کات به مفاخر
«رویای سهراب» آخرین تلاش سینمای ایران در گونه بیوگرافی است که کمتر از ۲۰روز روی پرده بود و نتوانست بیشتر از ۵۵میلیون تومان بفروشد؛ فیلمی که روایت زندگی سهرابسپهری از مشهورترین شاعران معاصر است. این روند میتواند سوالبرانگیز باشد که آیا فیلمهای بیوگرافی در سینمای ایران مخاطب ندارند؟ سینمای بیوگرافی یا زندگینامه، یکی از مهیجترین و پرمخاطبترین گونههای سینمایی در سراسر جهان است. گونهای که نهتنها در اکران مردمی مورد استقبال قرار میگیرد بلکه در جشنوارههای سینمایی بینالمللی نیز موردتوجه قرار گرفته و افتخارآفرینیهای بسیاری را رقم میزند. آخرین نمونه این افتخارآفرینیها، به فیلم تار در جشنواره ونیز برمیگردد که علاوه بر استقبال بسیارخوب منتقدان از این فیلم، موفق شد جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن را از آن خود کند. کیت بلانشت درحالی موفق به دریافت جایزه ونیز شد که در نقش نخستین رهبر ارکستر زن تاریخ آلمان ظاهر شد و تحسینهای بسیاری را متوجه بازی خود کرد اما در کنار فیلم رویای سهراب فیلمهای بیوگرافی بودهاند که اتفاقا خوب دیده شدهاند.
چ - ابراهیم حاتمیکیا
ابراهیم حاتمیکیا که یکی از برجستهترین کارگردانهای فیلمهای دفاعمقدس است در سال۹۱ تصمیم گرفت، فیلمی براساس زندگی شهید مصطفی چمران بسازد. در نهایت «چ» براساس ماموریت چند روزه این شهید در کردستان ساخته شد و در دل آن با فلاش بک، بخشهایی از زندگی این شهید هم نمایش داده میشد. از آنجا که این فیلم با هزینه بسیار زیاد و با استفاده از تکنیکهای ویژه فیلمسازی ساخته شده بود، پیشبینی میشد «چ» یکی از فیلمهای موفق در جشنواره فیلم فجر و گیشه باشد اما این اتفاق نیفتاد. داستان «چ» در اواخر مرداد ۱۳۵۸ در منطقه پاوه کردستان میگذرد. در این تاریخ تجزیهطلبان در تلاش بودند با ایجاد درگیریهای داخلی و مبارزه با دولت مرکزی به خود مختاری برسند.
کمالالملک - علی حاتمی
فیلم «کمالالملک» پس از سریال «هزاردستان» برجستهترین اثر تاریخی علیحاتمی محسوب میشود. این فیلم داستان زندگی محمد غفاری معروف به کمالالملک از نقاشان برجسته عصر قاجار و پهلوی اول است. حاتمی در این اثر با پختگی تمام و اشرافی که بر تاریخ و هنر داشت، یک اثر بیوگرافی را با تکیه به ابعاد تاریخی و سیاسی زندگی یک هنرمند به تصویرکشید. کمالالملک از دوران کودکی این نقاش مشهور در سالهای ابتدایی سلطنت ناصرالدینشاه شروع میشود، دوران اوج شهرت و محبوبیت او را در دوران قاجار نشان میدهد و با تبعید و مرگش در زمان برسرکار آمدن رضا پهلوی به پایان میرسد. قتل ناصرالدینشاه، امضای فرمان مشروطه توسط مظفرالدینشاه و دیکتاتوری رضاخانی از دیگر مسائلی است که این فیلم به آن پرداخته است.
تختی- بهرام توکلی
مرحوم علی حاتمی در دهه70 مشغول ساخت فیلمی بر مبنای زندگی غلامرضا تختی، کشتیگیر مشهور و محبوب ایرانی بود که بهدلیل بیماری سرطان فیلمش ناتمام ماند. با گذشت ۲۰سال، بهرام توکلی تصمیم گرفت زندگی این کشتیگیر و قهرمان جهان را از کودکی تا بزرگسالی به تصویر بکشد. فیلم غلامرضا تختی به صورت سیاهوسفید به تمام مقاطع زندگی تختی پرداخته و تلاش کرده برخی سوالات بیجواب زندگی این اسطوره را جواب دهد. با وجود اینکه این فیلم در جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار گرفت و در ۱۰رشته نامزد دریافت جایزه بود اما گیشه قابل قبولی نداشت.
شهید باکری ـ هادی حجازیفر
هادی حجازیفر پس از چند سال تجربه بازیگری و تبدیل شدن به یک چهره مشهور در ژانرهای مختلف، برای اولینبار پشت دوربین نشست تا کارگردانی را تجربه کند. او قرار بود سریالی بر مبنای زندگی شهیدان حمید و مهدی باکری بسازد اما در نزدیکی جشنواره چهلم قرار شد از دل این سریال فیلم سینمایی استخراج شود و به نمایش در بیاید. فیلم «موقعیت مهدی» در واقع سه پرده از زندگی، مجاهدت و شهادت شهید حمید باکری و برادرش مهدی است. این فیلم در جشنواره، جایزه بهترین فیلم را گرفت و هنوز هم روی پرده سینماهاست. با وجود نقدهای مثبت زیادی که درباره این فیلم وجود دارد، بسیاری آن را یک اثر موفق دفاع مقدسی نمیدانند اما به هرحال جای این نوع پرداخت به شخصیتهای برجسته جنگ در سینما خالی بود.