به بستر تفتیده تالاب برسد. این در حالی است که تالاب بین‌المللی هامون سومین دریاچه بزرگ کشورمان پس از دریای خزر و دریاچه ارومیه، هفتمین تالاب بین‌المللی جهان و یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران است که در صورت خشک شدن مشکلات محیط زیستی و اجتماعی زیادی به همراه خواهد آورد و زندگی 400هزار ایرانی را در پنج شهرستان هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک به‌شدت و به‌صورت مستقیم متاثر خواهد کرد. به همین دلیل است که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان به این وضعیت واکنش نشان داده و اعلام کرده سازمان متبوعش و وزارتخانه‌های نیرو و خارجه همگی در تلاشند با استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی، افغانستان را مجبور به رهاسازی آب کنند.
علی سلاجقه البته اذعان دارد: «اگر دولت مستقر و حاکمیت ثابت وجود نداشته باشد، نمی‌توان چنین دولتی را بازخواست کرد؛ چنانچه ایران نماینده افغانستان را بازخواست کرده اما اتفاقی نیفتاده است» ولی با این حال وی تاکید دارد چون خلف وعده آشکاری رخ داده «مجبور به استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی هستیم و وزیر نیرو نیز از سوی رئیس جمهور ماموریت یافته با استفاده از این ظرفیت‌ها به حل مشکل بپردازد.»
موضوع تامین حقابه تالاب هامون به اندازه‌ای مهم است که اکنون برای چاره اندیشی کشاورزی، دامداری، گردشگری و صیادی هزاران ایرانی که در این بخش از کشور به مخاطره افتاده، راهی جز به کار بردن همه توان کشور نیست، چراکه دیر زمانی است تالاب خشکیده هامون به کانون ریزگردهایی تبدیل شده که فقط کام مردم استان را تلخ می‌کند.
حقابه هامون در حلق گودزره
سکه تالاب هامون این روزها در حالی روی خشک خود را نشان مردم جنوب شرق ایران می‌دهد که از سال‌ها قبل برای پیشگیری از این وضعیت فکر شده بود و نتیجه آن نیز انعقاد قرارداد تامین حقابه میان ایران و همسایه شرقی بود اما مدتی است نه فقط آبی از هیرمند وارد هامون نمی‌شود بلکه افغانستان در دو دوره اقدام به انحراف آب از هیرمند به سمت منطقه‌ای بیابانی و بدون کشت و زرع به نام گودزره کرده؛ اقدامی بحث برانگیز و قابل پیگیری در ابعاد بین‌المللی که سوا از سدسازی در بالادست رودخانه هیرمند است.
در واقع سد کمال‌خان در ۷۰ کیلومتری مرز ایران بر بستر اصلی رودخانه هیرمند در ولایت نیمروز چنبره زده و نمی‌گذارد یک قطره آب به بستر تفتیده تالاب برسد. این در حالی است که تالاب بین‌المللی هامون سومین دریاچه بزرگ کشورمان پس از دریای خزر و دریاچه ارومیه، هفتمین تالاب بین‌المللی جهان و یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در ایران است که در صورت خشک شدن مشکلات محیط زیستی و اجتماعی زیادی به همراه خواهد آورد و زندگی 400هزار ایرانی را در پنج شهرستان هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک به‌شدت و به‌صورت مستقیم متاثر خواهد کرد. به همین دلیل است که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان به این وضعیت واکنش نشان داده و اعلام کرده سازمان متبوعش و وزارتخانه‌های نیرو و خارجه همگی در تلاشند با استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی، افغانستان را مجبور به رهاسازی آب کنند.
علی سلاجقه البته اذعان دارد: «اگر دولت مستقر و حاکمیت ثابت وجود نداشته باشد، نمی‌توان چنین دولتی را بازخواست کرد؛ چنانچه ایران نماینده افغانستان را بازخواست کرده اما اتفاقی نیفتاده است» ولی با این حال وی تاکید دارد چون خلف وعده آشکاری رخ داده «مجبور به استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی هستیم و وزیر نیرو نیز از سوی رئیس جمهور ماموریت یافته با استفاده از این ظرفیت‌ها به حل مشکل بپردازد.»
موضوع تامین حقابه تالاب هامون به اندازه‌ای مهم است که اکنون برای چاره اندیشی کشاورزی، دامداری، گردشگری و صیادی هزاران ایرانی که در این بخش از کشور به مخاطره افتاده، راهی جز به کار بردن همه توان کشور نیست، چراکه دیر زمانی است تالاب خشکیده هامون به کانون ریزگردهایی تبدیل شده که فقط کام مردم استان را تلخ می‌کند.