شبکههایاجتماعی چه بر سر چاردیواری آورده است
یک خانه و اینهمه دلتنگی
جز این نیست که خانه مامن آرامش است. از هرجای شهر که دواندوان راه خانه بگیری، آنچه به دل گسیل میشود و به فکر فرو میرود، تسکین همه راههای رفته و نرفته روزی است که گاهی به نشاط و گاهی به خستگی پشتسر گذاشتی. خانهای که در جوار آینههای چشمبهراهی انتظار تو را میکشند و روزی کنار سرمهدان و تنگ ماهیاش به تماشای سریالها و طعم شیرین خیال میگذراندی.
اما آنچه امروز و طی چند سال اخیر محیط خانهها را در بر گرفته و به صفای خانهها و همنشینیها پهلو زده، فضای مجازی و متعلقات آن است. فضای مجازی که نهتنها جمع خانوادهها را مخدوش کرده که حتی دورهمیها و مهمانیها را هم متاثر از خود کرده است. اینچنین است که مامن آرامش اندکاندک اگر نگوییم ماهیت خود را ازدستداده میبیند، حداقل میتوانیم اذعان کنیم که در مسیر تغییر ماهیت خود قرار گرفته است. آنچنان که به اتفاقنشستنها و همزبانیهای حقیقی، جای خود را به رصدها و دیالوگهای مجازی داده و نشستن پای فیلم و سریال را تماشای یک صفحه ششاینچی پر کرده است. اینجاست که آنچه کنج خانهات جا خشک کرده دلتنگی است و چه غمبار نمیدانی گمکردهای یا گمشدهای، آنهم در خانهای که باید رد پای یکدیگر باشیم و دیگر نیستیم. تردیدی نیست رسوخ فضای مجازی تا چاردیواریها بهواسطه همین فضا بعضا شکل شیشهای هم به خود گرفته است. یکی از مهمترین بخشهای خانه و خانواده را که نشانه رفته، روابط والدین و فرزندان است تا جایی که به کاهش نقش خانواده بهعنوان مرجع منجر شده است.
در این بین خدشه در تربیت فرزند، افزایش انتظارات و کسر چشمگیر و تاثیرگذار همدلیها ازجمله دیگر آسیبهای رسوخ فضای مجازی به خانههاست، خانههایی که گاه بهواسطه همین پرسهزدنهای مجازی دیگر آنچنان که باید و شاید چاردیواری نیست. رشد بیش از حد شبکههای اجتماعی و بهدنبالآن توسعه فناوری، اسباب دوری اعضای خانواده از یکدیگر را فراهم آورده است تا جایی که بهرغم حضور فیزیکی، «من در میان جمع و دلم جای دیگر است» سعدی جان، حکایت این روزهای یکانیکان خانههایمان شده است. اینجاست که با همه زیر یک سقف بودن اعضای خانه و خانواده، آنچه محسوس و مشهود به نظر میآید، فاصله عاطفی و معنوی ایجادشده بین ما و اعضای خانواده و حتی ماهیت یک خانه است، و آنچه در این بین روزبهروز رنگ میبازد و جملگی بارها تجربهاش کردهایم، به حداقل رسیدن مراودات و همراهی همدلانه افراد خانواده در خانههایی است که صفای حضور را به وبگردیها و پرسه در شبکههای مجازی تقلیل دادهاند. در این بین، سستی بنیاد خانوادهها و طلاق عاطفی زوجین و کمرنگشدن صمیمیت میان اعضای خانواده و همچنین گسترش شکاف نسلی را از نتایج مخرب استفاده نادرست از فناوری و شبکههای اجتماعی در چاردیواریهای ساکت در دل همهمه کلانشهرها دانست.
محمد حسین لواسانی - چاردیواری