اولین شرط و عنصر قانونی تحقق کلاهبرداری، دروغ گفتن و استفاده از وسایل متقلبانه برای فریفتن اشخاص است و دومین شرط و عنصر، اغفال‌شدن و فریب‌خوردن قربانی. یعنی لازم است که مانور متقلبانه بزهکار در مردم مؤثر واقع شود و مالباخته فریب مجرم را خورده باشد و مال خود را در اختیار کلاهبردار قرار دهد. سومین شرط بردن مال توسط کلاهبردار است؛ یعنی پس از این‌که شخصی فریب کلاهبردار را خورد مال خود را در اختیار وی قرار دهد. باید توجه داشت تا زمانی که هر سه شرط فوق‌الذکر محقق نشوند، نمی‌توان اتهام کلاهبرداری را به کسی منتسب کرد. مجازات مرتکب جرم کلاهبرداری مطابق با ماده یک از قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری یک تا هفت سال حبس به‌علاوه جزای نقدی (در حق دولت) معادل مالی که مرتکب اخذ کرده، است. همچنین مجرم به رد اصل مال به صاحبش محکوم می‌شود. در صورتی که شخصی قصد ارتکاب جرم کلاهبرداری داشته باشد و شروع به اجرای آن کند ولی به واسطه عاملی خارج از اراده قصدش معلق بماند مرتکب شروع به جرم کلاهبرداری شده است. مستند قانونی جرم شروع به جرم کلاهبرداری تبصره۲ ماده۱ قانون تشدید است که مجازات مرتکبین مجازات شروع به کلاهبرداری حسب مورد حداقل مجازات مقرر در همان مورد خواهد بود.

مریم جنت‌آبادی - کارشناس ارشد حقوق خصوصی